1Energetyka i źródła energii
- Energetyka – dział gospodarki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłaniem i dystrybucją energii.
| Źródła | Przykłady | Cechy |
|---|---|---|
| nieodnawialne (konwencjonalne) | węgiel kamienny i brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa, uran | wyczerpują się; paliwa kopalne przy spalaniu emitują CO₂ i pyły |
| odnawialne (OZE) | woda, wiatr, Słońce, biomasa, geotermia | nie wyczerpują się, mało zanieczyszczeń, ale wiatr i Słońce zależą od pogody |
2Produkcja prądu w Polsce na tle Europy
- W 2025 r. węgiel dał w Polsce ok. 52% prądu (kamienny ok. 33%, brunatny ok. 19%), OZE – ok. 31%, gaz – ok. 14% (Forum Energii). W 2024 r. węgiel dał jeszcze ok. 56%.
- W całej UE w 2025 r. OZE dały ok. 48% prądu, a węgiel – tylko ok. 9% (Ember). Polska i Niemcy produkują razem ok. ¾ prądu z węgla w UE.
Jaki udział w produkcji prądu w Polsce miał węgiel w 2025 r.?
Węgiel kamienny (ok. 33%) i brunatny (ok. 19%) dały razem ok. 52%; 31% to OZE.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Typy i największe elektrownie
| Typ elektrowni | Przykłady w Polsce |
|---|---|
| cieplna na węgiel brunatny | Bełchatów (największa w Polsce), Turów |
| cieplna na węgiel kamienny | Kozienice, Opole, Połaniec, Jaworzno |
| gazowa | Dolna Odra, Płock |
| wodna | Włocławek (Wisła), Solina (San); szczytowo-pompowe Żarnowiec i Porąbka-Żar |
| wiatrowa | farmy na Pomorzu i w Wielkopolsce; pierwsza farma na Bałtyku – Baltic Power (2026) |
| słoneczna (fotowoltaiczna) | panele na dachach domów i farmy fotowoltaiczne |
4OZE i energetyka jądrowa
- Transformacja energetyczna – stopniowe odchodzenie od węgla na rzecz OZE, gazu i energii jądrowej, aby ograniczyć emisję CO₂ i smog. W czerwcu 2025 r. OZE po raz pierwszy dały w ciągu miesiąca więcej prądu niż węgiel.
- Najszybciej rośnie fotowoltaika, potem energetyka wiatrowa.
- Elektrownia jądrowa – plan: 3 bloki z reaktorami amerykańskiej firmy Westinghouse w Lubiatowie-Kopalinie (gm. Choczewo, pomorskie). W grudniu 2025 r. Komisja Europejska zgodziła się na pomoc państwa; pierwszy blok ma ruszyć ok. 2036 r. (terminy mogą się przesunąć).
- Warunki lokalizacji elektrowni – w temacie „Warunki produkcji energii z różnych źródeł”.
OZE: woda, wiatr, Słońce, biomasa, geotermia
Gaz ziemny nie jest odnawialnym źródłem energii – to paliwo kopalne, choć czystsze od węgla.
Największa elektrownia w Polsce, Bełchatów, wykorzystuje
Paliwo pochodzi z pobliskiej kopalni odkrywkowej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Energetyka
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- OZE: woda, wiatr, Słońce, biomasa, geotermia
- Energetyka – dział gospodarki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłaniem i dystrybucją energii.
- Transformacja energetyczna – stopniowe odchodzenie od węgla na rzecz OZE, gazu i energii jądrowej, aby ograniczyć emisję CO₂ i smog. W czerwcu 2025 r. OZE po raz pierwszy dały w ciągu miesiąca więcej prądu niż węgiel.
- Elektrownia jądrowa – plan: 3 bloki z reaktorami amerykańskiej firmy Westinghouse w Lubiatowie-Kopalinie (gm. Choczewo, pomorskie). W grudniu 2025 r. Komisja Europejska zgodziła się na pomoc państwa; pierwszy blok ma ruszyć ok. 2036 r. (terminy mogą się przesunąć).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które źródło energii jest odnawialne?
- Awęgiel brunatny
- Bgaz ziemny
- Curan
- Dwiatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wiatr – Wiatr się nie wyczerpuje, a pozostałe surowce tak.
Jaki udział w produkcji prądu w Polsce miał węgiel w 2025 r.?
- Aok. 9%
- Bok. 90%
- Cok. 52%
- Dok. 31%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 52% – Węgiel kamienny (ok. 33%) i brunatny (ok. 19%) dały razem ok. 52%; 31% to OZE.
Jak wypada Polska na tle UE pod względem produkcji prądu z węgla (2025 r.)?
- Ama znacznie większy udział węgla niż średnio w UE
- Bma taki sam udział jak średnia UE
- Cw ogóle nie produkuje prądu z węgla
- Dma mniejszy udział węgla niż średnio w UE
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ma znacznie większy udział węgla niż średnio w UE – W UE węgiel dał ok. 9% prądu, a w Polsce ok. 52%.
Największa elektrownia w Polsce, Bełchatów, wykorzystuje
- Awęgiel kamienny
- Benergię jądrową
- Cwodę
- Dwęgiel brunatny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: węgiel brunatny – Paliwo pochodzi z pobliskiej kopalni odkrywkowej.
Która elektrownia jest szczytowo-pompowa?
- ABełchatów
- BŻarnowiec
- CTurów
- DKozienice
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Żarnowiec – Żarnowiec magazynuje energię, pompując wodę do górnego zbiornika.
Gdzie ma powstać pierwsza polska elektrownia jądrowa?
- Aw Zakopanem
- Bw Solinie
- Cw Lubiatowie-Kopalinie na Pomorzu
- Dw Bełchatowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w Lubiatowie-Kopalinie na Pomorzu – Lokalizacja leży w gminie Choczewo nad Bałtykiem.
Transformacja energetyczna to
- Abudowa nowych kopalń węgla
- Bimport węgla zamiast wydobycia
- Codchodzenie od węgla na rzecz OZE i innych niskoemisyjnych źródeł
- Dzastąpienie OZE węglem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: odchodzenie od węgla na rzecz OZE i innych niskoemisyjnych źródeł – Celem jest ograniczenie emisji CO₂ i zanieczyszczeń.
Który rodzaj OZE rośnie w Polsce najszybciej?
- Ageotermia
- Benergetyka jądrowa
- Cenergetyka wodna
- Dfotowoltaika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: fotowoltaika – Panele słoneczne montuje się na domach i w dużych farmach; atom nie jest OZE.
Cały dział „Rolnictwo i przemysł Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.