✎Ściąga z działu
Czym jest przyroda?
- Przyroda ożywiona nie istnieje bez nieożywionej – organizmy potrzebują wody, powietrza, światła i ciepła.
- Przyroda to wszystko, co nas otacza i nie zostało wytworzone przez człowieka.
- Przyroda ożywiona to organizmy, czyli istoty żywe: rośliny, zwierzęta, grzyby, bakterie i człowiek. Organizmy oddychają, odżywiają się, rosną i rozmnażają się.
Jak skutecznie się uczyć?
- Jedna rzecz naraz, wyciszony telefon i krótkie przerwy – to prosty przepis na skupienie.
- Wielozadaniowość to robienie kilku rzeczy naraz, np. nauka i pisanie wiadomości. Mózg szybciej się męczy, a nauka trwa dłużej.
- Sen pomaga utrwalić w mózgu to, czego się nauczyłeś. Uczeń w twoim wieku potrzebuje ok. 9–12 godzin snu.
Zmysły i przyrządy przyrodnika
- Przyrządy pomagają tam, gdzie zmysły nie wystarczają, i dają dokładne wyniki.
Mikroskop i obserwacje mikroskopowe
- Ostrość ustawiamy zawsze od najmniejszego powiększenia, a mikroskop przenosimy oburącz.
- Lupa powiększa zwykle kilka razy – wystarczy do oglądania owada, liścia czy kryształków soli.
- Mikroskop optyczny powiększa kilkaset, a nawet ok. 1500 razy. Dzięki niemu widzimy komórki i drobne organizmy niewidoczne gołym okiem.
Jak prowadzić badania przyrodnicze?
- Próba badawcza i kontrolna różnią się tylko jednym warunkiem – tym, który badamy.
- Obserwacja to uważne przyglądanie się przyrodzie bez zmieniania jej, np. liczenie ptaków przy karmniku.
- Doświadczenie (eksperyment) to badanie, w którym celowo zmieniamy jeden warunek i sprawdzamy skutki.
Kierunki geograficzne i orientacja w terenie
- Kierunki przeciwne: północ – południe, wschód – zachód, NE – SW, NW – SE.
- Kierunki główne: północ (N), południe (S), wschód (E), zachód (W).
- Kierunki pośrednie leżą między głównymi: północny wschód (NE), południowy wschód (SE), południowy zachód (SW), północny zachód (NW).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Który element należy do przyrody ożywionej?
- Arower
- Bchmura
- Ckamień
- Ddżdżownica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dżdżownica – Dżdżownica jest organizmem – oddycha, odżywia się, rośnie i rozmnaża się.
Który element jest wytworem człowieka (elementem antropogenicznym)?
- Agłaz w lesie
- Bmost na rzece
- Cwydma nad morzem
- Dźródło w lesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: most na rzece – Most zbudował człowiek, a pozostałe elementy powstały w przyrodzie.
Ola trzymała doniczkę z fasolą w ciemnej szafie i regularnie ją podlewała. Czego zabrakło roślinie?
- Aświatła
- Bwody
- Cgleby
- Dpowietrza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: światła – W szafie roślina miała wodę, glebę i powietrze, ale nie miała światła.
Które miejsce najlepiej nadaje się do nauki?
- Aciche i jasne biurko bez zbędnych rzeczy
- Błóżko z telefonem pod ręką
- Cbiurko pełne zabawek i gier
- Dkanapa przed włączonym telewizorem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ciche i jasne biurko bez zbędnych rzeczy – W cichym, uporządkowanym miejscu łatwiej się skupić.
Co to jest wielozadaniowość?
- Arobienie przerw podczas nauki
- Bpowtarzanie materiału kilka razy
- Cnauka kilku przedmiotów w tygodniu
- Drobienie kilku rzeczy naraz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: robienie kilku rzeczy naraz – Wielozadaniowość to np. nauka i jednoczesne pisanie wiadomości.
Kuba ma sprawdzian w piątek. Który plan nauki jest najskuteczniejszy?
