ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 3

Regulacja, zmysły i ruch – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 3 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/powtorka/regulacja-zmysly-i-ruch/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Regulacja, zmysły i ruch”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Mechanizmy działania hormonów i osie hormonalne (rozszerzenie)

  • Steroidowy: receptor w środku, wolniejszy, zmienia geny. Niesteroidowy: receptor na zewnątrz, szybszy, cAMP.
  • Podwzgórze wytwarza hormony uwalniające i hamujące (sterują przysadką) oraz ADH i oksytocynę (wydzielane z tylnego płata przysadki). Przysadka wydziela hormony tropowe (sterują innymi gruczołami).
  • Insulina obniża, glukagon podnosi glikemię. Parathormon podnosi, kalcytonina obniża stężenie wapnia we krwi.

Impuls nerwowy i synapsa (rozszerzenie)

  • Mielina działa jak izolacja kabla, a przewężenia Ranviera to miejsca „doładowania sygnału”.
  • Potencjał spoczynkowy (ok. −⁠70 mV, wewnątrz ujemnie): pompa sodowo-potasowa wypompowuje 3 Na⁺ i wpompowuje 2 K⁺, a błona jest w spoczynku bardziej przepuszczalna dla K⁺, który wycieka na zewnątrz.
  • Potencjał czynnościowy (impuls): po przekroczeniu progu otwierają się napięciowo zależne kanały Na⁺, sód wpływa i następuje depolaryzacja. Potem otwierają się kanały K⁺ i zachodzi repolaryzacja. Po impulsie jest okres refrakcji, w którym neuron nie może od razu zareagować.

Układy nerwowe zwierząt, mózg i receptory (rozszerzenie)

  • Nazwa receptora mówi, na co reaguje: chemo na chemię, mechano na nacisk i drgania, foto na światło.
  • Mózg człowieka: półkule kresomózgowia z korą (pola czuciowe, ruchowe, kojarzeniowe), podwzgórze (głód, temperatura, hormony), móżdżek (koordynacja ruchów i równowaga), pień mózgu (oddychanie, tętno). Autonomiczny układ nerwowy ma ośrodki w podwzgórzu, pniu mózgu (zwłaszcza w rdzeniu przedłużonym) i w rdzeniu kręgowym.
  • Klasyfikacja wg bodźca: mechanoreceptory (dotyk, ucisk, słuch), chemoreceptory (smak, węch), fotoreceptory (światło), termoreceptory (temperatura), elektroreceptory (pole elektryczne, u niektórych ryb), magnetoreceptory (pole magnetyczne, np. ptaki), receptory bólu.

Szkielety, ruch i skurcz mięśnia (rozszerzenie)

  • ATP jest potrzebne i do ruchu główki, i do jej odłączenia. Dlatego po śmierci (brak ATP) mięśnie sztywnieją.
  • Brzusiec mięśnia składa się z pęczków włókien mięśniowych. Każde włókno ma miofibryle, a w nich cienkie filamenty aktynowe i grube miozynowe. Jednostką skurczu jest sarkomer.
  • Model ślizgowy: pobudzenie podnosi stężenie Ca²⁺, który odsłania na aktynie miejsca wiązania miozyny. Główki miozyny przyłączają się, zginają (zużywając ATP) i przesuwają aktynę. Filamenty się nie skracają, tylko wsuwają, więc sarkomer jest krótszy.

Powłoki ciała zwierząt i skóra kręgowców (rozszerzenie)

  • Każda powłoka to kompromis: ochrona i izolacja kontra oddychanie i ruch.
  • Naskórek (warstwa rogowa) chroni i ogranicza parowanie, skóra właściwa zawiera naczynia, receptory i gruczoły, a tkanka podskórna magazynuje tłuszcz i izoluje.
  • Endotermy: drżenie mięśni zwiększa produkcję ciepła, pocenie i rozszerzanie naczyń oddają ciepło, a sierść i pióra izolują. Ektotermy: wygrzewanie się na słońcu i chowanie w kryjówkach.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Który hormon przenika przez błonę komórkową i łączy się z receptorem wewnątrz komórki?

    1. AKortyzol
    2. BInsulina
    3. CAdrenalina
    4. DGlukagon
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kortyzol – Hormony steroidowe są lipidami i wpływają na ekspresję genów.

  2. Co uruchamia hormon niesteroidowy po związaniu z receptorem w błonie?

    1. AWłasne mitochondria
    2. BPrzenikanie do jądra
    3. CBezpośrednio transkrypcję genów
    4. DPrzekaźniki wtórne, np. cAMP
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przekaźniki wtórne, np. cAMP – Receptor na powierzchni uruchamia kaskadę przekaźników wtórnych.

