1Mapa i plan
- Mapa to zmniejszony i uproszczony obraz powierzchni Ziemi narysowany na płaszczyźnie. Każda mapa ma skalę i legendę.
- Na mapie nie da się pokazać wszystkiego. Autor mapy wybiera najważniejsze obiekty i upraszcza ich kształty. To generalizacja (uogólnienie).
- Plan przedstawia mały teren, np. szkołę, park albo miasto. Jest bardzo dokładny, bo ma dużą skalę. Przykład: plan Krakowa z ulicami i przystankami.
Mapa = skala + legenda + uproszczony obraz terenu.
2Legenda i znaki na mapie
- Legenda objaśnia znaki użyte na mapie. Bez legendy nie odczytasz mapy.
- Znaki punktowe pokazują małe obiekty, np. kościół, szkołę, schronisko.
- Znaki liniowe pokazują obiekty długie i wąskie, np. rzeki, drogi, linie kolejowe, granice.
- Znaki powierzchniowe pokazują obszary, np. las, jezioro, zabudowę miasta.
Czym plan różni się od mapy?
Plan ma dużą skalę i obejmuje mały obszar, np. miasto lub szkołę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Rodzaje map
| Mapa | Co pokazuje? | Do czego się przydaje? |
|---|---|---|
| ogólnogeograficzna | rzeźbę terenu (barwami), rzeki, jeziora, miasta, granice | do poznania położenia krain, gór i rzek |
| krajobrazowa | lasy, pola, łąki, wody i zabudowę – tak, jak widać je z góry | do rozpoznawania składników krajobrazu |
| turystyczna | szlaki, schroniska, zabytki, punkty widokowe | do planowania wycieczki |
- Mapy bywają drukowane (atlas, mapa ścienna) i cyfrowe (Geoportal, aplikacje w telefonie). Mapa cyfrowa z GPS pokazuje, gdzie właśnie jesteś.
- Atlas to zbiór wielu map w jednej książce, np. atlas geograficzny Polski.
- Dodatkowo: mapa topograficzna to bardzo dokładna mapa małego terenu, używana np. przez geodetów i wojsko.
Plan i mapa to nie to samo: plan pokazuje mały teren bardzo dokładnie, a mapa – większy obszar w uproszczeniu.
✎Ściąga: Mapa i jej rodzaje
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Mapa = skala + legenda + uproszczony obraz terenu.
- Mapa to zmniejszony i uproszczony obraz powierzchni Ziemi narysowany na płaszczyźnie. Każda mapa ma skalę i legendę.
- Plan przedstawia mały teren, np. szkołę, park albo miasto. Jest bardzo dokładny, bo ma dużą skalę. Przykład: plan Krakowa z ulicami i przystankami.
- Legenda objaśnia znaki użyte na mapie. Bez legendy nie odczytasz mapy.
- Atlas to zbiór wielu map w jednej książce, np. atlas geograficzny Polski.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co objaśnia legenda mapy?
- Aznaczenie znaków użytych na mapie
- Bgdzie jest północ
- Cile razy zmniejszono odległości
- Dwysokość terenu nad poziomem morza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: znaczenie znaków użytych na mapie – Legenda objaśnia znaki, a zmniejszenie odległości pokazuje skala.
Rzekę na mapie przedstawia się znakiem
- Apunktowym
- Bliterowym
- Cpowierzchniowym
- Dliniowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: liniowym – Rzeki, drogi i granice są długie i wąskie, więc rysuje się je liniami.
Który obiekt zaznacza się na mapie znakiem powierzchniowym?
- Alas
- Bdroga
- Ckościół
- Dlinia kolejowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: las – Las zajmuje obszar, kościół ma znak punktowy, a droga i kolej – liniowy.
Wybierasz się na wędrówkę po górskich szlakach. Najbardziej przyda ci się mapa
- Apolityczna Europy
- Bogólnogeograficzna świata
- Chipsometryczna Polski
- Dturystyczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: turystyczna – Mapa turystyczna pokazuje szlaki, schroniska i atrakcje.
Czym plan różni się od mapy?
- Aprzedstawia mały teren bardzo dokładnie
- Bzawsze przedstawia cały kraj
- Cnigdy nie ma legendy
- Dnie ma skali
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: przedstawia mały teren bardzo dokładnie – Plan ma dużą skalę i obejmuje mały obszar, np. miasto lub szkołę.
Wybór najważniejszych obiektów i uproszczenie ich kształtów na mapie to
- Askala
- Blegenda
- Corientowanie
- Dgeneralizacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: generalizacja – Generalizacja (uogólnienie) pozwala pokazać na mapie to, co najważniejsze.
Mapa pokazująca lasy, pola, łąki i zabudowę tak, jak widać je z góry, to mapa
- Ahipsometryczna
- Bturystyczna
- Ckrajobrazowa
- Dpolityczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: krajobrazowa – Mapa krajobrazowa pokazuje składniki krajobrazu.
Zbiór wielu map w jednej książce to
- Alegenda
- Batlas
- Cglobus
- Dplan
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: atlas – Atlas zawiera wiele map, np. Polski, Europy i świata.
Cały dział „Mapa Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.