ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Regulacja, zmysły i ruchklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/powloki-ciala-zwierzat-i-skora-kregowcow/

Biologia · Regulacja, zmysły i ruch · kl. 3 · zakres rozszerzony

Powłoki ciała zwierząt i skóra kręgowców

Porównasz powłoki ciała zwierząt, wskażesz funkcję warstw skóry i ocenisz wpływ UV.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rodzaje powłok i ich funkcje

  • Rdzeń (skóra człowieka, UV, witamina D) jest w klasie II.
PowłokaGdzieFunkcja
oskóreknicienie, stawonogiochrona, ogranicza parowanie; u stawonogów szkielet zewnętrzny
pancerz i muszlaskorupiaki, mięczakiochrona mechaniczna
łuskiryby (kostne), gady (rogowe)ochrona, u gadów ograniczenie parowania
pióraptakiizolacja i lot
włosyssakiizolacja cieplna

2Skóra kręgowców

  • Naskórek (warstwa rogowa) chroni i ogranicza parowanie, skóra właściwa zawiera naczynia, receptory i gruczoły, a tkanka podskórna magazynuje tłuszcz i izoluje.
naskórekskóra właściwatkanka podskórnawłosgruczoł potowyłojowyreceptor
Przekrój skóry z warstwami.
  • Funkcję uzasadniaj konkretną cechą: gruba warstwa rogowa i łuski gadów ograniczają parowanie, więc gady żyją na suchych terenach, a naga wilgotna skóra płazów służy oddychaniu, więc płazy żyją w wilgoci.
Sprawdź, czy rozumiesz

Która warstwa skóry zawiera naczynia krwionośne, receptory i gruczoły?

3Regulacja temperatury i UV

  • Endotermy: drżenie mięśni zwiększa produkcję ciepła, pocenie i rozszerzanie naczyń oddają ciepło, a sierść i pióra izolują. Ektotermy: wygrzewanie się na słońcu i chowanie w kryjówkach.
  • UV pomaga w syntezie witaminy D w skórze, ale nadmiar sprzyja starzeniu skóry, zmianom nowotworowym (np. czerniak) i innym chorobom. Ochrona: filtry, ubranie, unikanie opalania w południe.
Zapamiętaj

Każda powłoka to kompromis: ochrona i izolacja kontra oddychanie i ruch.

Uwaga na błąd

Pocenie się nie chroni przed zimnem. To mechanizm chłodzenia, a izolacją są włosy i pióra.

✎Ściąga: Powłoki ciała zwierząt i skóra kręgowców

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Każda powłoka to kompromis: ochrona i izolacja kontra oddychanie i ruch.
  • Naskórek (warstwa rogowa) chroni i ogranicza parowanie, skóra właściwa zawiera naczynia, receptory i gruczoły, a tkanka podskórna magazynuje tłuszcz i izoluje.
  • Endotermy: drżenie mięśni zwiększa produkcję ciepła, pocenie i rozszerzanie naczyń oddają ciepło, a sierść i pióra izolują. Ektotermy: wygrzewanie się na słońcu i chowanie w kryjówkach.
  • UV pomaga w syntezie witaminy D w skórze, ale nadmiar sprzyja starzeniu skóry, zmianom nowotworowym (np. czerniak) i innym chorobom. Ochrona: filtry, ubranie, unikanie opalania w południe.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która cecha skóry gadów ogranicza parowanie?

    1. APióra
    2. BGruczoły mlekowe
    3. CGruba warstwa rogowa z łuskami
    4. DWilgotna naga skóra
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Gruba warstwa rogowa z łuskami – Rogowe łuski zmniejszają utratę wody, umożliwiając życie na suchych terenach.

  2. Dlaczego płazy muszą żyć w pobliżu wilgoci?

    1. AMają gruby naskórek
    2. BMają pióra
    3. CMają łuski
    4. DOddychają przez nagą, wilgotną skórę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Oddychają przez nagą, wilgotną skórę – Skóra płazów uczestniczy w wymianie gazowej i musi być wilgotna.

