1Przemysł – sekcje i działy
- Przemysł – dział gospodarki (sektor II), który wydobywa surowce i przetwarza je na wyroby.
- GUS dzieli przemysł na sekcje, a sekcje na działy (np. produkcja artykułów spożywczych, produkcja pojazdów samochodowych).
| Sekcja | Przykłady |
|---|---|
| górnictwo i wydobywanie | kopalnie węgla na Górnym Śląsku, miedzi w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym |
| przetwórstwo przemysłowe (największa) | przemysł spożywczy, motoryzacyjny, chemiczny, meblarski, elektroniczny, AGD |
| wytwarzanie energii | elektrownie, elektrociepłownie |
| dostawa wody, gospodarka odpadami | wodociągi, oczyszczalnie ścieków, sortownie odpadów |
2Od industrializacji do restrukturyzacji
- Po II wojnie światowej państwo prowadziło industrializację – szybką budowę przemysłu, głównie ciężkiego (górnictwo, hutnictwo, stocznie). Powstały m.in. Nowa Huta w Krakowie, Huta Katowice, kombinat miedziowy w Legnicy i Głogowie, rafineria w Płocku.
- Po 1989 r. wiele zakładów było przestarzałych i nierentownych. Nastąpiła restrukturyzacja – przebudowa przemysłu: zamykanie lub modernizacja starych zakładów i rozwój nowych gałęzi – oraz prywatyzacja, czyli sprzedaż zakładów państwowych prywatnym właścicielom.
- Przyczyny zmian: gospodarka rynkowa, konkurencja z zagranicy, inwestycje zagraniczne, wejście do UE (2004).
- Skutki dla zatrudnienia na Śląsku i w Łodzi – w temacie „Wpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 roku”.
Restrukturyzacja przemysłu to
Sprzedaż zakładów prywatnym właścicielom to prywatyzacja, a nie restrukturyzacja.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Nowe gałęzie i strefy ekonomiczne
- Przemysł zaawansowanych technologii (high-tech): elektronika, informatyka, farmacja, lotnictwo (Dolina Lotnicza – Rzeszów, Mielec), baterie do aut elektrycznych (fabryka pod Wrocławiem), gry komputerowe.
- Specjalne strefy ekonomiczne dawały inwestorom ulgi podatkowe; od 2018 r. działa Polska Strefa Inwestycji – ulgę za nową inwestycję można dostać prawie w całym kraju.
4Rozmieszczenie przemysłu
- Okręg przemysłowy – obszar dużego skupienia zakładów przemysłowych i pracujących w nich ludzi.
- Górnośląski – największy: górnictwo, hutnictwo, motoryzacja (Tychy, Gliwice); Warszawski – elektronika, farmacja, spożywczy; Łódzki – dawniej włókiennictwo, dziś AGD i farmacja; inne: Krakowski, Legnicko-Głogowski, Trójmiejski, Wrocławski, Poznański.
- Nowe zakłady powstają przy autostradach i dużych miastach – blisko pracowników i klientów.
Po 1989 r.: restrukturyzacja + prywatyzacja + inwestycje zagraniczne + nowoczesne technologie
Przemysł to nie tylko przetwórstwo – górnictwo i energetyka też są sekcjami przemysłu.
Polska Strefa Inwestycji (od 2018 r.)
Wcześniej ulgi można było dostać tylko na terenach specjalnych stref ekonomicznych.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Zmiany w polskim przemyśle
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Po 1989 r.: restrukturyzacja + prywatyzacja + inwestycje zagraniczne + nowoczesne technologie
- Przemysł – dział gospodarki (sektor II), który wydobywa surowce i przetwarza je na wyroby.
- Przemysł zaawansowanych technologii (high-tech): elektronika, informatyka, farmacja, lotnictwo (Dolina Lotnicza – Rzeszów, Mielec), baterie do aut elektrycznych (fabryka pod Wrocławiem), gry komputerowe.