  3. Podwzgórze wytwarza:

    1. AADH, oksytocynę i hormony uwalniające
    2. BTSH i ACTH
    3. CInsulinę i glukagon
    4. DKalcytoninę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ADH, oksytocynę i hormony uwalniające – Hormony tropowe, np. TSH, wytwarza przysadka, a ADH i oksytocynę podwzgórze.

  4. Które jony wpływają do komórki podczas depolaryzacji?

    1. ANa⁺
    2. BCa²⁺
    3. CCl⁻
    4. DK⁺
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Na⁺ – Po otwarciu kanałów sodowych Na⁺ napływa do wnętrza, a wnętrze komórki staje się mniej ujemne.

  5. Co odpowiada za repolaryzację?

    1. AWypływ Na⁺ przez kanały
    2. BWypływ K⁺ przez kanały potasowe
    3. CNapływ Ca²⁺ do aksonu
    4. DNapływ Na⁺
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wypływ K⁺ przez kanały potasowe – Po zamknięciu kanałów sodowych potas wypływa i przywraca ujemny potencjał.

  6. Dlaczego impuls we włóknie z mieliną biegnie szybciej?

    1. APrzeskakuje między przewężeniami Ranviera
    2. BNeuron ma więcej mitochondriów
    3. CPompa Na⁺/K⁺ pracuje szybciej
    4. DKanały są w całej długości aksonu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Przeskakuje między przewężeniami Ranviera – Przewodzenie skokowe jest szybsze i energooszczędne.

  7. Który układ nerwowy mają pierścienice i stawonogi?

    1. AZwojowy
    2. BZ grzbietową cewką
    3. CSieciowy
    4. DDrabinkowy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Drabinkowy – W każdym segmencie jest zwój połączony podwójnym sznurem nerwowym.

  8. Który układ nerwowy mają parzydełkowce?

    1. ADrabinkowy
    2. BSieć nerwową
    3. CZwojowy
    4. DCewkę nerwową
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Sieć nerwową – Neurony tworzą rozproszoną sieć bez wyraźnego ośrodka.

  9. Która część mózgu odpowiada za koordynację ruchów i równowagę?

    1. APodwzgórze
    2. BPień mózgu
    3. CMóżdżek
    4. DKora kojarzeniowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Móżdżek – Móżdżek porównuje zamierzony ruch z rzeczywistym i koryguje go.

  10. Co dzieje się z filamentami aktyny i miozyny podczas skurczu?

    1. ARozpadają się
    2. BWydłużają się
    3. CSkracają się
    4. DWsuwają się między siebie, a ich długość się nie zmienia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wsuwają się między siebie, a ich długość się nie zmienia – W modelu ślizgowym sarkomer skraca się, bo aktyna wsuwa się między miozynę.

  11. Rola jonów Ca²⁺ w skurczu to:

    1. AOdsłonięcie miejsc wiązania miozyny na aktynie
    2. BWytworzenie kwasu mlekowego
    3. CDostarczenie ATP
    4. DRozkład kreatynofosforanu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Odsłonięcie miejsc wiązania miozyny na aktynie – Ca²⁺ umożliwia przyłączanie główek miozyny do aktyny.

  12. Który szkielet mają dżdżownice?

    1. AHydrostatyczny
    2. BWewnętrzny kostny
    3. CZewnętrzny
    4. DWapienny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Hydrostatyczny – Płyn w jamie ciała stawia opór mięśniom okrężnym i podłużnym.

  13. Która cecha skóry gadów ogranicza parowanie?

    1. APióra
    2. BGruczoły mlekowe
    3. CGruba warstwa rogowa z łuskami
    4. DWilgotna naga skóra
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Gruba warstwa rogowa z łuskami – Rogowe łuski zmniejszają utratę wody, umożliwiając życie na suchych terenach.

  14. Dlaczego płazy muszą żyć w pobliżu wilgoci?

    1. AMają gruby naskórek
    2. BMają pióra
    3. CMają łuski
    4. DOddychają przez nagą, wilgotną skórę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Oddychają przez nagą, wilgotną skórę – Skóra płazów uczestniczy w wymianie gazowej i musi być wilgotna.

  15. Która warstwa skóry zawiera naczynia krwionośne, receptory i gruczoły?

    1. AWarstwa rogowa
    2. BNaskórek
    3. CSkóra właściwa
    4. DTkanka podskórna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Skóra właściwa – Skóra właściwa jest bogato unerwiona i ukrwiona.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia