ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Europa XVI–XVII wiekuklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/rewolucje-angielskie-i-monarchia-parlamentarna/

Historia · Europa XVI–XVII wieku · kl. 2

Rewolucje angielskie i monarchia parlamentarna

Dlaczego w Anglii król stracił głowę, a władza przeszła w ręce parlamentu.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Spór króla z parlamentem

  • W XVII wieku w Anglii rządzili Stuartowie. Karol I chciał rządzić bez parlamentu, nakładać podatki bez jego zgody i naginać prawo.
  • Parlament odpowiadał: podatki tylko za naszą zgodą (Petition of Right, 1628). Do tego dochodził spór religijny (purytanie, czyli radykalni protestanci, którzy chcieli „oczyścić” Kościół anglikański z katolickich obrzędów, przeciw królowi).

2Wojna domowa i Cromwell

1628Petition of Rightparlament ogranicza podatki króla1640Długi Parlamentpo latach rządów bez parlamentu1642Wojna domowakról Karol I przeciw parlamentowi1649Egzekucja Karola Irepublika (Commonwealth)1653Cromwell lordem protektoremrządy silnej ręki1660Restauracja StuartówKarol II wraca na tron1688Chwalebna RewolucjaJakub II ucieka, Wilhelm III Orański1689Deklaracja prawkról pod kontrolą parlamentu
Rewolucje angielskie na osi czasu
  • W 1642 roku wybuchła wojna domowa: zwolennicy króla (rojaliści) kontra parlament. Najważniejszym dowódcą wojsk parlamentu został Oliver Cromwell, współtwórca zdyscyplinowanej armii nowego wzoru.
  • Parlament wygrał. Karol I został skazany i ścięty w 1649 roku. Anglia stała się republiką, a od 1653 Cromwell rządził jako lord protektor, w praktyce jak dyktator.
  • Po jego śmierci (1658) wrócono do monarchii: w 1660 roku na tron wrócił Karol II.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto był najważniejszym dowódcą wojsk parlamentu w wojnie domowej?

3Chwalebna Rewolucja

  • Jakub II (katolik, absolutysta) wzbudzał niepokój. W 1688 roku parlament zaprosił Wilhelma III Orańskiego, a Jakub uciekł bez walki: Chwalebna Rewolucja (bezkrwawa).
  • W 1689 roku uchwalono Deklarację praw (Bill of Rights): król nie może zawieszać prawa ani nakładać podatków bez zgody parlamentu, a w parlamencie obowiązuje wolność debaty.
Zapamiętaj

Karol I został ścięty w 1649 roku, Cromwell rządził Anglią jako lord protektor, a w 1688–1689 Chwalebna Rewolucja i Deklaracja praw ugruntowały monarchię parlamentarną.

Uwaga na błąd

Przekonanie, że w Anglii po 1689 roku nie było króla. Król pozostał, ale jego władzę ograniczył parlament.

✎Ściąga: Rewolucje angielskie i monarchia parlamentarna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Karol I został ścięty w 1649 roku, Cromwell rządził Anglią jako lord protektor, a w 1688–1689 Chwalebna Rewolucja i Deklaracja praw ugruntowały monarchię parlamentarną.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który król angielski został ścięty w 1649 roku?

    1. AHenryk VIII
    2. BKarol II
    3. CJakub II
    4. DKarol I
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Karol I – Wyrok wykonano po przegranej wojnie z parlamentem.

  2. Kto był najważniejszym dowódcą wojsk parlamentu w wojnie domowej?

    1. AWilhelm Orański
    2. BOliver Cromwell
    3. CKarol II
    4. DJakub II
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Oliver Cromwell – Potem rządził Anglią jako lord protektor.

  3. Co zawierała Deklaracja praw z 1689 roku?

    1. APełnię władzy dla króla
    2. BPrawo wyborcze dla wszystkich
    3. CZniesienie monarchii
    4. DZakaz nakładania podatków bez zgody parlamentu i ograniczenie władzy króla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zakaz nakładania podatków bez zgody parlamentu i ograniczenie władzy króla – Wzmocniła rolę parlamentu.

  4. Na czym polegała Chwalebna Rewolucja?

    1. AZabito Karola I
    2. BBezkrwawo obalono Jakuba II i powołano Wilhelma III
    3. CWprowadzono republikę
    4. DZniesiono parlament
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Bezkrwawo obalono Jakuba II i powołano Wilhelma III – Przewrót w 1688 roku obył się w Anglii bez wojny domowej.

  5. Czym jest monarchia parlamentarna?

    1. AUstrojem, w którym władzę króla ogranicza parlament
    2. BRządami króla bez ograniczeń
    3. CRepubliką
    4. DRządami wojskowymi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ustrojem, w którym władzę króla ogranicza parlament – Parlament decyduje o prawie i podatkach.

  6. Kto objął tron w 1660 roku po restauracji Stuartów?

    1. AOliver Cromwell
    2. BJakub II
    3. CWilhelm III
    4. DKarol II
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Karol II – Monarchię przywrócono po śmierci Cromwella.

  7. O co spierali się Karol I i parlament?

    1. AO sukcesję hiszpańską
    2. BO prawa chłopów
    3. CO granice z Francją
    4. DO podatki i zakres władzy króla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: O podatki i zakres władzy króla – Król chciał rządzić bez zgody parlamentu.

  8. Jaki ustrój obowiązywał w Anglii w latach 1649–1660?

    1. AMonarchia dziedziczna
    2. BAbsolutyzm
    3. CRepublika (z protektoratem Cromwella)
    4. DZależność od Francji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Republika (z protektoratem Cromwella) – To okres bez króla.

Cały dział „Europa XVI–XVII wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie