✎Ściąga z działu
Warunki rozwoju rolnictwa
- Warunki przyrodnicze: gleby, klimat, rzeźba, woda; pozaprzyrodnicze: wielkość gospodarstw, mechanizacja, polityka rolna, rynek
- Rolnictwo – dział gospodarki zajmujący się produkcją roślinną (uprawą roślin) i zwierzęcą (chowem i hodowlą zwierząt).
- Wielkość gospodarstw – w Polsce jest ok. 1,3 mln gospodarstw (spis rolny 2020); średnio mają ok. 12 ha (ARiMR, 2025 r.: 11,75 ha). Najmniejsze są na południowym wschodzie (małopolskie – ok. 4 ha), największe na zachodzie i północy (zachodniopomorskie – ok. 34 ha).
Produkcja roślinna
- Słabe gleby – żyto, ziemniaki; żyzne gleby – pszenica, buraki cukrowe, rzepak
- Produkcja roślinna – uprawa roślin na gruntach ornych, w sadach i ogrodach.
- Zboża zajmują ok. 70% powierzchni zasiewów; uprawia się głównie pszenicę, pszenżyto, kukurydzę, jęczmień, żyto i owies.
Produkcja zwierzęca
- Bydło – mleko; trzoda chlewna – wieprzowina; drób – mięso i jaja; owce – wełna
- Produkcja zwierzęca – chów i hodowla zwierząt gospodarskich w celu uzyskania mięsa, mleka, jaj, wełny i skór.
- Chów – utrzymywanie zwierząt dla produktów; hodowla – także doskonalenie ras.
Zmiany w polskim przemyśle
- Po 1989 r.: restrukturyzacja + prywatyzacja + inwestycje zagraniczne + nowoczesne technologie
- Przemysł – dział gospodarki (sektor II), który wydobywa surowce i przetwarza je na wyroby.
- Przemysł zaawansowanych technologii (high-tech): elektronika, informatyka, farmacja, lotnictwo (Dolina Lotnicza – Rzeszów, Mielec), baterie do aut elektrycznych (fabryka pod Wrocławiem), gry komputerowe.
Wpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 roku
- Gospodarka rynkowa → upadek kopalń, hut i fabryk włókienniczych → bezrobocie strukturalne → rozwój usług i rewitalizacja
- Bezrobocie strukturalne – brak pracy dla ludzi, których zawodów gospodarka już nie potrzebuje (górnik, włókniarka); trzeba się przekwalifikować. Na początku XXI w. stopa bezrobocia w Polsce sięgała ok. 20%.
- Rewitalizacja – ożywienie zaniedbanych terenów poprzemysłowych przez nadanie im nowych funkcji: Manufaktura w Łodzi (centrum handlowo-kulturalne w dawnej fabryce Izraela Poznańskiego, 2006), EC1 (dawna elektrociepłownia, od 2018 r. Centrum Nauki i Techniki), Strefa Kultury w Katowicach (Muzeum Śląskie, siedziba orkiestry NOSPR i centrum kongresowe na terenie dawnej kopalni „Katowice”).
Energetyka
- OZE: woda, wiatr, Słońce, biomasa, geotermia
- Energetyka – dział gospodarki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłaniem i dystrybucją energii.
- Transformacja energetyczna – stopniowe odchodzenie od węgla na rzecz OZE, gazu i energii jądrowej, aby ograniczyć emisję CO₂ i smog. W czerwcu 2025 r. OZE po raz pierwszy dały w ciągu miesiąca więcej prądu niż węgiel.
Warunki produkcji energii z różnych źródeł
- Elektrownie węglowe – przy złożach i wodzie; wiatrowe – tam, gdzie wieje (wybrzeże, morze); wodne – na rzekach o dużym spadku
- Przyrodnicze: złoża paliw, siła i częstość wiatru, nasłonecznienie, spadki i przepływ rzek, woda do chłodzenia, gorące wody podziemne.
