ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Krótka proza i reportażklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/ryszard-kapuscinski-podroze-z-herodotem-fragmenty/

Język polski · Krótka proza i reportaż · kl. 4

Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Zobaczysz, jak reportaż łączy podróż i lekturę, i jak działa kategoria Innego.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Ryszard Kapuściński (1932–2007) to najsłynniejszy polski reporter, autor m.in. Cesarza i Hebanu. Podróże z Herodotem (2004) to jedna z jego ostatnich książek.
  • Herodot z Halikarnasu (V w. p.n.e.) to grecki historyk nazywany „ojcem historii”. Podróżował, wypytywał ludzi i zapisywał różne wersje zdarzeń w Dziejach.

2O czym to jest

  • Młody reporter marzy, by choć raz „przekroczyć granicę”. Szefowa redakcji wysyła go do Indii i daje mu na drogę Dzieje Herodota.
  • Książka łączy wspomnienia z pierwszych podróży (Indie, Chiny, potem Afryka) z lekturą Herodota. Rozdziały o podróżach przeplatają się z opowieściami z Dziejów (np. o Krezusie, Dariuszu i Kserksesie).
  • Herodot staje się dla autora przewodnikiem i towarzyszem: „pierwszym reporterem”.
Sprawdź, czy rozumiesz

O czym marzy młody reporter na początku książki?

3Reportaż, podróż i refleksja

  • Reportaż relacjonuje fakty, ale tu jest też osobisty i refleksyjny. Autor pisze, co widział, i co z tego zrozumiał.
  • Podróż to spotkanie z Innym: człowiekiem innej kultury, języka i wiary. Kapuściński uczy się od Herodota ciekawości i szacunku, a nie oceniania z góry.
  • Granice są nie tylko między państwami. Przekroczenie granicy zmienia sposób patrzenia.
ElementFunkcja
Wspomnienia z podróżymateriał reporterski
Lektura Herodotaporównanie świata dawnego i współczesnego
Refleksja autorainterpretacja faktów
Innyspotkanie kultur
  • Kontekst krytyczny: po śmierci autora dyskutowano, gdzie w jego książkach kończy się fakt, a zaczyna literacka kreacja. To dobry przykład problemu: obserwacja a interpretacja.
Zapamiętaj

Podróże z Herodotem łączą reportaż, podróż i refleksję. Kapuściński uczy się od Herodota patrzeć na Innego z ciekawością i szacunkiem.

Uwaga na błąd

Traktowanie książki jak zwykłego pamiętnika z podróży albo jak podręcznika historii. To rozmowa z Herodotem i namysł nad tym, jak poznajemy świat.

✎Ściąga: Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Podróże z Herodotem łączą reportaż, podróż i refleksję. Kapuściński uczy się od Herodota patrzeć na Innego z ciekawością i szacunkiem.
  • Ryszard Kapuściński (1932–2007) to najsłynniejszy polski reporter, autor m.in. Cesarza i Hebanu. Podróże z Herodotem (2004) to jedna z jego ostatnich książek.
  • Herodot z Halikarnasu (V w. p.n.e.) to grecki historyk nazywany „ojcem historii”. Podróżował, wypytywał ludzi i zapisywał różne wersje zdarzeń w Dziejach.
  • Reportaż relacjonuje fakty, ale tu jest też osobisty i refleksyjny. Autor pisze, co widział, i co z tego zrozumiał.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jaki charakter ma książka?

    1. AZbiór wierszy
    2. BPowieść fantastyczna
    3. CReportaż połączony z refleksją i lekturą Herodota
    4. DDramat
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Reportaż połączony z refleksją i lekturą Herodota – Łączy wspomnienia z podróży i czytanie Dziejów.

  2. Od kogo młody Kapuściński dostaje Dzieje Herodota?

    1. AOd profesora na egzaminie
    2. BOd szefowej redakcji przed wyjazdem do Indii
    3. COd kolegi z Chin
    4. DKupuje je w Delhi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Od szefowej redakcji przed wyjazdem do Indii – Książka towarzyszy mu w pierwszej podróży.

  3. Kim był Herodot?

    1. AGreckim historykiem z V w. p.n.e., „ojcem historii”
    2. BPerskim królem
    3. CRzymskim cesarzem
    4. DŚredniowiecznym kronikarzem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Greckim historykiem z V w. p.n.e., „ojcem historii” – W Dziejach zapisywał to, czego dowiedział się w podróżach.

  4. O czym marzy młody reporter na początku książki?

    1. AŻeby przekroczyć granicę
    2. BŻeby napisać powieść
    3. CŻeby zostać historykiem
    4. DŻeby wrócić na wieś
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Żeby przekroczyć granicę – Granica jest dla niego symbolem nieznanego świata.

  5. Kim jest Inny w ujęciu Kapuścińskiego?

    1. ABohaterem baśni
    2. BWrogiem
    3. CCzłonkiem rodziny
    4. DCzłowiekiem innej kultury, którego warto poznać z szacunkiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Człowiekiem innej kultury, którego warto poznać z szacunkiem – Kategoria Innego opisuje spotkanie kultur.

  6. Jak Kapuściński korzysta z lektury Herodota?

    1. AUżywa jej wyłącznie jako rekwizytu
    2. BPomija ją w podróży
    3. CZestawia dawny świat ze współczesnym i uczy się od niego patrzenia
    4. DPrzepisuje całą książkę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Zestawia dawny świat ze współczesnym i uczy się od niego patrzenia – Lektura nadaje ramy refleksji.

  7. Jaki problem związany z reportażem dotyczy także tej książki?

    1. ABrak narratora
    2. BRymowany zapis
    3. CBrak jakichkolwiek faktów
    4. DGranica między obserwacją faktów a ich interpretacją
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Granica między obserwacją faktów a ich interpretacją – Reportaż literacki łączy relację z kreacją autora.

  8. Jak używać tej książki w wypracowaniu?

    1. AWcale jej nie używać
    2. BTraktować jak powieść fantastyczną
    3. CPowoływać się na znane fragmenty, bo lekturą są fragmenty
    4. DStreszczać całość
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Powoływać się na znane fragmenty, bo lekturą są fragmenty – Funkcjonalne użycie opiera się na konkretnym fragmencie.

Cały dział „Krótka proza i reportaż”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandAbsurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, OrwellGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzyMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejscaOlga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IVWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające