1Lupa czy mikroskop?
- Lupa powiększa zwykle kilka razy – wystarczy do oglądania owada, liścia czy kryształków soli.
- Mikroskop optyczny powiększa kilkaset, a nawet ok. 1500 razy. Dzięki niemu widzimy komórki i drobne organizmy niewidoczne gołym okiem.
- Pod mikroskopem oglądamy preparat – cienki, przezroczysty kawałek obiektu, przez który przechodzi światło.
2Budowa mikroskopu
| część | do czego służy |
|---|---|
| okular | soczewka, przez którą patrzymy |
| obiektywy w rewolwerze | soczewki nad preparatem; obracając rewolwer, zmieniamy obiektyw |
| oświetlacz lub lusterko | kieruje światło przez preparat |
| tubus | rura łącząca okular z obiektywami |
| stolik z łapkami | miejsce na preparat; łapki go przytrzymują |
| śruby makro- i mikrometryczna | ustawianie ostrości: duża – zgrubnie, mała – dokładnie |
| statyw (podstawa i ramię) | utrzymuje pozostałe części |
- Okular, obiektywy i oświetlacz to części optyczne, a pozostałe – części mechaniczne.
3Powiększenie
- Powiększenie mikroskopu = powiększenie okularu · powiększenie obiektywu.
- Przykład: okular 10 razy, obiektyw 40 razy → 10 · 40 = 400 razy.
„10 i 40 to razem 50 razy” – powiększenia trzeba pomnożyć: 10 · 40 = 400 razy.
Która część mikroskopu służy do dokładnego ustawiania ostrości?
Śruba mikrometryczna przesuwa tubus lub stolik bardzo nieznacznie, więc pozwala dokładnie wyostrzyć obraz.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Preparat ze skórki cebuli
- Na szkiełko podstawowe nanieś kroplę wody.
- Pęsetą zdejmij cienką skórkę z wewnętrznej strony łuski cebuli i połóż ją w kropli.
- Szkiełko nakrywkowe przyłóż krawędzią pod kątem i powoli opuść – nie powstaną pęcherzyki powietrza.
- Ostrość ustawiaj od najmniejszego obiektywu: najpierw śrubą makrometryczną, potem mikrometryczną. Dopiero wtedy zmień obiektyw na większy.
- Zapisz obserwację: rysunek z podpisem, powiększenie i wniosek (skórka cebuli składa się z wielu komórek).
5Jak dbać o mikroskop
- Przenosimy go oburącz: jedną ręką za ramię, drugą pod podstawę.
- Soczewek nie dotykamy palcami.
- Przy dużym obiektywie kręcimy tylko śrubą mikrometryczną, żeby nie zgnieść preparatu.
- Po pracy ustawiamy najmniejszy obiektyw, wyłączamy oświetlacz i zakładamy pokrowiec.
Ostrość ustawiamy zawsze od najmniejszego powiększenia, a mikroskop przenosimy oburącz.
Jak prawidłowo położyć szkiełko nakrywkowe na preparat?
Opuszczane pod kątem szkiełko wypycha powietrze, więc nie powstają pęcherzyki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Mikroskop i obserwacje mikroskopowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ostrość ustawiamy zawsze od najmniejszego powiększenia, a mikroskop przenosimy oburącz.
- Lupa powiększa zwykle kilka razy – wystarczy do oglądania owada, liścia czy kryształków soli.
- Mikroskop optyczny powiększa kilkaset, a nawet ok. 1500 razy. Dzięki niemu widzimy komórki i drobne organizmy niewidoczne gołym okiem.
- Powiększenie mikroskopu = powiększenie okularu · powiększenie obiektywu.
- Szkiełko nakrywkowe przyłóż krawędzią pod kątem i powoli opuść – nie powstaną pęcherzyki powietrza.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Okular mikroskopu powiększa 10 razy, a obiektyw 40 razy. Jakie jest powiększenie mikroskopu?
- A4000 razy
- B400 razy
- C30 razy
- D50 razy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 400 razy – Powiększenia mnożymy: 10 · 40 = 400.
Która część mikroskopu służy do dokładnego ustawiania ostrości?
- Aśruba mikrometryczna
- Bokular
- Crewolwer
- Dśruba makrometryczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: śruba mikrometryczna – Śruba mikrometryczna przesuwa tubus lub stolik bardzo nieznacznie, więc pozwala dokładnie wyostrzyć obraz.
Do czego służy rewolwer w mikroskopie?
- Ado oświetlania preparatu
- Bdo ustawiania ostrości
- Cdo zmiany obiektywów
- Ddo przytrzymywania preparatu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do zmiany obiektywów – Obracając rewolwer, ustawiamy nad preparatem inny obiektyw.
Która część należy do części optycznych mikroskopu?
- Astatyw
- Bobiektyw
- Cstolik
- Dtubus
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: obiektyw – Obiektyw zawiera soczewki, więc jest częścią optyczną.
Jak prawidłowo położyć szkiełko nakrywkowe na preparat?
- Apod szkiełko podstawowe
- Bkrawędzią pod kątem, powoli je opuszczając
- Czanim nałożymy kroplę wody
- Dpłasko i szybko, mocno dociskając
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: krawędzią pod kątem, powoli je opuszczając – Opuszczane pod kątem szkiełko wypycha powietrze, więc nie powstają pęcherzyki.
Od którego obiektywu zaczynamy oglądanie preparatu?
- Aod obiektywu o największym powiększeniu
- Bod dowolnego, kolejność nie ma znaczenia
- Cod obiektywu o najmniejszym powiększeniu
- Dod obiektywu o średnim powiększeniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: od obiektywu o najmniejszym powiększeniu – Przy małym powiększeniu łatwiej odnaleźć obiekt i nie zgnieciemy preparatu.
Ola chce dokładniej obejrzeć mrówkę złapaną do pudełka. Jaki przyrząd najlepiej wybrać?
- Alupę
- Bszkiełko nakrywkowe
- Cmikroskop z obiektywem 40 razy
- Dlornetkę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: lupę – Mrówka jest nieprzezroczysta i dość duża, więc wystarczy powiększenie lupy.
Jak należy przenosić mikroskop?
- Aoburącz – za ramię i pod podstawę
- Bjedną ręką za tubus
- Cjedną ręką za okular
- Dtrzymając za stolik i rewolwer
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: oburącz – za ramię i pod podstawę – Tak trzymany mikroskop nie wypadnie z rąk i nie uszkodzimy soczewek.
Cały dział „Spotkania z przyrodą”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.