1Przyroda ożywiona i nieożywiona
- Przyroda to wszystko, co nas otacza i nie zostało wytworzone przez człowieka.
- Przyroda ożywiona to organizmy, czyli istoty żywe: rośliny, zwierzęta, grzyby, bakterie i człowiek. Organizmy oddychają, odżywiają się, rosną i rozmnażają się.
- Przyroda nieożywiona to elementy, które nie żyją: woda, powietrze, skały, gleba oraz światło i ciepło Słońca.
2Czy człowiek, drzewo i woda to przyroda?
- Człowiek należy do przyrody ożywionej, bo jest organizmem.
- Drzewo to przyroda ożywiona – roślina, która rośnie, oddycha i rozmnaża się.
- Woda to przyroda nieożywiona. Organizmy jej potrzebują, ale sama nie żyje.
- Przyroda to więc nie tylko rośliny i zwierzęta.
3Wytwory człowieka
- Elementy zbudowane lub wytworzone przez człowieka to elementy antropogeniczne (gr. anthropos – człowiek), np. dom, droga, most, pole uprawne.
„wszystko, co jest na dworze, to przyroda”
Ławka, chodnik i latarnia to wytwory człowieka.
Która grupa zawiera wyłącznie elementy przyrody nieożywionej?
Mech i ślimak są organizmami, a droga jest wytworem człowieka.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Zależności w przyrodzie
- Roślina do życia potrzebuje wody, światła, powietrza, ciepła i soli mineralnych – sole mineralne pobiera zwykle z gleby.
- Zwierzęta potrzebują powietrza, wody i pokarmu – roślin lub innych zwierząt.
- Organizmy zmieniają przyrodę nieożywioną: korzenie drzew kruszą skały, a szczątki roślin tworzą glebę.
- Człowiek korzysta z przyrody (woda, drewno, żywność) i zmienia ją, np. droga przecina las.
Przyroda ożywiona nie istnieje bez nieożywionej – organizmy potrzebują wody, powietrza, światła i ciepła.
5Kim jest przyrodnik?
- Przyrodnik bada przyrodę: obserwuje, zadaje pytania, przeprowadza doświadczenia i wyciąga wnioski.
- Przyroda łączy cztery nauki, które od klasy 7 będą osobnymi przedmiotami:
| nauka | czym się zajmuje |
|---|---|
| biologia | organizmami, np. roślinami i zwierzętami |
| geografia | Ziemią – krajobrazami, mapami, pogodą |
| chemia | substancjami i ich przemianami |
| fizyka | zjawiskami, np. ruchem, światłem, dźwiękiem, ciepłem |
6Po co uczymy się przyrody?
- Przyroda pomaga zrozumieć świat, np. skąd bierze się deszcz albo dlaczego jesienią liście żółkną.
- Uczy dbać o zdrowie, bezpiecznie zachowywać się w terenie i chronić środowisko.
Który przykład pokazuje, że organizm zmienia przyrodę nieożywioną?
Drzewo jest organizmem, a skała należy do przyrody nieożywionej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Czym jest przyroda?
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Przyroda ożywiona nie istnieje bez nieożywionej – organizmy potrzebują wody, powietrza, światła i ciepła.
- Przyroda to wszystko, co nas otacza i nie zostało wytworzone przez człowieka.
- Przyroda ożywiona to organizmy, czyli istoty żywe: rośliny, zwierzęta, grzyby, bakterie i człowiek. Organizmy oddychają, odżywiają się, rosną i rozmnażają się.
- Przyroda nieożywiona to elementy, które nie żyją: woda, powietrze, skały, gleba oraz światło i ciepło Słońca.
- Człowiek należy do przyrody ożywionej, bo jest organizmem.
- Drzewo to przyroda ożywiona – roślina, która rośnie, oddycha i rozmnaża się.
- Woda to przyroda nieożywiona. Organizmy jej potrzebują, ale sama nie żyje.
- Przyrodnik bada przyrodę: obserwuje, zadaje pytania, przeprowadza doświadczenia i wyciąga wnioski.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który element należy do przyrody ożywionej?
- Arower
- Bchmura
- Ckamień
- Ddżdżownica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dżdżownica – Dżdżownica jest organizmem – oddycha, odżywia się, rośnie i rozmnaża się.
Który element jest wytworem człowieka (elementem antropogenicznym)?
- Agłaz w lesie
- Bmost na rzece
- Cwydma nad morzem
- Dźródło w lesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: most na rzece – Most zbudował człowiek, a pozostałe elementy powstały w przyrodzie.
Ola trzymała doniczkę z fasolą w ciemnej szafie i regularnie ją podlewała. Czego zabrakło roślinie?
- Aświatła
- Bwody
- Cgleby
- Dpowietrza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: światła – W szafie roślina miała wodę, glebę i powietrze, ale nie miała światła.
Która nauka zajmuje się organizmami?
- Afizyka
- Bchemia
- Cgeografia
- Dbiologia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: biologia – Biologia to nauka o organizmach, np. roślinach i zwierzętach.
Która nauka bada, jak rozchodzą się światło i dźwięk?
- Ageografia
- Bfizyka
- Cchemia
- Dbiologia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: fizyka – Światło i dźwięk to zjawiska, którymi zajmuje się fizyka.
Która grupa zawiera wyłącznie elementy przyrody nieożywionej?
- Amech, woda, kamień
- Bgleba, ślimak, piasek
- Cwoda, powietrze, skały
- Dpowietrze, droga, glina
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: woda, powietrze, skały – Mech i ślimak są organizmami, a droga jest wytworem człowieka.
Co robi przyrodnik, gdy chce poznać przyrodę?
- Azbiera rośliny wyłącznie do kolekcji
- Bobserwuje, bada i wyciąga wnioski
- Czgaduje, jak działa przyroda
- Dtylko zapamiętuje gotowe odpowiedzi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: obserwuje, bada i wyciąga wnioski – Przyrodnik opiera się na obserwacjach i doświadczeniach.
Który przykład pokazuje, że organizm zmienia przyrodę nieożywioną?
- ASłońce ogrzewa wodę
- Bdeszcz moczy glebę
- Ckorzenie drzewa kruszą skałę
- Dwiatr przesuwa chmury
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: korzenie drzewa kruszą skałę – Drzewo jest organizmem, a skała należy do przyrody nieożywionej.
Cały dział „Spotkania z przyrodą”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.