✎Ściąga z działu
Marek Nowakowski – „Górą »Edek«”
- W opowiadaniu wygrywa „Edek”, bo ma przewagę siły i tupetu, a otoczenie mu nie przeszkadza. Mała scena z ulicy pokazuje mechanizm znany z Tanga.
- Marek Nowakowski (1935–2014) pisał głównie o warszawskiej ulicy, marginesie i zwykłych ludziach. Opowiadanie pochodzi z tomu Prawo prerii (1999).
- Przemoc nie musi oznaczać bicia. Tu jest nią lekceważenie, zastraszenie posturą i dużym samochodem.
Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejsca
- Miejsce pokazuje, że pamięć może trwać tam, gdzie zniknął budynek. Nośnikiem pamięci staje się słowo narratora.
- Andrzej Stasiuk (ur. 1960) mieszka w Beskidzie Niskim i często pisze o pograniczu i prowincji. Miejsce pochodzi z tomu Opowieści galicyjskie (1995).
- Miejsce to więcej niż punkt na mapie. Zostają w nim ślady ludzi, obyczajów i wiary. Budynek można przenieść, ale miejsca – już nie.
Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”
- Obcość i dezorientacja organizują całe opowiadanie. Dzięki oczom cudzoziemca widzimy stan wojenny jako absurd, który dla Polaków był codziennością.
- Olga Tokarczuk (ur. 1962) to laureatka Literackiej Nagrody Nobla za 2018 r. Opowiadanie pochodzi z tomu Gra na wielu bębenkach (2001).
- Stan wojenny wprowadzono 13 grudnia 1981 r.: wojsko na ulicach, godzina policyjna, wyłączone telefony, cenzura.
Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)
- Podróże z Herodotem łączą reportaż, podróż i refleksję. Kapuściński uczy się od Herodota patrzeć na Innego z ciekawością i szacunkiem.
- Ryszard Kapuściński (1932–2007) to najsłynniejszy polski reporter, autor m.in. Cesarza i Hebanu. Podróże z Herodotem (2004) to jedna z jego ostatnich książek.
- Herodot z Halikarnasu (V w. p.n.e.) to grecki historyk nazywany „ojcem historii”. Podróżował, wypytywał ludzi i zapisywał różne wersje zdarzeń w Dziejach.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
O co toczy się spór w opowiadaniu Górą „Edek”?
- AO wypadek drogowy
- BO wolne miejsce do parkowania
- CO kolejkę w sklepie
- DO pierwszeństwo na skrzyżowaniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: O wolne miejsce do parkowania – Mała scena uliczna ukazuje relacje siły.
Kto jest „Edkiem” tej historii?
- ASzczupły kierowca Fiata
- BPolicjant
- CRosły kierowca dużego Forda
- DNarrator
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Rosły kierowca dużego Forda – Nazwa pasuje do typu brutalnego zwycięzcy.
Jak kierowca Forda reaguje na protest?
- ABije kierowcę Fiata
- BWzywa policję
- CPrzeprasza i odjeżdża
- DLekceważy go, jakby rozmówca był powietrzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Lekceważy go, jakby rozmówca był powietrzem – Jego przewaga polega na tupecie, a nie na argumentach.
Gdzie rozgrywa się akcja Miejsca?
- AW Krakowie na Kazimierzu
- BW Warszawie
- CNa Podhalu w Zakopanem
- DWe wsi w Beskidzie Niskim, na placu po cerkwi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: We wsi w Beskidzie Niskim, na placu po cerkwi – Stała tam drewniana cerkiew łemkowska.
Co stało dawniej na placu?
- ASzkoła
- BDrewniana cerkiew łemkowska
- CDwór szlachecki
- DMurowany kościół
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Drewniana cerkiew łemkowska – Cerkiew rozebrano i przeniesiono do muzeum.
Co stało się z cerkwią?
- ASpłonęła w czasie wojny
- BRozebrano ją i przeniesiono do muzeum
- CZamieniono ją na sklep
- DZawaliła się ze starości i nikt jej nie ruszał
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Rozebrano ją i przeniesiono do muzeum – Budynek ocalał, ale stracił swoje miejsce.
Kim jest bohater opowiadania?
- ARadzieckim oficerem
- BBrytyjskim psychologiem, który nie zna polskiego
- CPolskim lekarzem
- DFrancuskim dziennikarzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Brytyjskim psychologiem, który nie zna polskiego – Andrews przyjeżdża na wykłady.
Kiedy dzieje się akcja?
- AWe wrześniu 1939 roku
- BW czerwcu 1989 roku
- CW grudniu 1981 roku
- DW marcu 1968 roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W grudniu 1981 roku – Zaczyna się tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego.
Dlaczego nikt nie przychodzi po profesora następnego dnia?
- AWprowadzono stan wojenny, a telefony nie działają
- BWykłady przeniesiono do Krakowa
- CGosia o nim zapomniała
- DProfesor podał zły adres
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wprowadzono stan wojenny, a telefony nie działają – Dezorientacja wynika z nagłej zmiany sytuacji w kraju.
Jaki charakter ma książka?
- AZbiór wierszy
- BPowieść fantastyczna
- CReportaż połączony z refleksją i lekturą Herodota
- DDramat
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Reportaż połączony z refleksją i lekturą Herodota – Łączy wspomnienia z podróży i czytanie Dziejów.
Od kogo młody Kapuściński dostaje Dzieje Herodota?
- AOd profesora na egzaminie
- BOd szefowej redakcji przed wyjazdem do Indii
- COd kolegi z Chin
- DKupuje je w Delhi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Od szefowej redakcji przed wyjazdem do Indii – Książka towarzyszy mu w pierwszej podróży.
Kim był Herodot?
- AGreckim historykiem z V w. p.n.e., „ojcem historii”
- BPerskim królem
- CRzymskim cesarzem
- DŚredniowiecznym kronikarzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Greckim historykiem z V w. p.n.e., „ojcem historii” – W Dziejach zapisywał to, czego dowiedział się w podróżach.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.