- Specjalne strefy ekonomiczne dawały inwestorom ulgi podatkowe; od 2018 r. działa Polska Strefa Inwestycji – ulgę za nową inwestycję można dostać prawie w całym kraju.
- Okręg przemysłowy – obszar dużego skupienia zakładów przemysłowych i pracujących w nich ludzi.
- Górnośląski – największy: górnictwo, hutnictwo, motoryzacja (Tychy, Gliwice); Warszawski – elektronika, farmacja, spożywczy; Łódzki – dawniej włókiennictwo, dziś AGD i farmacja; inne: Krakowski, Legnicko-Głogowski, Trójmiejski, Wrocławski, Poznański.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Przemysł zajmuje się
- Auprawą roślin i chowem zwierząt
- Bwyłącznie sprzedażą towarów
- Cwydobywaniem surowców i przetwarzaniem ich na wyroby
- Dświadczeniem usług edukacyjnych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wydobywaniem surowców i przetwarzaniem ich na wyroby – Przemysł to sektor II gospodarki – wydobycie i przetwórstwo.
Fabryka samochodów w Tychach należy do sekcji
- Awytwarzanie energii
- Bdostawa wody i gospodarka odpadami
- Cgórnictwo i wydobywanie
- Dprzetwórstwo przemysłowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przetwórstwo przemysłowe – Zakład wytwarza wyroby z surowców i półproduktów, więc to przetwórstwo.
Jaki przemysł rozwijano w Polsce przede wszystkim po II wojnie światowej?
- Aciężki – górnictwo i hutnictwo
- Bprodukcję paneli fotowoltaicznych
- Cprodukcję baterii do aut elektrycznych
- Dprodukcję gier komputerowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ciężki – górnictwo i hutnictwo – W czasie industrializacji budowano kopalnie, huty i stocznie, np. Nową Hutę.
Restrukturyzacja przemysłu to
- Asprzedaż zakładów państwowych prywatnym właścicielom
- Bprzejmowanie prywatnych firm przez państwo
- Cprzebudowa przemysłu – zamykanie lub modernizacja starych zakładów i rozwój nowych
- Dbudowa nowych kopalń i hut
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przebudowa przemysłu – zamykanie lub modernizacja starych zakładów i rozwój nowych – Sprzedaż zakładów prywatnym właścicielom to prywatyzacja, a nie restrukturyzacja.
Prywatyzacja to
- Ałączenie gmin w powiaty
- Bzamykanie nierentownych kopalń
- Csprzedaż zakładów państwowych prywatnym właścicielom
- Dprzejmowanie firm prywatnych przez państwo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sprzedaż zakładów państwowych prywatnym właścicielom – Po 1989 r. większość zakładów państwowych sprywatyzowano.
Przykładem przemysłu zaawansowanych technologii jest
- Aprodukcja części samolotów w Dolinie Lotniczej
- Bwypiek chleba w piekarni
- Cwydobycie węgla kamiennego
- Dprodukcja cegieł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: produkcja części samolotów w Dolinie Lotniczej – High-tech wymaga dużej wiedzy, badań i wykwalifikowanych pracowników.
Polska Strefa Inwestycji (od 2018 r.)
- Adotyczy tylko gospodarstw rolnych
- Bobejmuje wyłącznie okolice Warszawy
- Cumożliwia uzyskanie ulg podatkowych za nową inwestycję prawie w całym kraju
- Dzakazuje inwestycji firm zagranicznych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: umożliwia uzyskanie ulg podatkowych za nową inwestycję prawie w całym kraju – Wcześniej ulgi można było dostać tylko na terenach specjalnych stref ekonomicznych.
Największym okręgiem przemysłowym Polski jest okręg
- AŁódzki
- BTrójmiejski
- CLegnicko-Głogowski
- DGórnośląski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Górnośląski – Rozwinął się na złożach węgla kamiennego.
Cały dział „Rolnictwo i przemysł Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.