Z czego słynie Bolesław Leśmian?

z neologizmów i baśniowego, ludowego świata

Co to jest neologizm?

nowe słowo utworzone przez autora

wyraz zapożyczony z angielskiego

Jak poprawnie przywołać wiersz współczesnego poety w wypracowaniu?

streścić go własnymi słowami i cytować tylko krótkie frazy

przypisać mu dowolne przesłanie

podać sam tytuł bez wyjaśnienia

Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska

ogarniam.edu.pl · Język polski · Lektury obowiązkoweklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/poezja-xx-wieku-lesmian-baczynski-milosz-herbert-rozewicz-szymborska/

Sześciu poetów XX wieku z podstawy programowej – kim byli, o czym pisali i jak czytać ich wiersze.

1Poeci i ich znaki rozpoznawcze

Poeta	Lata życia	Co warto wiedzieć	Przykładowy wiersz
Bolesław Leśmian	1877–1937	baśniowy, ludowy świat, neologizmy	Dusiołek
Krzysztof Kamil Baczyński	1921–1944	pokolenie wojenne (Kolumbowie), zginął w powstaniu warszawskim	Elegia o… [chłopcu polskim]
Czesław Miłosz	1911–2004	Nagroda Nobla 1980, pamięć i odpowiedzialność	Piosenka o końcu świata
Zbigniew Herbert	1924–1998	ironia, wierność wartościom, postać Pana Cogito	Pan od przyrody
Tadeusz Różewicz	1921–2014	prosty język, brak rymów, pytania o wartości po wojnie	Ocalony
Wisława Szymborska	1923–2012	Nagroda Nobla 1996, zdziwienie światem, ironia	Nic dwa razy

Wybór wierszy należy do nauczyciela – powyższe tytuły to tylko przykłady.
Neologizm – nowe słowo stworzone przez poetę, np. Dusiołek u Leśmiana.

Sprawdź, czy rozumiesz

Którzy poeci z listy otrzymali Nagrodę Nobla?

2Jak czytać wiersz – krok po kroku

Krok 1: Ustal podmiot liryczny – kto mówi w wierszu (to nie zawsze sam poeta).
Krok 2: Ustal adresata – do kogo się zwraca (jeśli do kogoś się zwraca).
Krok 3: Opisz sytuację liryczną – co się dzieje, gdzie i kiedy.
Krok 4: Wypisz środki stylistyczne i powiedz, czemu służą (np. powtórzenie podkreśla ważną myśl).
Krok 5: Nazwij temat jednym zdaniem i powiąż go z wartością (np. przemijanie, wojna, przyjaźń).

Uwaga na błąd

Utożsamianie podmiotu lirycznego z autorem. Pisz „osoba mówiąca w wierszu twierdzi…”, a nie „Szymborska twierdzi…”.

Zapamiętaj

Wiersze tych poetów są chronione prawem autorskim – w wypracowaniu streszczaj je własnymi słowami, a cytuj tylko krótkie frazy.

✎Ściąga: Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wiersze tych poetów są chronione prawem autorskim – w wypracowaniu streszczaj je własnymi słowami, a cytuj tylko krótkie frazy.
Neologizm – nowe słowo stworzone przez poetę, np. Dusiołek u Leśmiana.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Który poeta zginął w powstaniu warszawskim?
1. ACzesław Miłosz
2. BZbigniew Herbert
3. CKrzysztof Kamil Baczyński
4. DBolesław Leśmian
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Krzysztof Kamil Baczyński – Baczyński, poeta pokolenia wojennego, zginął w 1944 r.
Którzy poeci z listy otrzymali Nagrodę Nobla?
1. ASzymborska i Herbert
2. BLeśmian i Baczyński
3. CCzesław Miłosz i Wisława Szymborska
4. DHerbert i Różewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Czesław Miłosz i Wisława Szymborska – Miłosz – 1980 r., Szymborska – 1996 r.
Z czego słynie Bolesław Leśmian?
1. Az reportaży wojennych
2. Bz wierszy o Panu Cogito
3. Cz komedii o szlachcie
4. Dz neologizmów i baśniowego, ludowego świata
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z neologizmów i baśniowego, ludowego świata – Leśmian tworzył nowe słowa, np. Dusiołek.
Czym jest podmiot liryczny?
1. Aautorem wiersza
2. Btytułem utworu
3. Cosobą mówiącą w wierszu
4. Dadresatem wiersza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: osobą mówiącą w wierszu – Podmiot liryczny to „ja” wiersza, którego nie wolno utożsamiać z autorem.
Postać Pana Cogito stworzył
1. ACzesław Miłosz
2. BZbigniew Herbert
3. CWisława Szymborska
4. DTadeusz Różewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zbigniew Herbert – Pan Cogito to bohater cyklu wierszy Herberta.
Co to jest neologizm?
1. Awyraz gwarowy
2. Bnowe słowo utworzone przez autora
3. Cwyraz zapożyczony z angielskiego
4. Dsłowo przestarzałe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nowe słowo utworzone przez autora – Neologizm to wyraz nowy, np. Dusiołek u Leśmiana.
Kto napisał wiersz „Nic dwa razy”?
1. ATadeusz Różewicz
2. BKrzysztof Kamil Baczyński
3. CWisława Szymborska
4. DBolesław Leśmian
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wisława Szymborska – To jeden z najbardziej znanych wierszy Szymborskiej – o niepowtarzalności chwil.
Jak poprawnie przywołać wiersz współczesnego poety w wypracowaniu?
1. Aprzypisać mu dowolne przesłanie
2. Bpodać sam tytuł bez wyjaśnienia
3. Cprzepisać całe strofy
4. Dstreścić go własnymi słowami i cytować tylko krótkie frazy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: streścić go własnymi słowami i cytować tylko krótkie frazy – Cytujemy krótko, a sens wyjaśniamy własnymi słowami.

Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Stanisław Jerzy Lec – aforyzmy Ignacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminem Lista lektur na egzamin ósmoklasisty Rodzaje literackie – powtórka Gatunki literackie – powtórka Środki stylistyczne i budowa wiersza Symbol, alegoria, ironia, inwokacja Motywy literackie w lekturach Konteksty: mitologia, Biblia, historia, film Obraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczne Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy Fleksja: części mowy, temat i końcówka Czasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniość Imiesłowy Części zdania i rodzaje podmiotu Zdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotowe Zdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po kroku Imiesłowowy równoważnik zdania Mowa zależna i niezależna Budowa słowotwórcza wyrazu i formanty Rodzina wyrazów, rdzeń i oboczności Wyrazy złożone, skróty i skrótowce Fonetyka: głoski i upodobnienia Sylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językowe Zasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwara Znaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznaczność Związki frazeologiczne Odmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańców Kultura języka: norma, błąd, etykieta Perswazja, manipulacja i etyka słowa Przecinek – najważniejsze zasady przed egzaminem Cytat, dialog, dwukropek i myślnik Zmiany w pisowni od 2026 roku Rozprawka na egzaminie Argumenty i kontrargumenty Przemówienie Opowiadanie twórcze na egzaminie Opis przeżyć wewnętrznych Charakterystyka i charakterystyka porównawcza Recenzja Wywiad Streszczenie, parafraza, sprawozdanie Podanie i list oficjalny CV i list motywacyjny Ogłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formy Dyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustne Egzamin z polskiego – arkusz i typy zadań Wypracowanie na egzaminie – kryteria i plan