ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Chemia · powtórka działu · kl. 3

Węglowodory – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Chemia · klasa 3 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/3/chemia/powtorka/weglowodory/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Węglowodory”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Mechanizm substytucji rodnikowej (rozszerzenie)

  • Substytucja rodnikowa to reakcja łańcuchowa: inicjacja tworzy rodniki, propagacja je odtwarza, terminacja je zużywa.
  • Inicjacja: Cl₂ → 2Cl• (hν). Światło rozrywa wiązanie Cl–Cl tak, że każdy atom zabiera jeden elektron. Powstają rodniki chloru.
  • Propagacja (wzrost łańcucha): Cl• + CH₄ → HCl + •CH₃, a potem •CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl•. Rodnik Cl• powstaje na nowo, więc łańcuch trwa.

Addycja elektrofilowa i reguła Markownikowa (rozszerzenie)

  • Wodór idzie do węgla, który ma już więcej wodorów („bogaty bogatszy”).

Alkiny, rozróżnianie węglowodorów i ciągi przemian (rozszerzenie)

  • Wiązanie potrójne przyłącza odczynniki w dwóch krokach. Ilość odczynnika (np. 1 mol czy 2 mole Br₂) decyduje o produkcie.
  • Wodór: HC≡CH + H₂ → CH₂=CH₂ (Pd o obniżonej aktywności, tzw. zatruty katalizator), a z nadmiarem: HC≡CH + 2H₂ → CH₃CH₃ (Ni).
  • Brom: HC≡CH + Br₂ → CHBr=CHBr, potem + Br₂ → CHBr₂–CHBr₂. Do końca przyłączają się 2 mole Br₂ na 1 mol etynu.

Substytucja elektrofilowa benzenu i toluenu (rozszerzenie)

  • Warunki wskazują miejsce reakcji: FeBr₃ → pierścień, światło (hν) → łańcuch boczny.
  • Bromowanie: C₆H₆ + Br₂ → C₆H₅Br + HBr. Katalizator to FeBr₃ (powstaje z żelaza i Br₂). Pomaga wytworzyć elektrofil Br⁺.
  • Nitrowanie: C₆H₆ + HNO₃ → C₆H₅NO₂ + H₂O. Odczynnikiem jest mieszanina stężonych HNO₃ i H₂SO₄ (ogrzewanie). Elektrofilem jest kation NO₂⁺: HNO₃ + H₂SO₄ → NO₂⁺ + HSO₄⁻ + H₂O.

Polimery: monomery, synteza PVC i polistyrenu (rozszerzenie)

  • Polimeryzacja addycyjna nie wydziela produktu ubocznego. Masa polimeru jest równa sumie mas monomerów.
  • Destylacja frakcyjna rozdziela ropę naftową na frakcje o różnej temperaturze wrzenia: gaz, benzynę, naftę, olej napędowy i mazut.
  • Kraking rozrywa długie łańcuchy na krótsze, np. C₁₀H₂₂ → C₈H₁₈ + C₂H₄. Daje więcej benzyny oraz eten i propen do polimeryzacji. Reforming przebudowuje łańcuchy proste w rozgałęzione i aromatyczne.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Który zapis przedstawia inicjację?

    1. ACl• + CH₄ → HCl + •CH₃
    2. B•CH₃ + •CH₃ → C₂H₆
    3. CCl₂ → 2Cl•
    4. D•CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl•
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Cl₂ → 2Cl• – Inicjacja to powstanie rodników z cząsteczki chloru pod wpływem światła.

  2. Który zapis przedstawia etap propagacji?

    1. ACl₂ → 2Cl•
    2. B•CH₃ + •CH₃ → C₂H₆
    3. C•CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl•
    4. DCl• + Cl• → Cl₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: •CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl• – Rodnik reaguje z cząsteczką i powstaje nowy rodnik, więc łańcuch trwa.

