ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Mapa Polskiklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/geografia/skala-mapy-i-obliczanie-odleglosci/

Geografia · Mapa Polski · kl. 5

Skala mapy i obliczanie odległości

Skala mapy mówi, ile razy odległości na mapie są mniejsze niż w terenie. Zobacz, jak zamienić skalę liczbową na mianowaną i obliczyć odległość.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Co to jest skala?

  • Skala mapy mówi, ile razy odległości na mapie są mniejsze niż w terenie.
  • Skala 1 : 50 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 50 000 cm w terenie, czyli 500 m.
Zapamiętaj

1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m = 100 000 cm.

2Trzy sposoby zapisu skali

  • Skala liczbowa, np. 1 : 50 000.
  • Skala mianowana, np. 1 cm – 500 m. Ma jednostki, więc od razu widać, ile to metrów.
  • Skala liniowa (podziałka) – odcinek podzielony na części z podpisanymi odległościami w terenie.
liczbowa:1 : 50 000mianowana:1 cm – 500 mliniowa:0500 m1 km1,5 km2 km1 cm na mapie = 50 000 cm = 500 m w terenie
Ta sama skala zapisana na trzy sposoby.
  • Jak zamienić skalę liczbową na mianowaną? Skreśl w liczbie dwa zera, a dostaniesz metry (50 000 cm = 500 m). Skreśl pięć zer – dostaniesz kilometry (200 000 cm = 2 km).
Sprawdź, czy rozumiesz

Odcinek podzielony na części z podpisanymi odległościami w terenie to skala

3Skala duża i mała

  • Większa skala ma mniejszą liczbę po dwukropku: 1 : 10 000 to skala większa niż 1 : 1 000 000.
  • Mapa w dużej skali pokazuje mały teren z wieloma szczegółami (plan miasta). Mapa w małej skali pokazuje duży obszar, np. całą Polskę, w uproszczeniu.
Uwaga na błąd

Skala 1 : 1 000 000 nie jest „duża”, tylko mała – teren zmniejszono aż milion razy.

4Jak obliczyć odległość ze skali? Przykład

  • Dane: skala 1 : 200 000; odległość między miastami na mapie: 4,5 cm.
  • Zamiana skali: 200 000 cm = 2 km, więc 1 cm – 2 km.
  • Obliczenie: 4,5 · 2 km = 9 km.
  • Odpowiedź: w terenie miasta dzieli 9 km w linii prostej.
miasto Amiasto Bmapa w skali 1 : 200 000012345cm4,5 cm1 : 200 000 → 1 cm – 200 000 cm = 2 km4,5 · 2 km = 9 km (w linii prostej)
Mierzymy odległość na mapie linijką i mnożymy przez wartość 1 cm ze skali.
Zapamiętaj

Odległość w terenie = odległość na mapie (w cm) · wartość 1 cm ze skali mianowanej.

  • Tak liczymy odległość w linii prostej. Droga jest zwykle dłuższa, bo omija przeszkody.
Sprawdź, czy rozumiesz

Odległość obliczona ze skali mapy to odległość

✎Ściąga: Skala mapy i obliczanie odległości

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m = 100 000 cm.
  • Odległość w terenie = odległość na mapie (w cm) · wartość 1 cm ze skali mianowanej.
  • Skala mapy mówi, ile razy odległości na mapie są mniejsze niż w terenie.
  • Skala liczbowa, np. 1 : 50 000.
  • Skala mianowana, np. 1 cm – 500 m. Ma jednostki, więc od razu widać, ile to metrów.
  • Skala liniowa (podziałka) – odcinek podzielony na części z podpisanymi odległościami w terenie.
  • Większa skala ma mniejszą liczbę po dwukropku: 1 : 10 000 to skala większa niż 1 : 1 000 000.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Skala 1 : 50 000 oznacza, że 1 cm na mapie to w terenie

    1. A500 m
    2. B5 km
    3. C50 km
    4. D50 m
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 500 m – 50 000 cm = 500 m.

  2. Skala mianowana odpowiadająca skali 1 : 300 000 to

    1. A1 cm – 30 km
    2. B1 cm – 30 m
    3. C1 cm – 3 km
    4. D1 cm – 300 m
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1 cm – 3 km – 300 000 cm = 3000 m = 3 km.

  3. Na mapie w skali 1 : 100 000 odległość wynosi 6 cm. Ile to w terenie?

    1. A6 km
    2. B600 m
    3. C600 km
    4. D60 km
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 6 km – 1 cm – 1 km, więc 6 · 1 km = 6 km.

  4. Na mapie w skali 1 : 200 000 odcinek ma 3,5 cm. Jaka to odległość w terenie?

    1. A700 m
    2. B7 km
    3. C70 km
    4. D3,5 km
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 7 km – 1 cm – 2 km, więc 3,5 · 2 km = 7 km.

  5. Która skala jest największa?

    1. A1 : 5 000 000
    2. B1 : 1 000 000
    3. C1 : 10 000
    4. D1 : 100 000
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1 : 10 000 – Im mniejsza liczba po dwukropku, tym większa skala.

  6. Mapa całej Polski na jednej stronie atlasu ma skalę

    1. Adużą, np. 1 : 5000
    2. Bmałą, np. 1 : 3 000 000
    3. Ctaką samą jak plan miasta
    4. Ddużą, np. 1 : 10 000
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: małą, np. 1 : 3 000 000 – Duży obszar na małej kartce wymaga dużego zmniejszenia, czyli małej skali.

  7. Odcinek podzielony na części z podpisanymi odległościami w terenie to skala

    1. Aliczbowa
    2. Bmianowana
    3. Cprocentowa
    4. Dliniowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: liniowa – Skala liniowa (podziałka) pozwala odmierzyć odległość bez liczenia.

  8. Odległość obliczona ze skali mapy to odległość

    1. Amierzona wzdłuż rzeki
    2. Bdłuższa niż droga samochodem
    3. Czawsze równa długości drogi
    4. Dw linii prostej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w linii prostej – Droga omija przeszkody, więc zwykle jest dłuższa niż odległość w linii prostej.

Cały dział „Mapa Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Plan i mapa. Skala · Przyroda, klasa 4

Więcej: Geografia, klasa 5

Mapa i jej rodzajeWysokość bezwzględna i względna. Mapa hipsometrycznaOrientowanie mapy i mapa w terenieKrajobraz i jego składnikiKrajobraz wysokogórski TatrKrajobraz wyżynny Wyżyny Krakowsko-CzęstochowskiejKrajobraz nizinny Niziny MazowieckiejKrajobraz pojezierny Pojezierza MazurskiegoKrajobraz nadmorski Pobrzeża SłowińskiegoKrajobraz wielkomiejski WarszawyKrajobraz miejsko-przemysłowy Wyżyny ŚląskiejKrajobraz rolniczy Wyżyny LubelskiejGlobus i mapa świata: bieguny, równik, południki i półkuleKontynenty i oceanyWielkie formy ukształtowania powierzchni ZiemiWielkie wyprawy geograficznePogoda, klimat i klimatogramWilgotny las równikowySawannaPustynia gorącaKrajobraz śródziemnomorskiStepLas liściasty i mieszany strefy umiarkowanejTajgaTundraPustynia lodowaKrajobraz wysokogórski HimalajówStrefowość i piętrowość krajobrazów – podsumowanie