ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Przyroda · powtórka działu · kl. 5

Materia i jej przemiany w przyrodzie – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Przyroda · klasa 5ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/5/przyroda/powtorka/materia-i-jej-przemiany-w-przyrodzie/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Materia i jej przemiany w przyrodzie”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Pierwiastki i związki chemiczne

  • Pierwiastek to substancja prosta, a związek chemiczny – substancja złożona z co najmniej dwóch pierwiastków.
  • Pierwiastek chemiczny to substancja prosta – nie da się jej rozłożyć na prostsze substancje. Przykłady: tlen, żelazo, złoto.
  • Związek chemiczny to substancja złożona – składa się z co najmniej dwóch pierwiastków połączonych ze sobą i można go na nie rozłożyć.

Metale i niemetale

  • Metale mają połysk, dobrze przewodzą prąd i ciepło i są kowalne; niemetale zwykle nie mają tych cech.
  • Prąd: budujemy obwód z baterii, przewodów i żarówki (lub diody), a w przerwę wkładamy badany przedmiot. Żarówka świeci przy gwoździu, drucie miedzianym, folii aluminiowej i rysiku ołówka, a nie świeci przy siarce, plastiku i drewnie.
  • Ciepło: łyżeczka metalowa włożona (pod opieką nauczyciela) do gorącej wody nagrzewa się szybciej niż plastikowa.

Stopy metali i korozja

  • Stop to mieszanina metalu z innymi substancjami; zwykle jest twardszy i trwalszy niż czysty metal.
  • Stop metali to mieszanina metalu z innymi metalami lub niemetalami, otrzymana przez stopienie i wymieszanie składników.
  • Próba na biżuterii mówi, ile w niej złota: próba 585 oznacza 585 części złota w 1000 częściach stopu, czyli trochę ponad połowę.

Gęstość substancji

  • Gęstość to masa 1 cm³ substancji.
  • Lód pływa po wodzie, a przy dnie zamarzniętego jeziora jest woda o temperaturze ok. 4 °C.
  • Gęstość mówi, ile masy mieści się w określonej objętości substancji, np. w 1 cm³ (sześcianie o krawędzi 1 cm).

Przewodzenie ciepła i izolacja cieplna

  • Ciepło płynie od ciała cieplejszego do zimniejszego, aż temperatury się wyrównają.
  • Izolatory cieplne, często z uwięzionym powietrzem, zatrzymują ciepło i chronią przed zimnem i gorącem.
  • Przewodniki ciepła szybko przekazują ciepło – to przede wszystkim metale (miedź, glin, żelazo).

Rozszerzalność cieplna

  • Ogrzewanie → szybszy ruch drobin → większe odległości między nimi → większa objętość.
  • Rozszerzalność cieplna: ogrzewane ciała zwiększają objętość, a oziębiane – zmniejszają.
  • Kulka i pierścień (przyrząd Gravesande’a): zimna kulka przechodzi przez pierścień, a ogrzana w płomieniu (pod opieką nauczyciela) – utyka. Po ostygnięciu znów przechodzi.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Która substancja jest związkiem chemicznym?

    1. Ażelazo
    2. Btlen
    3. Człoto
    4. Dwoda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: woda – Woda składa się z dwóch pierwiastków – wodoru i tlenu.

  2. Jaki symbol ma żelazo?

    1. AZe
    2. BFE
    3. CŻ
    4. DFe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Fe – Symbol żelaza pochodzi od łacińskiej nazwy ferrum, a druga litera jest mała.

  3. Który pierwiastek ma symbol Ag?

    1. Aazot
    2. Bzłoto
    3. Cglin
    4. Dsrebro
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: srebro – Ag pochodzi od łacińskiej nazwy srebra – argentum.

  4. Który metal w temperaturze pokojowej jest cieczą?

    1. Ażelazo
    2. Brtęć
    3. Cmiedź
    4. Dglin
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: rtęć – Rtęć to jedyny metal, który w temperaturze pokojowej jest ciekły.

  5. Który niemetal jest cieczą?

    1. Asiarka
    2. Bbrom
    3. Ctlen
    4. Djod
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: brom – Brom to brunatna ciecz; siarka i jod są ciałami stałymi, a tlen – gazem.

  6. Który niemetal dobrze przewodzi prąd elektryczny?

    1. Atlen
    2. Bbrom
    3. Cgrafit
    4. Dsiarka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: grafit – Grafit to wyjątek wśród niemetali – przewodzi prąd.