  3. Który zapis przedstawia terminację?

    1. ACH₃Cl + Cl₂ → CH₂Cl₂ + HCl
    2. B•CH₃ + •CH₃ → C₂H₆
    3. CCl• + CH₄ → HCl + •CH₃
    4. DCl₂ → 2Cl•
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: •CH₃ + •CH₃ → C₂H₆ – Dwa rodniki łączą się w cząsteczkę i kończą łańcuch.

  4. Głównym produktem reakcji CH₃CH=CH₂ + HBr jest

    1. Apropan
    2. B1-bromopropan
    3. C2-bromopropan
    4. D1,2-dibromopropan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 2-bromopropan – H dołącza do węgla z dwoma H, a Br do środkowego węgla.

  5. Hydratacja but-1-enu (H⁺) daje głównie

    1. Abutan
    2. Bbutan-1-ol
    3. Cbutan-2-on
    4. Dbutan-2-ol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: butan-2-ol – Grupa –OH trafia do węgla uboższego w wodór, czyli do C-2.

  6. Produktem addycji H₂O (H⁺) do etenu jest

    1. Aetanal
    2. Bkwas etanowy
    3. Ceten-1-ol
    4. Detanol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: etanol – Eten jest symetryczny, a dołączenie H i OH daje CH₃CH₂OH.

  7. Ile moli H₂ potrzeba, by 1 mol etynu zamienić w etan?

    1. A2
    2. B3
    3. C4
    4. D1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 2 – Najpierw powstaje eten (1 mol H₂), potem etan (kolejny mol).

  8. Produktem reakcji HC≡CH + 2Br₂ jest

    1. A1,2-dibromoeten
    2. Bbromoetan
    3. C1,1,2,2-tetrabromoetan
    4. D1,2-dibromoetan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1,1,2,2-tetrabromoetan – Do wiązania potrójnego dołączają dwie cząsteczki Br₂ (cztery atomy Br).

  9. Produktem addycji 1 mola HCl do etynu jest

    1. Achloroeten
    2. Bchloroetan
    3. Cchloroetyn
    4. D1,1-dichloroetan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: chloroeten – Powstaje CH₂=CHCl, monomer PVC.

  10. Katalizatorem bromowania benzenu w pierścieniu jest

    1. AH₂SO₄
    2. BFeBr₃
    3. CNi
    4. DPt
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: FeBr₃ – FeBr₃ pomaga wytworzyć elektrofil Br⁺ z cząsteczki Br₂.

  11. Odczynnikiem nitrującym jest

    1. Amieszanina stężonych HNO₃ i H₂SO₄
    2. Brozcieńczony HNO₃
    3. CNO₂ w wodzie
    4. DNaNO₃ w wodzie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: mieszanina stężonych HNO₃ i H₂SO₄ – Stężony kwas siarkowy pomaga utworzyć jon NO₂⁺.

  12. Produktem nitrowania benzenu jest

    1. Anitrobenzen
    2. Bbenzenosulfonian
    3. Cfenol
    4. Danilina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nitrobenzen – C₆H₆ + HNO₃ → C₆H₅NO₂ + H₂O.

  13. Monomerem polipropylenu jest

    1. Aeten
    2. Bpropen
    3. Cpropyn
    4. Dpropan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: propen – Polipropylen powstaje z CH₂=CH–CH₃.

  14. Monomerem polimeru (–CH₂–CHCl–)ₙ jest

    1. A1,2-dichloroetan
    2. Bchloroeten
    3. C1,1-dichloroeten
    4. Dchloroetan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: chloroeten – Zamieniamy wiązanie C–C w jednostce na C=C i otrzymujemy CH₂=CHCl.

  15. Polistyren otrzymuje się z

    1. Atoluenu
    2. Bstyrenu
    3. Cbenzenu
    4. Detylobenzenu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: styrenu – Monomerem jest styren C₆H₅–CH=CH₂.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Chemia