1Co to jest załamanie?
- Światło w różnych ośrodkach biegnie z różną prędkością.
| Ośrodek | Prędkość światła (w przybliżeniu) |
|---|---|
| powietrze | 300 000 km/s |
| woda | 225 000 km/s |
| szkło | 200 000 km/s |
- Gdy promień przechodzi ukośnie do ośrodka, w którym ma inną prędkość, na granicy zmienia kierunek. To załamanie światła. Część światła przy tym się odbija.
- Gdy pada prostopadle do granicy (wzdłuż normalnej), kierunku nie zmienia.
2W którą stronę?
- Kąt padania α – między promieniem padającym a normalną. Kąt załamania β – między promieniem załamanym a normalną.
Gdy światło wchodzi do ośrodka, w którym biegnie wolniej (np. z powietrza do wody), załamuje się ku normalnej: β < α.
- Gdy wychodzi do ośrodka, w którym biegnie szybciej (z wody do powietrza), odchyla się od normalnej: β > α.
- Porównanie: wózek wjeżdża skosem z asfaltu na piasek. Jedno koło zwalnia wcześniej i wózek skręca. Tak samo „skręca” światło.
- W szkole podstawowej wystarczy opis jakościowy – prawa z sinusami nie musisz znać.
Przy przejściu światła ukośnie z powietrza do wody promień
W wodzie światło jest wolniejsze, więc załamuje się ku normalnej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Załamanie w życiu
- Łyżeczka w herbacie wygląda na złamaną na powierzchni.
- Kamień na dnie strumienia wydaje się płycej, niż leży, a basen – płytszy, niż jest. Uważaj przy skakaniu!
Mierzenie kąta załamania od powierzchni wody. Kąty zawsze mierzysz od normalnej.
✎Ściąga: Załamanie światła
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Gdy światło wchodzi do ośrodka, w którym biegnie wolniej (np. z powietrza do wody), załamuje się ku normalnej: β < α.
- Kąt padania α – między promieniem padającym a normalną. Kąt załamania β – między promieniem załamanym a normalną.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Przy przejściu światła ukośnie z powietrza do wody promień
- Aodchyla się od normalnej
- Bzawraca
- Cnie zmienia kierunku
- Dzałamuje się ku normalnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: załamuje się ku normalnej – W wodzie światło jest wolniejsze, więc załamuje się ku normalnej.
Załamanie światła zachodzi, bo
- Aświatło jest cięższe w wodzie
- Bpowietrze jest kolorowe
- Cświatło ma różne prędkości w różnych ośrodkach
- Dwoda odbija całe światło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: światło ma różne prędkości w różnych ośrodkach – Zmiana prędkości na granicy ośrodków zmienia kierunek promienia.
Promień pada na wodę prostopadle. Po wejściu do wody
- Azałamuje się w lewo
- Bzałamuje się w prawo
- Czatrzymuje się
- Dbiegnie dalej prosto
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: biegnie dalej prosto – Przy padaniu prostopadłym kierunek się nie zmienia.
Przy przejściu z wody do powietrza kąt załamania jest
- Awiększy od kąta padania
- Brówny kątowi padania
- Crówny zero
- Dmniejszy od kąta padania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: większy od kąta padania – W powietrzu światło jest szybsze – odchyla się od normalnej.
Dlaczego łyżeczka w szklance wody wygląda na złamaną?
- Aprzez cień łyżeczki
- Bprzez załamanie światła na powierzchni wody
- Cbo woda ją zgina
- Dprzez odbicie światła od łyżeczki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przez załamanie światła na powierzchni wody – Światło z zanurzonej części zmienia kierunek na granicy woda – powietrze.
Kamień na dnie strumienia widziany z brzegu wydaje się
- Apłycej, niż leży
- Bdokładnie tam, gdzie leży
- Cgłębiej, niż leży
- Dniewidoczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: płycej, niż leży – Promień z wody odchyla się od normalnej, a oko przedłuża go prosto – obraz jest wyżej.
W którym ośrodku światło biegnie najszybciej?
- Aw diamencie
- Bw powietrzu
- Cw wodzie
- Dw szkle
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w powietrzu – Z tych ośrodków najszybciej w powietrzu (prawie jak w próżni).
Kąt załamania mierzymy między promieniem załamanym a
- Anormalną
- Bpowierzchnią wody
- Cdnem naczynia
- Dpromieniem padającym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: normalną – Kąty w optyce mierzymy od normalnej.
Cały dział „Optyka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.