  7. Z jakich metali składa się brąz?

    1. Az glinu i magnezu
    2. Bz żelaza i chromu
    3. Cz miedzi i cyny
    4. Dz miedzi i cynku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: z miedzi i cyny – Brąz to stop miedzi z cyną, a mosiądz – miedzi z cynkiem.

  8. Czym jest stal?

    1. Astopem miedzi z cynkiem
    2. Bstopem żelaza z węglem
    3. Crdzą, która powstaje z żelaza
    4. Dczystym żelazem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: stopem żelaza z węglem – Dodatek węgla sprawia, że stal jest twardsza od czystego żelaza.

  9. Co jest potrzebne, aby żelazo zardzewiało?

    1. Atylko światło
    2. Btylko sól
    3. Colej i powietrze
    4. Dwoda i tlen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: woda i tlen – Korozja żelaza zachodzi przy jednoczesnym dostępie wody i tlenu.

  10. Jaką masę ma 1 cm³ wody?

    1. Aokoło 10 g
    2. Bokoło 100 g
    3. Cokoło 1 kg
    4. Dokoło 1 g
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: około 1 g – To łatwa do zapamiętania wartość: 1 cm³ wody to ok. 1 g.

  11. Co ma większą masę: kilogram żelaza czy kilogram styropianu?

    1. Akilogram styropianu
    2. Bkilogram żelaza
    3. Cmają taką samą masę
    4. Dnie da się tego porównać
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: mają taką samą masę – Oba mają masę 1 kg; styropian zajmuje tylko większą objętość.

  12. Dlaczego balon na ogrzane powietrze się unosi?

    1. Aogrzane powietrze ma większą gęstość niż zimne
    2. Bogrzane powietrze ma mniejszą gęstość niż zimne powietrze wokół
    3. Cpłomień palnika odpycha balon od ziemi
    4. Dogrzane powietrze nie ma żadnej masy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ogrzane powietrze ma mniejszą gęstość niż zimne powietrze wokół – Ciepłe powietrze jest rzadsze od otaczającego, więc unosi się wraz z balonem.

  13. W którą stronę przepływa ciepło, gdy trzymasz w dłoni kostkę lodu?

    1. Az dłoni do lodu
    2. Bw obie strony jednakowo
    3. Cz lodu do dłoni
    4. Dciepło wcale nie przepływa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: z dłoni do lodu – Ciepło płynie od ciała cieplejszego (dłoni) do zimniejszego (lodu).

  14. Który materiał najlepiej przewodzi ciepło?

    1. Astyropian
    2. Bdrewno
    3. Cwełna
    4. Dmiedź
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: miedź – Metale, np. miedź, są dobrymi przewodnikami ciepła.

  15. Do gorącej wody włożono łyżeczki: metalową, drewnianą i plastikową. Która najszybciej nagrzeje się na końcu wystającym z wody?

    1. Adrewniana
    2. Bplastikowa
    3. Cmetalowa
    4. Dwszystkie jednakowo szybko
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: metalowa – Metal dobrze przewodzi ciepło, więc ciepło szybko dociera do końca łyżeczki.

  16. Co dzieje się z drobinami, gdy ciało jest ogrzewane?

    1. Azwiększają swoje rozmiary
    2. Bzamieniają się w inne drobiny
    3. Cporuszają się szybciej i oddalają od siebie
    4. Dporuszają się wolniej i zbliżają się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: poruszają się szybciej i oddalają od siebie – Rosną odległości między drobinami, a nie same drobiny.

  17. Po co w mostach zostawia się szczeliny dylatacyjne?

    1. Ażeby latem rozszerzająca się konstrukcja się nie wygięła
    2. Bżeby most był lżejszy
    3. Cżeby woda deszczowa szybciej spływała
    4. Dżeby zimą konstrukcja mogła się rozszerzyć
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: żeby latem rozszerzająca się konstrukcja się nie wygięła – Latem stal się rozszerza i potrzebuje miejsca na wydłużenie.

  18. Ogrzana kulka nie przechodzi przez pierścień, przez który wcześniej przechodziła. Dlaczego?

    1. Apierścień skurczył się od ciepła płomienia
    2. Bzwiększyła swoją objętość
    3. Czwiększyła swoją masę
    4. Dkulka zaczęła się topić
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zwiększyła swoją objętość – Po ogrzaniu kulka się rozszerzyła, ale jej masa się nie zmieniła.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Przyroda