- Pozaprzyrodnicze: zapotrzebowanie (miasta, przemysł), sieć przesyłowa, koszty i technologia, prawo i dotacje, polityka klimatyczna UE, zgoda mieszkańców.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Rolnictwo obejmuje
- Aprodukcję roślinną i zwierzęcą
- Btylko uprawę zbóż
- Cprzetwórstwo żywności w fabrykach
- Dwydobycie surowców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: produkcję roślinną i zwierzęcą – To dwie główne gałęzie rolnictwa.
Który czynnik jest pozaprzyrodniczy?
- Aklimat
- Brzeźba terenu
- Cgleby
- Dmechanizacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mechanizacja – Mechanizacja zależy od człowieka i gospodarki, a nie od przyrody.
Jaka grupa roślin zajmuje największą część zasiewów w Polsce?
- Arośliny okopowe
- Bwarzywa
- Crośliny oleiste
- Dzboża
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zboża – Zboża zajmują ok. 70% zasiewów.
Które zboże najlepiej znosi słabe, piaszczyste gleby?
- Ajęczmień browarny
- Bżyto
- Ckukurydza
- Dpszenica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: żyto – Żyto ma małe wymagania glebowe i znosi chłód.
Polska jest największym w UE producentem
- Awełny owczej
- Bmięsa wołowego
- Cmięsa drobiowego
- Dmleka koziego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: mięsa drobiowego – Chów drobiu rozwinął się w Polsce bardzo szybko.
Najwięcej bydła mlecznego hoduje się w województwie
- Apodlaskim
- Bopolskim
- Cśląskim
- Dlubuskim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: podlaskim – Podlasie ma dużo łąk i pastwisk.
Przemysł zajmuje się
- Auprawą roślin i chowem zwierząt
- Bwyłącznie sprzedażą towarów
- Cwydobywaniem surowców i przetwarzaniem ich na wyroby
- Dświadczeniem usług edukacyjnych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wydobywaniem surowców i przetwarzaniem ich na wyroby – Przemysł to sektor II gospodarki – wydobycie i przetwórstwo.
Fabryka samochodów w Tychach należy do sekcji
- Awytwarzanie energii
- Bdostawa wody i gospodarka odpadami
- Cgórnictwo i wydobywanie
- Dprzetwórstwo przemysłowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przetwórstwo przemysłowe – Zakład wytwarza wyroby z surowców i półproduktów, więc to przetwórstwo.
W gospodarce centralnie sterowanej o tym, co i ile produkować, decyduje
- Azagraniczni inwestorzy
- Bpaństwo
- Cklienci
- Dprywatni przedsiębiorcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: państwo – Państwo układało plany gospodarcze i ustalało ceny.
Cechą gospodarki rynkowej jest
- Abrak bezrobocia z założenia
- Bceny ustalane przez państwo
- Cprodukcja według planów pięcioletnich
- Dprzewaga prywatnej własności i ceny kształtowane przez rynek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przewaga prywatnej własności i ceny kształtowane przez rynek – W gospodarce rynkowej o produkcji decydują popyt i podaż.
Które źródło energii jest odnawialne?
- Awęgiel brunatny
- Bgaz ziemny
- Curan
- Dwiatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wiatr – Wiatr się nie wyczerpuje, a pozostałe surowce tak.
Jaki udział w produkcji prądu w Polsce miał węgiel w 2025 r.?
- Aok. 9%
- Bok. 90%
- Cok. 52%
- Dok. 31%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 52% – Węgiel kamienny (ok. 33%) i brunatny (ok. 19%) dały razem ok. 52%; 31% to OZE.
Który warunek jest przyrodniczy?
- Asieć przesyłowa
- Bdopłaty do paneli słonecznych
- Czgoda mieszkańców
- Dsiła i częstość wiatru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: siła i częstość wiatru – Wiatr wynika z klimatu, a pozostałe warunki tworzy człowiek.
Dlaczego Elektrownię Bełchatów zbudowano w województwie łódzkim?
- Awieją tam najsilniejsze wiatry
- Bsą tam duże spadki rzek
- Cleży tam nad morzem
- Dobok leży duże złoże węgla brunatnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: obok leży duże złoże węgla brunatnego – Węgiel brunatny opłaca się spalać blisko kopalni.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.