ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Krótka proza i reportażklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/andrzej-stasiuk-miejsce-pamiec-miejsca/

Język polski · Krótka proza i reportaż · kl. 4

Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejsca

Zrozumiesz, jak opowiadanie robi z nieobecnej cerkwi wspomnienie i jak działa narrator.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Andrzej Stasiuk (ur. 1960) mieszka w Beskidzie Niskim i często pisze o pograniczu i prowincji. Miejsce pochodzi z tomu Opowieści galicyjskie (1995).
  • Beskid Niski zamieszkiwali kiedyś Łemkowie, prawosławni i grekokatoliccy górale. W 1947 r. w akcji „Wisła” wysiedlono ich na zachód i północ Polski. Po wsiach zostały puste cerkwie i cmentarze.

2Co się dzieje

  • Narrator stoi na pustym placu po drewnianej cerkwi łemkowskiej. Świątynię rozebrano i przeniesiono do muzeum (skansenu). Na ziemi widać jeszcze ślady fundamentów.
  • Opowiada, jak cerkiew mogła powstawać: ścinanie jodeł, zwożenie drewna zimą, praca cieśli. Odtwarza też jej wnętrze i ludzi, którzy się w niej modlili.
  • Wspomina wysiedlonych mieszkańców i ich potomków, którzy wracali, żeby zobaczyć to miejsce.
  • Pojawia się przypadkowy turysta z aparatem, który pyta, co tu stało. Widzi tylko pusty plac, a narrator widzi historię.
  • Narrator sam w końcu przyznaje, że nie wie, ile w jego opowieści jest pamięci, a ile wyobraźni.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym różni się spojrzenie turysty od spojrzenia narratora?

3Pamięć miejsca

  • Miejsce to więcej niż punkt na mapie. Zostają w nim ślady ludzi, obyczajów i wiary. Budynek można przenieść, ale miejsca – już nie.
  • Narrator odtwarza przeszłość słowem i wyobraźnią. To dzięki niemu cerkiew znów „stoi” na placu.
ElementCo oznacza
Pusty placślad nieobecności i utraty
Narratorstrażnik pamięci, odtwarza przeszłość słowem
Turysta z aparatemspojrzenie z zewnątrz, widzi tylko pustkę
Cerkiew w muzeumzabytek ocalony, ale oderwany od swojego miejsca i wspólnoty
Zapamiętaj

Miejsce pokazuje, że pamięć może trwać tam, gdzie zniknął budynek. Nośnikiem pamięci staje się słowo narratora.

Uwaga na błąd

Streszczanie opowiadania jako „rozmowy z turystą”. Najważniejsze są rozważania narratora o nieobecnym miejscu, a turysta pojawia się tylko na chwilę.

✎Ściąga: Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejsca

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Miejsce pokazuje, że pamięć może trwać tam, gdzie zniknął budynek. Nośnikiem pamięci staje się słowo narratora.
  • Andrzej Stasiuk (ur. 1960) mieszka w Beskidzie Niskim i często pisze o pograniczu i prowincji. Miejsce pochodzi z tomu Opowieści galicyjskie (1995).
  • Miejsce to więcej niż punkt na mapie. Zostają w nim ślady ludzi, obyczajów i wiary. Budynek można przenieść, ale miejsca – już nie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Gdzie rozgrywa się akcja Miejsca?

    1. AW Krakowie na Kazimierzu
    2. BW Warszawie
    3. CNa Podhalu w Zakopanem
    4. DWe wsi w Beskidzie Niskim, na placu po cerkwi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: We wsi w Beskidzie Niskim, na placu po cerkwi – Stała tam drewniana cerkiew łemkowska.

  2. Co stało dawniej na placu?

    1. ASzkoła
    2. BDrewniana cerkiew łemkowska
    3. CDwór szlachecki
    4. DMurowany kościół
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Drewniana cerkiew łemkowska – Cerkiew rozebrano i przeniesiono do muzeum.

  3. Co stało się z cerkwią?

    1. ASpłonęła w czasie wojny
    2. BRozebrano ją i przeniesiono do muzeum
    3. CZamieniono ją na sklep
    4. DZawaliła się ze starości i nikt jej nie ruszał
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rozebrano ją i przeniesiono do muzeum – Budynek ocalał, ale stracił swoje miejsce.

  4. Kogo wysiedlono z Beskidu Niskiego w akcji „Wisła”?

    1. AGórali podhalańskich
    2. BŁemków
    3. CŚlązaków
    4. DKaszubów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Łemków – Wysiedlenie w 1947 r. sprawiło, że wsie i cerkwie opustoszały.

  5. Jak narrator odtwarza przeszłość?

    1. AWyłącznie dokumentami archiwalnymi
    2. BWyłącznie zdjęciami
    3. CWcale jej nie odtwarza
    4. DSłowem i wyobraźnią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Słowem i wyobraźnią – Opowieść przywołuje obraz cerkwi i ludzi.

  6. Czym różni się spojrzenie turysty od spojrzenia narratora?

    1. ANarrator nic nie pamięta
    2. BNie ma różnicy
    3. CTurysta zna historię lepiej
    4. DTurysta widzi pusty plac, narrator – historię miejsca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Turysta widzi pusty plac, narrator – historię miejsca – Kontrast pokazuje, czym jest pamięć miejsca.

  7. Z jakiego tomu pochodzi Miejsce?

    1. APrawo prerii
    2. BOpowieści galicyjskie
    3. CBarbarzyńca w ogrodzie
    4. DGra na wielu bębenkach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Opowieści galicyjskie – Tom Stasiuka ukazał się w 1995 r.

  8. Co to jest pamięć miejsca?

    1. AZnajomość nazw ulic
    2. BUmiejętność czytania map
    3. CPamięć komputera
    4. DŚlady ludzi i kultury, które trwają w przestrzeni po zniknięciu budynku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ślady ludzi i kultury, które trwają w przestrzeni po zniknięciu budynku – Miejsce niesie ślady przeszłości.

Cały dział „Krótka proza i reportaż”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandAbsurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, OrwellGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzyMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IVWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające