ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 2

Język i wypowiedź – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 2 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/powtorka/jezyk-i-wypowiedz/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Język i wypowiedź”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacja

  • Stylizacja: archaizacja, dialektyzacja, środowiskowa, potoczna, biblijna. Funkcje: kreacyjna, charakteryzująca, estetyczna.
  • Stylizacja językowa to celowe naśladowanie języka epoki, środowiska, regionu albo innego tekstu. Autor nie popełnia błędu – świadomie „przebiera” język, żeby uzyskać efekt.
  • Kreacyjna: tworzy klimat epoki lub środowiska (np. XVII w. w Potopie).

Wieloznaczność, frazeologia i poprawność językowa

  • Wieloznaczność zależy od kontekstu, frazeologizm ma stałą formę, a pisownię sprawdzaj według zasad obowiązujących od 2026 r.
  • Wieloznaczność (polisemia) to sytuacja, gdy jeden wyraz ma kilka znaczeń zależnych od kontekstu, np. klucz do drzwi, wiolinowy, klucz do zagadki. Odróżniaj znaczenie dosłowne od przenośnego.
  • Wartościowanie: wyrazy mają odcień dodatni lub ujemny, np. smukły i chudy, oszczędny i skąpy.

Interpretacja porównawcza – motyw i konteksty

  • Porównanie: motyw, realizacja w każdym utworze, podobieństwa i różnice, funkcja, kontekst. Zawsze wniosek, nigdy sama lista.
  • Motyw to powracający element utworu: obraz, sytuacja, temat (wędrówka, bunt, miłość, śmierć). To nie jest odpowiedź na pytanie o sens, tylko punkt wyjścia.
  • 1. Nazwij wspólny motyw.

Samokształcenie i wypowiedź ustna

  • Samokształcenie: rzetelne źródła, bibliografia, własna lektura. Wypowiedź ustna: teza, przykłady, kontekst, plan, odpowiedzi na pytania.
  • Bibliografia to uporządkowany spis wykorzystanych źródeł: autor, tytuł, wydawca, miejsce i rok wydania. Zawsze podawaj autorstwo cudzych myśli i cytatów.
  • 1. Przeczytaj uważnie pytanie i sformułuj tezę.

Argument, kontrargument i chwyty erystyczne

  • Teza, argument z przykładem, kontrargument z odparciem, wniosek. Informację można sprawdzić, opinia wyraża ocenę. Perswazja jest jawna, manipulacja ukryta.
  • Teza to stanowisko, które uzasadniasz. Argument to powód, dla którego teza jest prawdziwa. Przykład (scena, cytat, fakt) ilustruje argument, ale go nie zastępuje.
  • Kontrargument to powód przeciw tezie. Uczciwa wypowiedź go uwzględnia i odpiera.

Notatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy II

  • Notatka: 60–90 wyrazów, 4 pkt. Wypracowanie: poziom P – min. 300 wyrazów, 2 utwory (w tym lektura obowiązkowa), 2 konteksty; poziom R – min. 400 wyrazów, 3 utwory, 1 kontekst.
  • 1. Wypisz stanowisko pierwszego autora w jednym zdaniu.
  • 2. Zrób to samo z drugim tekstem.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Czym jest stylizacja językowa?

    1. ARodzajem rymu
    2. BCelowym naśladowaniem określonego typu wypowiedzi
    3. CZdrobnieniem
    4. DPrzypadkowym błędem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Celowym naśladowaniem określonego typu wypowiedzi – Autor robi to świadomie, dla efektu artystycznego.

  2. Co to jest archaizacja?

    1. AUżycie gwary
    2. BUżycie wulgaryzmów
    3. CUżycie dawnych wyrazów, form i składni
    4. DUżycie slangu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Użycie dawnych wyrazów, form i składni – Np. waćpan, jeno, wszelako w Potopie.

  3. Co to jest dialektyzacja?

    1. AUżycie żargonu
    2. BUżycie skrótów
    3. CUżycie elementów gwary
    4. DUżycie dawnych form
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Użycie elementów gwary – Np. ino zamiast tylko.

  4. Czym jest wieloznaczność (polisemia)?

    1. AKilkoma wyrazami o jednym znaczeniu
    2. BRodzajem rymu
    3. CKilkoma znaczeniami jednego wyrazu zależnymi od kontekstu
    4. DBłędem ortograficznym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Kilkoma znaczeniami jednego wyrazu zależnymi od kontekstu – Np. klucz do drzwi, wiolinowy i klucz do zagadki.

  5. Co znaczy wziąć nogi za pas?

    1. AZmęczyć się
    2. BUciec
    3. CZacząć biegać dla sportu
    4. DZałożyć pasek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Uciec – To związek frazeologiczny o przenośnym znaczeniu.

