1Pięć zmysłów
| zmysł | narząd | co poznajemy |
|---|---|---|
| wzrok | oczy | barwę, kształt, wielkość, ruch |
| słuch | uszy | dźwięki, np. śpiew ptaków |
| węch | nos | zapachy, np. kwiatów |
| smak | język | smaki, np. słodki, słony, kwaśny, gorzki |
| dotyk | skóra | twardość, gładkość, ciepło i zimno |
- Zmysły odbierają bodźce, czyli sygnały z otoczenia, np. światło, dźwięk, zapach.
2Rola mózgu
- Narządy zmysłów przesyłają informacje do mózgu, który je odbiera i rozpoznaje, np. „to zapach bzu”.
- Mózg zapamiętuje, uczy się i podejmuje decyzje, np. widzę czerwone światło – zatrzymuję się.
3Ograniczenia zmysłów
- Nie widzimy bardzo małych ani bardzo odległych obiektów, a w ciemności – słabo.
- Nie słyszymy niektórych dźwięków, które słyszą np. psy i nietoperze.
- Zmysły można oszukać – to złudzenia, np. łyżeczka w szklance wody wygląda na złamaną.
- Doświadczenie: jedną rękę włóż do ciepłej wody, drugą do zimnej, a potem obie do letniej. Ręka z ciepłej wody czuje chłód, z zimnej – ciepło. Dotyk nie mierzy dokładnie temperatury.
„rozpoznam nieznaną substancję po smaku”
Nigdy nie smakujemy nieznanych substancji, roślin ani grzybów.
Jaką rolę pełni mózg w poznawaniu świata?
Mózg rozpoznaje bodźce, uczy się i podejmuje decyzje.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Przyrządy przyrodnika
| przyrząd | do czego służy |
|---|---|
| lupa | powiększa małe obiekty, np. owady |
| lornetka | przybliża odległe obiekty, np. ptaki |
| mikroskop | bardzo mocno powiększa (zob. temat o mikroskopie) |
| kompas | wyznacza kierunki |
| taśma miernicza | mierzy długość, np. obwód pnia |
| termometr | mierzy temperaturę |
| waga | mierzy masę |
| menzurka | odmierza objętość cieczy |
Przyrządy pomagają tam, gdzie zmysły nie wystarczają, i dają dokładne wyniki.
5Narzędzia cyfrowe
- Telefonem fotografujemy obserwacje, np. ptaka lub trop.
- Aplikacje do rozpoznawania gatunków mogą się mylić – sprawdź wynik w atlasie lub u nauczyciela. Nigdy nie oceniaj na ich podstawie, czy grzyb jest jadalny.
Aplikacja w telefonie rozpoznała grzyb jako jadalny. Co z tym zrobić?
Aplikacje się mylą, a pomyłka przy grzybach może być groźna.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Zmysły i przyrządy przyrodnika
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Przyrządy pomagają tam, gdzie zmysły nie wystarczają, i dają dokładne wyniki.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który narząd odpowiada za zmysł węchu?
- Anos
- Bskóra
- Cucho
- Djęzyk
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nos – Zapachy odbieramy nosem.
Jaką rolę pełni mózg w poznawaniu świata?
- Awytwarza światło potrzebne do widzenia
- Btylko odbiera dźwięki z otoczenia
- Cprzesyła zapachy do nosa
- Dodbiera i rozpoznaje informacje od zmysłów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: odbiera i rozpoznaje informacje od zmysłów – Mózg rozpoznaje bodźce, uczy się i podejmuje decyzje.
Łyżeczka w szklance z wodą wygląda na złamaną. Jak nazywamy takie zjawisko?
- Azłudzenie
- Bpomiar
- Chipoteza
- Dbodziec
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: złudzenie – Złudzenie to sytuacja, w której zmysły nas oszukują.
Którym przyrządem obejrzysz z bliska ptaka siedzącego daleko na drzewie?
- Alornetką
- Btermometrem
- Clupą
- Dmenzurką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: lornetką – Lornetka przybliża odległe obiekty.
Czym zmierzysz obwód pnia drzewa?
- Akompasem
- Btaśmą mierniczą
- Cwagą
- Dmenzurką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: taśmą mierniczą – Taśma miernicza jest giętka, więc można nią opasać pień.
Do czego służy menzurka?
- Ado odmierzania objętości cieczy
- Bdo wyznaczania kierunków
- Cdo mierzenia temperatury wody
- Ddo powiększania drobnych owadów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: do odmierzania objętości cieczy – Menzurka ma podziałkę, na której odczytujemy objętość cieczy.
Na lekcji pojawił się biały proszek bez podpisu. Co należy zrobić?
- Azapytać nauczyciela i niczego nie smakować
- Bpolizać odrobinę, żeby go rozpoznać
- Cwysypać go na rękę i rozetrzeć
- Dpowąchać go z bliska prosto z pojemnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zapytać nauczyciela i niczego nie smakować – Nieznanych substancji nigdy nie smakujemy, nie wąchamy z bliska ani nie dotykamy.
Aplikacja w telefonie rozpoznała grzyb jako jadalny. Co z tym zrobić?
- Azebrać go, bo aplikacje się nie mylą
- Bspróbować kawałek, żeby sprawdzić smak
- Czebrać go i zjeść jeszcze dziś
- Dnie zbierać go, bo aplikacja może się mylić
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nie zbierać go, bo aplikacja może się mylić – Aplikacje się mylą, a pomyłka przy grzybach może być groźna.
Cały dział „Spotkania z przyrodą”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.