ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 6

Gramatyka – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 6ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/6/jezyk-polski/powtorka/gramatyka/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Gramatyka”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Części mowy a części zdania

  • Część mowy – czym wyraz jest. Część zdania – jaką funkcję pełni w zdaniu.
  • Części mowy to grupy wyrazów o podobnym znaczeniu i odmianie. Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek; nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik.
  • Części zdania to funkcje, jakie wyrazy pełnią w konkretnym zdaniu: podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie, okolicznik.

Podmiot, orzeczenie i określenia; szyk wyrazów

  • Pytanie zadajesz od wyrazu nadrzędnego; odpowiada na nie wyraz podrzędny.
  • Podmiot to wyraz, o którym mówi orzeczenie (kto? co?); najczęściej rzeczownik lub zaimek w mianowniku: Marta śpiewa.
  • Podmiot domyślny nie jest zapisany, ale wynika z formy czasownika: Idę do domu (kto? – ja).

Zdania złożone i wtrącenia

  • Liczba orzeczeń = liczba zdań składowych. Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie zadane od nadrzędnego.
  • Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie: Wróciłam do domu.
  • Zdanie złożone składa się z co najmniej dwóch zdań składowych (wypowiedzeń składowych), a każde ma własne orzeczenie: Wróciłam do domu i odrobiłam lekcje.

Nacechowanie wyrazów, synonimy i antonimy

  • Wyraz nacechowany = znaczenie + emocja lub styl. Synonim ma podobne znaczenie, antonim – przeciwne.
  • Wyraz neutralny tylko nazywa: pies, dom, kobieta. Wyraz nacechowany emocjonalnie dodatkowo wyraża uczucia mówiącego.
  • Zdrobnienia (kotek, książeczka) zwykle wyrażają czułość, a zgrubienia (książczysko, wilczysko) – niechęć albo podziw dla wielkości.

Frazeologizmy biblijne i mitologiczne; słowniki

  • Frazeologizm = stałe połączenie wyrazów + znaczenie przenośne. Szukaj go w słowniku frazeologicznym.
  • Związek frazeologiczny (frazeologizm) to utrwalone połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym. Nie odczytasz go z pojedynczych słów: strzec jak oka w głowie znaczy „bardzo troskliwie pilnować”.
  • Słownik frazeologiczny – znaczenie i pochodzenie frazeologizmów; hasło znajdziesz pod najważniejszym wyrazem, np. talent.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Czym są części mowy?

    1. Afunkcjami wyrazów w zdaniu
    2. Bznakami interpunkcyjnymi
    3. Crodzajami zdań
    4. Dgrupami wyrazów o podobnym znaczeniu i odmianie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: grupami wyrazów o podobnym znaczeniu i odmianie – Części mowy to np. rzeczownik, czasownik, przymiotnik.

  2. Czym są części zdania?

    1. Agrupami wyrazów o podobnej odmianie
    2. Bsylabami w wyrazie
    3. Cfunkcjami, jakie wyrazy pełnią w zdaniu
    4. Drodzajami głosek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: funkcjami, jakie wyrazy pełnią w zdaniu – Części zdania to podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik.

  3. Jaką częścią zdania jest wyraz „Kasię” w zdaniu „Lubię Kasię”?

    1. Aprzydawką
    2. Bpodmiotem
    3. Cdopełnieniem
    4. Dorzeczeniem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dopełnieniem – Lubię kogo? – Kasię; wyraz określa czasownik, więc jest dopełnieniem.

  4. Co jest podmiotem w zdaniu „Wczoraj przyjechała do nas babcia”?

    1. Ababcia
    2. Bwczoraj
    3. Cprzyjechała
    4. Ddo nas
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: babcia – Kto przyjechał? – babcia; podmiot nie musi stać na początku zdania.

  5. Jakie orzeczenie występuje w zdaniu „Tomek został lekarzem”?

    1. Adomyślne
    2. Bw zdaniu nie ma orzeczenia
    3. Cczasownikowe
    4. Dimienne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: imienne – „Został” to łącznik, a „lekarzem” – orzecznik.

  6. W którym zdaniu występuje podmiot domyślny?

    1. A„Kot śpi na kanapie.”
    2. B„Idę do domu.”
    3. C„Ala idzie do domu.”
    4. D„Pada deszcz.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „Idę do domu.” – W zdaniu „Idę do domu” podmiot „ja” wynika z formy czasownika.

  7. Ile zdań składowych ma zdanie „Gdy wróciłam, zjadłam obiad i odrobiłam lekcje”?

    1. Acztery
    2. Bdwa
    3. Cjedno
    4. Dtrzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: trzy – Są trzy orzeczenia: wróciłam, zjadłam, odrobiłam.

  8. Które zdanie jest złożone współrzędnie?

    1. A„Świeciło słońce, ale wiał zimny wiatr.”
    2. B„Odrobiłam lekcje, gdy wróciłam.”
    3. C„Myślę, że masz rację.”
    4. D„Pada deszcz.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: „Świeciło słońce, ale wiał zimny wiatr.” – Zdania składowe są równorzędne – można je rozdzielić kropką.

  9. Które zdanie jest złożone podrzędnie?

    1. A„Wiem, że jutro jest sprawdzian.”
    2. B„Zadzwonił telefon i ktoś zapukał.”
    3. C„Kot śpi na kanapie.”
    4. D„Uczyłem się, ale nie zdążyłem.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: „Wiem, że jutro jest sprawdzian.” – Wiem co? – że jutro jest sprawdzian; jedno zdanie określa drugie.

  10. Który wyraz jest nacechowany ujemnie?

    1. A„pani”
    2. B„dziewczyna”
    3. C„babsko”
    4. D„kobieta”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „babsko” – „Babsko” wyraża niechęć i lekceważenie.

  11. Który wyraz jest neutralny?

    1. A„domisko”
    2. B„domeczek”
    3. C„domek”
    4. D„dom”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „dom” – „Dom” tylko nazywa, a pozostałe wyrazy dodają emocje.

  12. Co to są synonimy?

    1. Awyrazy przestarzałe
    2. Bwyrazy pisane wielką literą
    3. Cwyrazy bliskoznaczne
    4. Dwyrazy o przeciwnym znaczeniu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: wyrazy bliskoznaczne – Synonimy mają podobne znaczenie, np. ładny – piękny.

  13. Czym jest frazeologizm?

    1. Atytułem utworu
    2. Bpojedynczym trudnym wyrazem
    3. Cutrwalonym połączeniem wyrazów o znaczeniu przenośnym
    4. Dkażdym zdaniem złożonym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: utrwalonym połączeniem wyrazów o znaczeniu przenośnym – Znaczenia frazeologizmu nie odczytamy z pojedynczych słów.

  14. Co znaczy „wdowi grosz”?

    1. Abardzo duża suma pieniędzy
    2. Bskromny dar dany z serca
    3. Cmoneta z wizerunkiem wdowy
    4. Dpodatek od spadku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: skromny dar dany z serca – Uboga wdowa oddała niewiele, ale wszystko, co miała.

  15. Co znaczy „plaga egipska”?

    1. Awycieczka do Egiptu
    2. Bchoroba roślin na pustyni
    3. Cbudowa piramid
    4. Ddotkliwe, uciążliwe nieszczęście
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: dotkliwe, uciążliwe nieszczęście – Nazwa pochodzi od plag, które według Biblii spadły na Egipt.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.