ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Aminokwasy i białkaklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/chemia/wiazanie-peptydowe-i-peptydy/

Chemia · Aminokwasy i białka · kl. 3

Wiązanie peptydowe i peptydy

Aminokwasy łączą się w łańcuchy jak koraliki. Poznaj wiązanie, które je spina, i zasadę liczenia: wiązań jest zawsze o jedno mniej niż aminokwasów.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kondensacja i wiązanie peptydowe

glicynaH₂N–CH₂–CO–OH+alaninaH–NH–CH(CH₃)–COOH− H₂O (zaznaczone OH + H)H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOHwiązanie peptydowe –CO–NH–koniec Nkoniec Cdipeptyd Gly-Ala
Powstawanie dipeptydu Gly-Ala: –COOH glicyny reaguje z –NH₂ alaniny, odszczepia się woda.
  • Kondensacja to łączenie cząsteczek z odszczepieniem małej cząsteczki, tu wody. Grupa –COOH jednego aminokwasu reaguje z grupą –NH₂ drugiego.
  • Powstaje wiązanie peptydowe –CO–NH–. Dwa aminokwasy dają dipeptyd, trzy tripeptyd, wiele polipeptyd.
  • Gly + Ala → Gly-Ala + H₂O, czyli H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOH. Bilans: C₂H₅NO₂ + C₃H₇NO₂ → C₅H₁₀N₂O₃ + H₂O.

2Kolejność ma znaczenie

  • Peptyd ma wolną grupę –NH₂ na jednym końcu (koniec N) i wolną –COOH na drugim (koniec C). Nazwę czytamy od końca N.
  • Z glicyny i alaniny powstają dwa różne dipeptydy: Gly-Ala (Gly ma wolną –NH₂) i Ala-Gly (Ala ma wolną –NH₂). Mają ten sam skład, ale inne właściwości.
Sprawdź, czy rozumiesz

Ile cząsteczek wody odszczepia się przy powstawaniu tripeptydu z trzech aminokwasów?

3Ile wiązań, ile wody

peptydaminokwasówwiązań peptydowychcząsteczek H₂O przy powstawaniu
dipeptyd211
tripeptyd322
peptyd z n resztnn − 1n − 1
  • Wzór: M(peptydu) = suma M aminokwasów − (n − 1) · 18 g/mol, gdzie n to liczba reszt, a 18 g/mol to masa molowa wody odszczepionej przy każdym wiązaniu.
  • Dane: Gly-Gly-Gly, n = 3, M(glicyny) = 75 g/mol.
  • Obliczenia: M = 3 · 75 − 2 · 18 = 225 − 36 = 189 g/mol.
  • Odpowiedź: M(Gly-Gly-Gly) = 189 g/mol.

4Hydroliza

  • Hydroliza peptydu (kwas, zasada lub enzym) rozrywa wiązania peptydowe i daje wolne aminokwasy. Tripeptyd liniowy zużywa 2 cząsteczki H₂O.
Zapamiętaj

Peptyd z n aminokwasów (łańcuch liniowy) ma n − 1 wiązań peptydowych. Powstawanie wymaga odszczepienia n − 1 cząsteczek wody, a hydroliza ich zużycia.

Uwaga na błąd

Gly-Ala i Ala-Gly to nie ten sam związek. W zapisie sekwencji pierwszy aminokwas ma wolną grupę aminową.

Sprawdź, czy rozumiesz

Hydroliza tripeptydu liniowego wymaga

✎Ściąga: Wiązanie peptydowe i peptydy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Peptyd z n aminokwasów (łańcuch liniowy) ma n − 1 wiązań peptydowych. Powstawanie wymaga odszczepienia n − 1 cząsteczek wody, a hydroliza ich zużycia.
  • Kondensacja to łączenie cząsteczek z odszczepieniem małej cząsteczki, tu wody. Grupa –COOH jednego aminokwasu reaguje z grupą –NH₂ drugiego.
  • Hydroliza peptydu (kwas, zasada lub enzym) rozrywa wiązania peptydowe i daje wolne aminokwasy. Tripeptyd liniowy zużywa 2 cząsteczki H₂O.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Wiązanie peptydowe to

    1. A–CO–O–
    2. B–CO–NH–
    3. C–O–CH₂–
    4. D–NH–NH–
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: –CO–NH– – Powstaje z grupy –COOH jednego aminokwasu i –NH₂ drugiego.