- Aczytanie notatki w piątek rano na przerwie
- Bkrótkie powtórki w poniedziałek, środę i czwartek
- Cjedna długa nauka w czwartek wieczorem
- Dnauka w czwartek do późnej nocy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: krótkie powtórki w poniedziałek, środę i czwartek – Powtórki rozłożone w czasie pomagają zapamiętać na dłużej.
Który narząd odpowiada za zmysł węchu?
- Anos
- Bskóra
- Cucho
- Djęzyk
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nos – Zapachy odbieramy nosem.
Jaką rolę pełni mózg w poznawaniu świata?
- Awytwarza światło potrzebne do widzenia
- Btylko odbiera dźwięki z otoczenia
- Cprzesyła zapachy do nosa
- Dodbiera i rozpoznaje informacje od zmysłów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: odbiera i rozpoznaje informacje od zmysłów – Mózg rozpoznaje bodźce, uczy się i podejmuje decyzje.
Łyżeczka w szklance z wodą wygląda na złamaną. Jak nazywamy takie zjawisko?
- Azłudzenie
- Bpomiar
- Chipoteza
- Dbodziec
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: złudzenie – Złudzenie to sytuacja, w której zmysły nas oszukują.
Okular mikroskopu powiększa 10 razy, a obiektyw 40 razy. Jakie jest powiększenie mikroskopu?
- A4000 razy
- B400 razy
- C30 razy
- D50 razy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 400 razy – Powiększenia mnożymy: 10 · 40 = 400.
Która część mikroskopu służy do dokładnego ustawiania ostrości?
- Aśruba mikrometryczna
- Bokular
- Crewolwer
- Dśruba makrometryczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: śruba mikrometryczna – Śruba mikrometryczna przesuwa tubus lub stolik bardzo nieznacznie, więc pozwala dokładnie wyostrzyć obraz.
Do czego służy rewolwer w mikroskopie?
- Ado oświetlania preparatu
- Bdo ustawiania ostrości
- Cdo zmiany obiektywów
- Ddo przytrzymywania preparatu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do zmiany obiektywów – Obracając rewolwer, ustawiamy nad preparatem inny obiektyw.
Czym doświadczenie różni się od obserwacji?
- Adoświadczenie zawsze wymaga mikroskopu
- Bw doświadczeniu celowo zmieniamy jeden warunek
- Cdoświadczenie zawsze odbywa się w lesie
- Dw doświadczeniu tylko przyglądamy się przyrodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w doświadczeniu celowo zmieniamy jeden warunek – W doświadczeniu badacz sam zmienia warunek, a w obserwacji niczego nie zmienia.
Jak nazywa się przewidywana odpowiedź na pytanie badawcze, stawiana przed badaniem?
- Awniosek
- Bwynik
- Cobserwacja
- Dhipoteza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: hipoteza – Hipoteza to przypuszczenie, które sprawdzamy w badaniu.
Zosia sprawdza, czy nasiona rzeżuchy kiełkują bez wody. Która próba jest kontrolna?
- Asuche nasiona w ciemnej szafie
- Bnasiona na mokrej wacie
- Cnasiona na suchej wacie
- Dnasiona na suchej wacie w lodówce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nasiona na mokrej wacie – Próba kontrolna ma zwykłe warunki – nasiona dostają wodę.
Jak nazywa się kierunek pośredni między północą a wschodem?
- Apółnocny wschód (NE)
- Bpołudniowy zachód (SW)
- Cpołudniowy wschód (SE)
- Dpółnocny zachód (NW)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: północny wschód (NE) – Kierunek między N i E to NE – północny wschód.
Co oznacza skrót W na róży wiatrów?
- Apółnoc
- Bzachód
- Cwschód
- Dpołudnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zachód – W pochodzi od angielskiego słowa West, czyli zachód.
Który kierunek jest przeciwny do południowego wschodu (SE)?
- Apółnocny zachód (NW)
- Bpółnocny wschód (NE)
- Cpołudniowy zachód (SW)
- Dzachód (W)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: północny zachód (NW) – Kierunki przeciwne leżą po dwóch stronach róży wiatrów: SE i NW.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.