✎Ściąga z działu
Mapa i jej rodzaje
- Mapa = skala + legenda + uproszczony obraz terenu.
- Mapa to zmniejszony i uproszczony obraz powierzchni Ziemi narysowany na płaszczyźnie. Każda mapa ma skalę i legendę.
- Plan przedstawia mały teren, np. szkołę, park albo miasto. Jest bardzo dokładny, bo ma dużą skalę. Przykład: plan Krakowa z ulicami i przystankami.
Skala mapy i obliczanie odległości
- 1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m = 100 000 cm.
- Odległość w terenie = odległość na mapie (w cm) · wartość 1 cm ze skali mianowanej.
- Skala mapy mówi, ile razy odległości na mapie są mniejsze niż w terenie.
Wysokość bezwzględna i względna. Mapa hipsometryczna
- Zielony – nisko, żółty – wyżej, brązowy – najwyżej.
- Wysokość bezwzględna to wysokość punktu nad poziomem morza. Zapisujemy ją w m n.p.m. (metrach nad poziomem morza), np. Rysy – 2499 m n.p.m.
- Wysokość względna to różnica wysokości dwóch punktów. Mówi, o ile jeden punkt leży wyżej od drugiego.
Orientowanie mapy i mapa w terenie
- Mapa zorientowana: północ na mapie = północ w terenie.
- Kierunki główne: północ (N), południe (S), wschód (E), zachód (W).
- Kierunki pośrednie leżą między nimi: północny wschód (NE), południowy wschód (SE), południowy zachód (SW), północny zachód (NW).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co objaśnia legenda mapy?
- Aznaczenie znaków użytych na mapie
- Bgdzie jest północ
- Cile razy zmniejszono odległości
- Dwysokość terenu nad poziomem morza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: znaczenie znaków użytych na mapie – Legenda objaśnia znaki, a zmniejszenie odległości pokazuje skala.
Rzekę na mapie przedstawia się znakiem
- Apunktowym
- Bliterowym
- Cpowierzchniowym
- Dliniowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: liniowym – Rzeki, drogi i granice są długie i wąskie, więc rysuje się je liniami.
Który obiekt zaznacza się na mapie znakiem powierzchniowym?
- Alas
- Bdroga
- Ckościół
- Dlinia kolejowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: las – Las zajmuje obszar, kościół ma znak punktowy, a droga i kolej – liniowy.
Skala 1 : 50 000 oznacza, że 1 cm na mapie to w terenie
- A500 m
- B5 km
- C50 km
- D50 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 500 m – 50 000 cm = 500 m.
Skala mianowana odpowiadająca skali 1 : 300 000 to
- A1 cm – 30 km
- B1 cm – 30 m
- C1 cm – 3 km
- D1 cm – 300 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 cm – 3 km – 300 000 cm = 3000 m = 3 km.
Na mapie w skali 1 : 100 000 odległość wynosi 6 cm. Ile to w terenie?
- A6 km
- B600 m
- C600 km
- D60 km
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 6 km – 1 cm – 1 km, więc 6 · 1 km = 6 km.
Wysokość bezwzględna to wysokość punktu
- Anad poziomem morza
- Bnad poziomem jeziora
- Cnad najbliższą doliną
- Dnad sąsiednim szczytem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nad poziomem morza – Wysokość bezwzględną mierzymy od poziomu morza (m n.p.m.).
Szczyt ma 1603 m n.p.m., a miasto u jego podnóża – 403 m n.p.m. Jaka jest wysokość względna szczytu nad miastem?
- A1603 m
- B2006 m
- C403 m
- D1200 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1200 m – 1603 m − 403 m = 1200 m.
Gdy poziomice leżą bardzo blisko siebie, stok jest
- Astromy
- Bpłaski
- Cłagodny
- Dzawsze zalesiony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: stromy – Gęste poziomice oznaczają dużą zmianę wysokości na krótkim odcinku.
Kierunek pośredni między północą a wschodem to
- Apółnocny zachód (NW)
- Bpołudniowy wschód (SE)
- Cpołudniowy zachód (SW)
- Dpółnocny wschód (NE)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: północny wschód (NE) – NE leży między N i E.
Na typowej mapie wschód znajduje się
- Apo lewej stronie
- Bu góry
- Cna dole
- Dpo prawej stronie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: po prawej stronie – Północ jest u góry, więc wschód po prawej, a zachód po lewej.
Zorientować mapę to
- Azaznaczyć na niej trasę wycieczki
- Bułożyć ją tak, by kierunki na mapie zgadzały się z kierunkami w terenie
- Codczytać jej skalę
- Dzawsze obrócić ją napisami do siebie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ułożyć ją tak, by kierunki na mapie zgadzały się z kierunkami w terenie – Na zorientowanej mapie północ wskazuje północ w terenie.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.