✎Ściąga z działu
Wyrażenia wymierne: dziedzina, skracanie, mnożenie i dzielenie
- Skracasz czynniki (to, co jest w iloczynie), nigdy składniki sumy. Najpierw rozłóż licznik i mianownik na czynniki, potem skracaj.
- A przez B · C przez D = A · C przez B · D oraz A przez B : C przez D = A · D przez B · C. A, B, C, D to wielomiany, przy czym B, D ≠ 0, a przy dzieleniu także C ≠ 0.
- Wyrażenie wymierne to iloraz W(x) przez V(x) dwóch wielomianów. Mianownik V(x) nie może być wielomianem zerowym.
Odwrotna proporcjonalność i funkcja f(x) = a/x
- x · y = a, więc gdy x zwiększasz k razy, y maleje k razy. Dla a > 0 wykres leży w ćwiartkach I i III, a dla a < 0 w II i IV.
- Odwrotna proporcjonalność to zależność, w której iloczyn dwóch wielkości jest stały. Przykład z życia: im więcej osób sprząta mieszkanie, tym krócej trwa sprzątanie, ale „robota do zrobienia” zostaje ta sama.
- Ruch – krok po kroku. Dane: droga s = 120 km, prędkość 60 km/h albo 80 km/h.
Dodawanie wyrażeń wymiernych i nierówności wymierne (rozszerzenie)
- Nie mnóż nierówności przez wyrażenie, którego znaku nie znasz. Przenieś wszystko na jedną stronę i zamień iloraz na iloczyn: W przez V > 0 jest równoważne W · V > 0 (V ≠ 0).
- Krok po kroku: 2 przez x ≥ 1. Dziedzina: x ≠ 0.
Równania wymierne (rozszerzenie)
- Ułamek równa się zero tylko wtedy, gdy licznik jest zerem, a mianownik nie jest zerem.
- Krok 1: zapisz dziedzinę – wszystkie mianowniki mają być różne od zera.
- Krok 2: pozbądź się ułamków: pomnóż obie strony przez wspólny mianownik albo „na krzyż”.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Dziedziną wyrażenia x + 1 przez x² − 4 jest
- Aℝ \ {−2, 2}
- Bℝ
- Cℝ \ {−1}
- Dℝ \ {2}
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ℝ \ {−2, 2} – x² − 4 = (x − 2)(x + 2) zeruje się dla ±2.
Wyrażenie x² − 9 przez x − 3 po skróceniu to
- Ax + 3 dla każdego x
- Bx + 3 dla x ≠ 3
- Cx + 3 przez 1 dla x ≠ −3
- Dx − 3 dla x ≠ 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: x + 3 dla x ≠ 3 – Po skróceniu zostaje x + 3, ale x = 3 zostaje wykluczone.
Wyrażenie x² − 5x + 6 przez x² − 9 po skróceniu to
- Ax − 2 przez x − 3
- Bx − 3 przez x + 3
- Cx + 2 przez x + 3
- Dx − 2 przez x + 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: x − 2 przez x + 3 – Licznik (x − 2)(x − 3), mianownik (x − 3)(x + 3).
Wykres funkcji y = 6 przez x przechodzi przez punkt
- A(2, 12)
- B(6, 6)
- C(3, 3)
- D(2, 3)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: (2, 3) – Iloczyn współrzędnych musi być równy 6: 2 · 3 = 6, a pozostałe pary dają 24, 9 i 36.
Dziedziną funkcji f(x) = 5 przez x jest
- Aℝ \ {0}
- Bℝ \ {5}
- Cℝ
- D(0, +∞)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ℝ \ {0} – Dzielić przez zero nie wolno, więc wykluczamy tylko x = 0 (liczby ujemne są dozwolone).
Wykres funkcji y = a przez x dla a < 0 leży w ćwiartkach
- AI i III
- BIII i IV
- CI i II
- DII i IV
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: II i IV – Dla a < 0 liczby x i y mają przeciwne znaki, czyli leżą w II i IV ćwiartce.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.