✎Ściąga z działu
Juliusz Słowacki – „Balladyna”
- Juliusz Słowacki napisał Balladynę w 1834 r., wydał w 1839 r. To dramat romantyczny w pięciu aktach.
- Dramat romantyczny łączy świat realny z fantastycznym, tragizm z komizmem i łamie zasadę trzech jedności (jedno miejsce, jeden czas, jedna akcja).
- Balladyna – ambitna córka ubogiej wdowy; chce bogactwa i władzy za wszelką cenę.
Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)
- Motywy: miłość silniejsza niż różnice, wiara, przemiana bohatera (Winicjusz), władza i okrucieństwo, męczeństwo.
- Henryk Sienkiewicz pisał Quo vadis w latach 1895–1896. W 1905 r. dostał Nagrodę Nobla za całą twórczość.
- Marek Winicjusz – młody rzymski patrycjusz i żołnierz; z czasem przyjmuje wiarę chrześcijańską.
Sławomir Mrożek – „Artysta”
- Problematyka: ambicje a możliwości, prawda o sobie, pycha, marzenia o sławie.
- Sławomir Mrożek (1930–2013) – pisarz i dramatopisarz, mistrz groteski i absurdu.
- Ironia – mówimy jedno, a mamy na myśli coś przeciwnego. Ptak, który nie chce „udawać ptaka”, jest śmieszny.
Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska
- Wiersze tych poetów są chronione prawem autorskim – w wypracowaniu streszczaj je własnymi słowami, a cytuj tylko krótkie frazy.
- Neologizm – nowe słowo stworzone przez poetę, np. Dusiołek u Leśmiana.
Stanisław Jerzy Lec – aforyzmy
- Aforyzmy Leca są chronione prawem autorskim – cytuj pojedyncze zdania z podaniem autora, a sens wyjaśniaj własnymi słowami.
- Stanisław Jerzy Lec (1909–1966) – poeta i satyryk, autor zbioru Myśli nieuczesane (1957).
- Aforyzm – krótka, zwięzła wypowiedź, która wyraża ogólną prawdę o człowieku lub świecie.
Ignacy Krasicki – bajki (powtórzenie)
- Ignacy Krasicki (1735–1801) – biskup warmiński i pisarz oświecenia, nazywany „księciem poetów”. Zbiór Bajki i przypowieści wydał w 1779 r.
- Bajka – krótki utwór, zwykle wierszowany, z morałem, czyli pouczeniem. Bohaterami są często zwierzęta.
- Alegoria – postać lub obraz, który oznacza coś innego, np. lis = człowiek przebiegły, wilk = silny i bezwzględny.
Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminem
- Poświęcenie dla innych: Nemeczek (choć chory, staje do walki o plac), Aslan.
- Przemiana bohatera: Bilbo – z domatora w odważnego podróżnika; Edmund – ze zdrajcy w lojalnego brata.
- Zdrada i jej skutki: Gereb, Edmund.
Lista lektur na egzamin ósmoklasisty
- Fragmenty oznaczają, że wystarczy znać omawiane w szkole części, a nie całą książkę.
- Lektury uzupełniające wybiera nauczyciel z klasą (np. Dywizjon 303 Arkadego Fiedlera). Nie ma ich na liście, ale mogą być „innym utworem” w wypracowaniu.
- Inny utwór literacki to dowolna książka, wiersz czy dramat (także lektura obowiązkowa) – ale nie film, gra, manga czy powieść graficzna.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Kim naprawdę jest Pustelnik w „Balladynie”?
- Aojcem Balladyny i Aliny
- Bbratem Kirkora
- Cprzebranym Grabcem
- Dwygnanym królem Popielem III
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wygnanym królem Popielem III – Pustelnik to prawowity król Popiel III; wygnany przez brata, ukrywa prawdziwą koronę.
Co miało zdecydować o tym, która siostra poślubi Kirkora?
- Aktóra wcześniej wstanie
- Bktóra rozwiąże zagadkę Pustelnika
- Cktóra nazbiera więcej malin
- Dktóra ładniej zaśpiewa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: która nazbiera więcej malin – Matka ogłosiła konkurs w zbieraniu malin – stąd zbrodnia przy malinach.
Gdzie i kiedy toczy się akcja „Quo vadis”?
