✎Ściąga z działu
Wojna trzydziestoletnia i pokój westfalski
- wojna trzydziestoletnia (1618–1648) zaczęła się od defenestracji praskiej, a zakończyła pokojem westfalskim. Z religijnego sporu stała się walką o hegemonię (racja stanu).
Absolutyzm francuski – Ludwik XIV
- absolutyzm to pełnia władzy króla. Ludwik XIV, Wersal, stała armia, intendenci i merkantylizm Colberta, ale też kosztowne wojny i odwołanie edyktu nantejskiego (1685).
- Absolutyzm to ustrój, w którym monarcha ma pełnię władzy: stanowi prawa, ustala podatki, prowadzi wojny i nie musi pytać o zgodę przedstawicieli stanów. Uzasadniano to tym, że władza króla pochodzi od Boga.
- Jean-Baptiste Colbert, minister Ludwika XIV, uważał, że bogactwo państwa to złoto i dodatni bilans handlu.
Rewolucje angielskie i monarchia parlamentarna
- Karol I został ścięty w 1649 roku, Cromwell rządził Anglią jako lord protektor, a w 1688–1689 Chwalebna Rewolucja i Deklaracja praw ugruntowały monarchię parlamentarną.
Kultura i nauka XVII wieku – barok
- barok to ruch, emocje, przepych i kontrasty światła i cienia. Sztuką rządziły Kościół kontrreformacji i dwory. XVII wiek to też narodziny nowoczesnej nauki (Galileusz, Kepler, Newton).
- Barok to styl od końca XVI do połowy XVIII wieku, najsilniejszy w XVII wieku. Chodziło o ruch, emocje i przepych: bogate wnętrza, malowidła z iluzją głębi, mocny kontrast światła i cienia.
- Gian Lorenzo Bernini: rzeźbiarz i architekt Rzymu (kolumnada przed bazyliką św. Piotra).
Charakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskie (rozszerzenie)
- wojna trzydziestoletnia stała się walką o hegemonię (racja stanu), a Rosja (Iwan IV, Wielka Smuta, Romanowowie od 1613) i imperium osmańskie (Sulejman Wspaniały, oblężenie Wiednia) to dwaj ważni gracze na wschodzie i południowym wschodzie Europy.
- Iwan IV Groźny (car od 1547) umocnił państwo moskiewskie: wprowadził tytuł cara, zdobył Kazań i Astrachań, ale rządził terrorem (opriczyna: podległe tylko carowi ziemie i oddziały, użyte do rozprawy z bojarami).
- Sulejman Wspaniały (1520–1566) podbił większą część Węgier (bitwa pod Mohaczem, 1526); Turcy oblegali Wiedeń (1529). W XVII wieku ekspansja turecka trwała: wojny z Habsburgami i Rzecząpospolitą. Kres jej położyła odsiecz wiedeńska 1683.
Francja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wieku (rozszerzenie)
- Francja XVII wieku to absolutyzm (władza króla bez kontroli), a Anglia to monarchia parlamentarna (podatki i prawo tylko za zgodą parlamentu).
Sztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowania (rozszerzenie)
- barok to dynamika, światłocień, przepych i emocje, a jego uwarunkowania to kontrreformacja, absolutyzm i mecenat. Przykłady: Bernini, Caravaggio, Rubens, Rembrandt, Wersal.
- Dynamizm: ruch, skręcone figury, przekątne kompozycji.
- Kontrast światła i cienia (światłocień) oraz intensywne kolory.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Od jakiego wydarzenia zaczęła się wojna trzydziestoletnia?
- AOd defenestracji praskiej w 1618 roku
- BOd nocy św. Bartłomieja
- COd 95 tez Lutra
- DOd bitwy pod Grunwaldem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Od defenestracji praskiej w 1618 roku – Protestanci czescy wyrzucili cesarskich urzędników z okna.
Który pokój zakończył wojnę trzydziestoletnią?
- AUtrechcki
- BWestfalski w 1648 roku
- CAugsburski
- DTylżycki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Westfalski w 1648 roku – Pokój podpisano w Münster i Osnabrück.
Co oznacza racja stanu?
- AKierowanie się interesem państwa, a nie wyznaniem
- BWyłącznie wojnę w obronie wiary
- CZasadę wolnych elekcji
- DSojusz religijny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Kierowanie się interesem państwa, a nie wyznaniem – Dlatego katolicka Francja wspierała protestantów.
Który król francuski nazywany był Królem Słońce?
- AHenryk IV
- BLudwik XVI
- CLudwik XIV
- DFranciszek I
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ludwik XIV – Panował ponad 70 lat.
Co oznacza absolutyzm?
- ARządy parlamentu
- BRządy ludu
- CRządy szlachty
- DPełnię władzy monarchy bez ograniczenia przez przedstawicieli stanów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Pełnię władzy monarchy bez ograniczenia przez przedstawicieli stanów – Król sam stanowił prawa i podatki.
Który minister Ludwika XIV prowadził politykę merkantylizmu?
- ATalleyrand
- BRichelieu
- CJean-Baptiste Colbert
- DMazarin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Jean-Baptiste Colbert – Wspierał manufaktury i handel.
Który król angielski został ścięty w 1649 roku?
- AHenryk VIII
- BKarol II
- CJakub II
- DKarol I
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Karol I – Wyrok wykonano po przegranej wojnie z parlamentem.
Kto był najważniejszym dowódcą wojsk parlamentu w wojnie domowej?
- AWilhelm Orański
- BOliver Cromwell
- CKarol II
- DJakub II
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Oliver Cromwell – Potem rządził Anglią jako lord protektor.
Co zawierała Deklaracja praw z 1689 roku?
- APełnię władzy dla króla
- BPrawo wyborcze dla wszystkich
- CZniesienie monarchii
- DZakaz nakładania podatków bez zgody parlamentu i ograniczenie władzy króla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Zakaz nakładania podatków bez zgody parlamentu i ograniczenie władzy króla – Wzmocniła rolę parlamentu.
Które cechy ma sztuka baroku?
- ASurowość i brak ozdób
- BPłaskie postacie
- CSpokój i symetrię
- DDynamikę, przepych i kontrasty światła i cienia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Dynamikę, przepych i kontrasty światła i cienia – Barok pokazywał emocje i ruch.
Kto zaprojektował kolumnadę przed bazyliką św. Piotra w Rzymie?
- ABernini
- BBrunelleschi
- CRafael
- DMichał Anioł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Bernini – Bernini był czołowym artystą rzymskiego baroku.
Który malarz stworzył Straż nocną?
- ARubens
- BCaravaggio
- CRembrandt
- DVelázquez
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Rembrandt – Obraz powstał w 1642 roku w Holandii.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.