  6. Który zestaw zawiera wyłącznie poprawne związki?

    1. Aw każdym razie, ponieść porażkę, wziąć nogi pod pas
    2. Bw każdym bądź razie, ponieść porażkę, odnieść sukces
    3. Cw każdym razie, odnieść porażkę, odnieść sukces
    4. Dw każdym razie, ponieść porażkę, odnieść sukces
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w każdym razie, ponieść porażkę, odnieść sukces – Porażkę się ponosi, sukces odnosi, a w każdym bądź razie to kontaminacja.

  7. Czym jest motyw literacki?

    1. AOdpowiedzią na pytanie o sens
    2. BRodzajem rymu
    3. CPowracającym elementem utworu: obrazem, sytuacją, tematem
    4. DBiografią autora
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Powracającym elementem utworu: obrazem, sytuacją, tematem – Trzeba wyjaśnić jego funkcję.

  8. Od czego zaczynasz porównanie?

    1. AOd napisania wniosku
    2. BOd nazwania wspólnego motywu
    3. COd biografii autora
    4. DOd opisu kontekstu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Od nazwania wspólnego motywu – To pierwszy krok.

  9. Co zawiera krok „wskaż podobieństwa i różnice”?

    1. AZestawienie, co łączy i dzieli utwory
    2. BTylko podobieństwa
    3. CTylko różnice
    4. DStreszczenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Zestawienie, co łączy i dzieli utwory – Dopiero z różnic wynika sens porównania.

  10. Po czym poznasz wiarygodne źródło?

    1. APo długości tekstu
    2. BPo liczbie obrazków
    3. CPo liczbie reklam
    4. DPo autorze, dacie, instytucji i zgodności z innymi źródłami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Po autorze, dacie, instytucji i zgodności z innymi źródłami – To podstawowe kryteria oceny wiarygodności.

  11. Czym jest bibliografia?

    1. AUporządkowanym spisem wykorzystanych źródeł
    2. BPojedynczym cytatem
    3. CStreszczeniem lektury
    4. DSpisem treści książki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Uporządkowanym spisem wykorzystanych źródeł – Zawiera autora, tytuł, wydawcę, miejsce i rok wydania.

  12. Dlaczego należy podawać autorstwo cudzych myśli?

    1. AZ przyzwyczajenia
    2. BŻeby tekst był dłuższy
    3. CŻeby nie przypisywać sobie cudzych tekstów
    4. DBo tak jest ładniej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Żeby nie przypisywać sobie cudzych tekstów – Przypisanie sobie cudzego tekstu to plagiat.

  13. Czym jest kontrargument?

    1. APrzykładem z lektury
    2. BWnioskiem na końcu tekstu
    3. CPowodem przeciwko tezie, który uczciwa wypowiedź uwzględnia i odpiera
    4. DPowtórzeniem tezy innymi słowami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Powodem przeciwko tezie, który uczciwa wypowiedź uwzględnia i odpiera – Kontrargument pokazuje drugą stronę sporu.

  14. Czym różni się argument od przykładu?

    1. ANie ma różnicy
    2. BArgument to powód za tezą, a przykład go ilustruje
    3. CArgument to cytat
    4. DPrzykład zastępuje argument
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Argument to powód za tezą, a przykład go ilustruje – Przykład bez uzasadnienia niczego nie dowodzi.

  15. Które zdanie jest informacją?

    1. A„Ta scena jest przerażająca”
    2. B„Konrad jest fascynujący”
    3. C„Wokulski zasługuje na współczucie”
    4. D„Dziady cz. III powstały w 1832 r.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Dziady cz. III powstały w 1832 r.” – Datę da się sprawdzić, pozostałe to oceny.

  16. Ile wyrazów powinna mieć notatka syntetyzująca na poziomie podstawowym?

    1. A150–200
    2. B300
    3. C30–40
    4. D60–90
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 60–90 – Notatka ma być zwięzła i własnymi słowami.

  17. Z jakich elementów składa się notatka syntetyzująca?

    1. AStanowiska obu autorów i ich zestawienie w spójnym tekście
    2. BStreszczenie jednego tekstu
    3. CCytaty z obu tekstów
    4. DWłasna opinia o tekstach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Stanowiska obu autorów i ich zestawienie w spójnym tekście – Notatka zestawia stanowiska dwóch autorów.

  18. Ile punktów można zdobyć za wypracowanie?

    1. A60
    2. B4
    3. C35
    4. D20
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 35 – Wypracowanie argumentacyjne to 35 pkt.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.