- Aw Atenach w czasach Peryklesa
- Bw Krakowie za Jagiellonów
- Cw Jerozolimie za Heroda
- Dw Rzymie za panowania Nerona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w Rzymie za panowania Nerona – Akcja obejmuje m.in. pożar Rzymu w 64 r. i prześladowania chrześcijan.
Kim jest Ligia?
- Agrecką niewolnicą Petroniusza
- Bsiostrą Nerona
- Ccórką króla Ligów, chrześcijanką
- Dżoną Ursusa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: córką króla Ligów, chrześcijanką – Ligia wychowuje się w domu Aulusa Plaucjusza i jest chrześcijanką.
Za kogo podaje się Kogut w cyrku?
- Aza papugę
- Bza lwa
- Cza konia
- Dza orła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: za lwa – Kogut przedstawia się jako lew, a w razie czego – tygrys.
Co proponuje Kogutowi dyrektor cyrku?
- Anaukę żonglerki
- Brolę lwa w głównym numerze
- Cpracę przy kasie
- Dwystęp jako kogut
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: występ jako kogut – Dyrektor ma lepszych lwów, ale chętnie przyjąłby Koguta jako koguta.
Który poeta zginął w powstaniu warszawskim?
- ACzesław Miłosz
- BZbigniew Herbert
- CKrzysztof Kamil Baczyński
- DBolesław Leśmian
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Krzysztof Kamil Baczyński – Baczyński, poeta pokolenia wojennego, zginął w 1944 r.
Którzy poeci z listy otrzymali Nagrodę Nobla?
- ASzymborska i Herbert
- BLeśmian i Baczyński
- CCzesław Miłosz i Wisława Szymborska
- DHerbert i Różewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Czesław Miłosz i Wisława Szymborska – Miłosz – 1980 r., Szymborska – 1996 r.
Czym jest aforyzm?
- Awierszem o czternastu wersach
- Bludowym przysłowiem bez autora
- Cdługim opowiadaniem z morałem
- Dkrótką, błyskotliwą wypowiedzią z ogólną myślą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: krótką, błyskotliwą wypowiedzią z ogólną myślą – Aforyzm jest zwięzły, ma autora i wyraża ogólną prawdę.
Jak nazywa się zbiór aforyzmów Leca?
- A„Myśli nieuczesane”
- B„Bajki i przypowieści”
- C„Fraszki”
- D„Myśli o ojczyźnie”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: „Myśli nieuczesane” – Zbiór Myśli nieuczesane ukazał się w 1957 r.
Czym jest morał w bajce?
- Adialogiem bohaterów
- Btytułem bajki
- Cpouczeniem wynikającym z utworu
- Dopisem przyrody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pouczeniem wynikającym z utworu – Morał to nauka, którą autor przekazuje czytelnikowi.
Z jakiej epoki pochodzą bajki Krasickiego?
- Apozytywizm
- Boświecenie
- Cromantyzm
- Drenesans
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: oświecenie – Krasicki to czołowy pisarz polskiego oświecenia.
Kto jest autorem „Akademii Pana Kleksa”?
- AJan Brzechwa
- BKornel Makuszyński
- CJanusz Christa
- DFerenc Molnár
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Jan Brzechwa – Brzechwa stworzył Pana Kleksa i jego niezwykłą szkołę.
Który bohater oddaje życie za zdrajcę i zmartwychwstaje?
- APan Kleks
- BBoka
- CGandalf
- DAslan
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Aslan – Aslan umiera na Kamiennym Stole za Edmunda, a potem powraca do życia.
Ile ksiąg „Pana Tadeusza” jest na liście lektur obowiązkowych?
- Atylko księga I
- Bksięgi od I do VI
- Cwszystkie dwanaście
- Dsześć: I, II, IV, X, XI, XII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: sześć: I, II, IV, X, XI, XII – Obowiązkowe są księgi I, II, IV, X, XI i XII.
Które utwory są na liście egzaminacyjnej tylko we fragmentach?
- A„Balladyna” i „Zemsta”
- B„Latarnik” i „Artysta”
- C„Mały Książę” i „Opowieść wigilijna”
- D„Quo vadis” i „Syzyfowe prace”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Quo vadis” i „Syzyfowe prace” – Wystarczy znać fragmenty tych dwóch powieści.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.