✎Ściąga z działu
Światło, cień i półcień
- W ośrodku jednorodnym światło rozchodzi się prostoliniowo; w próżni z prędkością ok. 300 000 km/s.
- Źródła światła same wysyłają światło: Słońce, żarówka, płomień świecy, ekran telefonu.
- Małe (punktowe) źródło, np. dioda, daje ostry cień.
Odbicie światła i zwierciadła
- Kąt odbicia jest równy kątowi padania: β = α. Promień padający, promień odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie.
- Normalna to pomocnicza prosta prostopadła do powierzchni w punkcie, w który pada promień.
- Kąt padania α – między promieniem padającym a normalną. Kąt odbicia β – między promieniem odbitym a normalną.
Załamanie światła
- Gdy światło wchodzi do ośrodka, w którym biegnie wolniej (np. z powietrza do wody), załamuje się ku normalnej: β < α.
- Kąt padania α – między promieniem padającym a normalną. Kąt załamania β – między promieniem załamanym a normalną.
Soczewki i obrazy
- Wystarczą dwa z tych promieni: gdzie się przetną, tam powstaje obraz czubka przedmiotu.
- Skupiająca jest grubsza w środku niż na brzegach. Promienie równoległe do osi optycznej skupia w ognisku F za soczewką – to ognisko rzeczywiste.
- Rozpraszająca jest cieńsza w środku. Promienie równoległe rozbiegają się tak, jakby wychodziły z ogniska pozornego przed soczewką.
Światło białe, barwy i laser
- Rozszczepienie to rozdzielenie światła białego na barwy, bo każda barwa załamuje się trochę inaczej.
- Nigdy nie kieruj wiązki lasera w oczy ludzi i zwierząt ani w stronę kierowców czy samolotów – nawet wskaźnik może trwale uszkodzić wzrok.
- Tęcza: kropelki deszczu działają jak małe pryzmaty. Widzisz ją, gdy Słońce masz za plecami, a przed sobą deszcz.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Które ciało jest źródłem światła?
- Apłomień świecy
- Blustro
- Cbiała kartka
- DKsiężyc
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: płomień świecy – Płomień sam świeci; Księżyc, lustro i kartka tylko odbijają światło.
Dlaczego widzimy książkę leżącą na stole?
- Abo pochłania całe światło
- Bbo jest ciepła
- Cbo odbija światło do naszych oczu
- Dbo sama świeci
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bo odbija światło do naszych oczu – Książka jest ciałem oświetlonym – odbija światło.
Cień powstaje, bo światło
- Aprzenika przez każde ciało
- Bodbija się od powietrza
- Czagina się wokół przeszkód
- Drozchodzi się prostoliniowo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rozchodzi się prostoliniowo – Przeszkoda zatrzymuje proste promienie, więc za nią światła brakuje.
Kąt padania wynosi 30°. Kąt odbicia to
- A90°
- B60°
- C30°
- D15°
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 30° – Z prawa odbicia β = α = 30°.
Promień tworzy z powierzchnią lustra kąt 30°. Kąt odbicia wynosi
- A90°
- B60°
- C120°
- D30°
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 60° – Kąt padania mierzymy od normalnej: 90° − 30° = 60°, a β = α.
Kąt padania mierzymy między promieniem padającym a
- Anormalną
- Bpowierzchnią lustra
- Cpodłogą
- Dpromieniem odbitym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: normalną – W optyce kąty mierzymy od normalnej.
Przy przejściu światła ukośnie z powietrza do wody promień
- Aodchyla się od normalnej
- Bzawraca
- Cnie zmienia kierunku
- Dzałamuje się ku normalnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: załamuje się ku normalnej – W wodzie światło jest wolniejsze, więc załamuje się ku normalnej.
Załamanie światła zachodzi, bo
- Aświatło jest cięższe w wodzie
- Bpowietrze jest kolorowe
- Cświatło ma różne prędkości w różnych ośrodkach
- Dwoda odbija całe światło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: światło ma różne prędkości w różnych ośrodkach – Zmiana prędkości na granicy ośrodków zmienia kierunek promienia.
Promień pada na wodę prostopadle. Po wejściu do wody
- Azałamuje się w lewo
- Bzałamuje się w prawo
- Czatrzymuje się
- Dbiegnie dalej prosto
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: biegnie dalej prosto – Przy padaniu prostopadłym kierunek się nie zmienia.
Soczewka skupiająca promienie równoległe do osi optycznej
- Azatrzymuje
- Bodbija do tyłu
- Czbiera w ognisku
- Drozprasza na boki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zbiera w ognisku – Za soczewką skupiającą promienie spotykają się w ognisku.
Promień przechodzący przez środek soczewki
- Anie zmienia kierunku
- Bzawraca
- Cprzechodzi przez ognisko
- Dbiegnie potem równolegle do osi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nie zmienia kierunku – To jeden z trzech promieni charakterystycznych.
Promień biegnący przez ognisko przed soczewką skupiającą po przejściu
- Awraca do źródła
- Bbiegnie równolegle do osi
- Cnie zmienia kierunku
- Dprzechodzi przez drugie ognisko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: biegnie równolegle do osi – Bieg promieni jest odwracalny: równoległy idzie przez ognisko, a ten z ogniska – równolegle.
Rozszczepienie światła w pryzmacie pokazuje, że światło białe
- Anie ulega załamaniu
- Bjest jedną barwą
- Cjest falą dźwiękową
- Djest mieszaniną barw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: jest mieszaniną barw – Pryzmat rozdziela barwy, z których składa się światło białe.
Którą barwę pryzmat odchyla najbardziej?
- Ażółtą
- Bczerwoną
- Czieloną
- Dfioletową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: fioletową – Fiolet odchyla się najmocniej, czerwień najsłabiej.
Która barwa leży w widmie między żółtą a niebieską?
- Afioletowa
- Bczerwona
- Czielona
- Dpomarańczowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zielona – Kolejność: czerwona, pomarańczowa, żółta, zielona, niebieska, granatowa, fioletowa.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.