  2. Ile cząsteczek wody odszczepia się przy powstawaniu tripeptydu z trzech aminokwasów?

    1. A2
    2. B0
    3. C3
    4. D1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 2 – Trzy reszty tworzą dwa wiązania peptydowe, więc odchodzą dwie cząsteczki H₂O.

  3. Ile różnych dipeptydów zawierających jedną resztę Gly i jedną Ala można zapisać?

    1. A3
    2. B2
    3. C1
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 2 – Gly-Ala i Ala-Gly, bo kolejność reszt ma znaczenie.

  4. W dipeptydzie Gly-Ala wolną grupę –NH₂ ma

    1. Aobie reszty
    2. Balanina
    3. Cżadna
    4. Dglicyna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: glicyna – Zapisujemy od końca N, na którym jest wolna grupa aminowa.

  5. Ile wiązań peptydowych ma liniowy pentapeptyd?

    1. A5
    2. B6
    3. C3
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 4 – Dla n = 5 reszt liczba wiązań wynosi n − 1 = 4.

  6. Masa molowa Gly-Gly-Gly (M glicyny = 75 g/mol) wynosi

    1. A171 g/mol
    2. B189 g/mol
    3. C207 g/mol
    4. D225 g/mol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 189 g/mol – 3 · 75 − 2 · 18 = 225 − 36 = 189 g/mol.

  7. Hydroliza tripeptydu liniowego wymaga

    1. A3 cząsteczek wody
    2. Bbraku wody
    3. C2 cząsteczek wody
    4. D1 cząsteczki wody
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 2 cząsteczek wody – Trzeba rozerwać dwa wiązania peptydowe.

  8. Powstawanie wiązania peptydowego jest reakcją

    1. Aspalania
    2. Bkondensacji
    3. Celiminacji bez produktu ubocznego
    4. Daddycji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kondensacji – Łączą się dwie cząsteczki i odszczepia się woda.

Cały dział „Aminokwasy i białka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 3

Wzory, grupy funkcyjne i izomeria konstytucyjnaRzędowość węgla, związki cykliczne i amidyIzomeria geometryczna i optycznaWiązania σ i π, hybrydyzacja i rodzaje mechanizmówMechanizm substytucji rodnikowejAddycja elektrofilowa i reguła MarkownikowaAlkiny, rozróżnianie węglowodorów i ciągi przemianSubstytucja elektrofilowa benzenu i toluenuPolimery: monomery, synteza PVC i polistyrenuSubstytucja nukleofilowa i eliminacja HXUtlenianie alkoholi I-, II- i III-rzędowychFenol: właściwości kwasowe i reakcje w pierścieniuAldehydy i ketony: próby Tollensa i TrommeraEstry: właściwości i zastosowaniaMydła, detergenty i substancje powierzchniowo czynneAmidy, moc kwasów, laktony i polilaktydEstryfikacja jako równowaga: wydajność i obliczeniaTłuszcze: uwodornienie, zmydlanie i wykrywanie nienasyceniaAminokwasy, jon obojnaczy i amfoterycznośćBiałka: budowa, denaturacja i funkcjeReakcje charakterystyczne białek: biuret i ksantoproteinowaGlukoza i fruktoza: monosacharydyDisacharydy: sacharoza, maltoza i laktozaSkrobia i celulozaFermentacja alkoholowa i mlekowaTworzywa sztuczne i włóknaŚrodki czyszczące i kosmetyki: skład, pH i bezpieczeństwoLeki, trucizny i dawkaZanieczyszczenia powietrza i wodyGleba i zielona chemiaObliczenia stechiometryczne w chemii organicznejWzór związku z analizy spalania i zadania wieloetapoweDoświadczenia w chemii organicznej: odczynniki, obserwacje i wnioskiProjektowanie doświadczenia: dobór odczynnika i kierunek przemiany