  3. Która warstwa skóry zawiera naczynia krwionośne, receptory i gruczoły?

    1. AWarstwa rogowa
    2. BNaskórek
    3. CSkóra właściwa
    4. DTkanka podskórna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Skóra właściwa – Skóra właściwa jest bogato unerwiona i ukrwiona.

  4. Jak ektoterma reguluje temperaturę?

    1. AWygrzewa się na słońcu i szuka kryjówek
    2. BDrży
    3. CWytwarza ciepło metabolizmem
    4. DPoci się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wygrzewa się na słońcu i szuka kryjówek – Ektotermy zmieniają temperaturę ciała głównie zachowaniem.

  5. Który mechanizm zmniejsza straty ciepła u ssaka?

    1. ASierść i zwężenie naczyń skóry
    2. BDyszenie
    3. CRozszerzenie naczyń
    4. DPocenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sierść i zwężenie naczyń skóry – Izolacja i ograniczone ukrwienie skóry zatrzymują ciepło.

  6. Który skutek nadmiernego promieniowania UV jest prawdziwy?

    1. ARozwój warstwy rogowej bez ryzyka
    2. BSpadek syntezy witaminy D do zera
    3. CWzrost odporności
    4. DZwiększone ryzyko zmian nowotworowych skóry
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zwiększone ryzyko zmian nowotworowych skóry – Nadmiar UV uszkadza DNA komórek skóry i przyspiesza starzenie.

  7. Jaką rolę pełni oskórek u nicieni i stawonogów?

    1. AOchrona i ograniczenie parowania
    2. BTrawienie
    3. CWydzielanie hormonów
    4. DOddychanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ochrona i ograniczenie parowania – Oskórek to zewnętrzna powłoka chroniąca ciało.

  8. Jaka powłoka ssaków izoluje cieplnie?

    1. APióra
    2. BŁuski
    3. CPancerz
    4. DWłosy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Włosy – Włosy tworzą warstwę powietrza zatrzymującą ciepło; pióra mają ptaki.

Cały dział „Regulacja, zmysły i ruch”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 3

Biotechnologia tradycyjna i molekularnaElektroforeza DNA i PCRGMO i organizmy transgeniczneTerapia genowa i klonowaniePoradnictwo genetyczne i etykaDowody ewolucji i drzewa filogenetyczneZmienność i dobór naturalnyAdaptacje, gatunek i specjacjaKonwergencja i dywergencjaCzłowiek wśród naczelnychŚrodowisko, nisza i tolerancjaCechy populacji i jej obserwacjaMutualizm i komensalizmKonkurencja, drapieżnictwo i adaptacjeŁańcuchy pokarmowe, sieci i przepływ energiiPoziomy różnorodności i biomyZagrożenia bioróżnorodnościOchrona przyrody, restytucja i reintrodukcjaWspółpraca międzynarodowa i zrównoważony rozwójPlany budowy i pokrewieństwo zwierzątParzydełkowce, płazińce i nicieniePierścienice, mięczaki i stawonogiSzkarłupnie i strunowceRozpoznawanie grup i znaczenie zwierzątTkanki, połączenia komórek, termoregulacja i osmoregulacjaOdżywianie zwierząt i przystosowania przewodu pokarmowegoWymiana gazowa u zwierzątUkład krwionośny, serce kręgowców i krzepnięcieOdporność swoista, mediatory i zaburzeniaProdukty przemiany azotowejNefron, narządy wydalnicze i osmoregulacjaMechanizmy działania hormonów i osie hormonalneImpuls nerwowy i synapsaUkłady nerwowe zwierząt, mózg i receptorySzkielety, ruch i skurcz mięśniaRozmnażanie zwierząt i typy rozwojuSpermatogeneza, oogeneza i regulacja rozroduZapłodnienie, rozwój zarodkowy i błony płodoweDane, próby i wnioskiWyjaśnianie budowy i funkcjiProjektowanie doświadczeń i złożone wyjaśnianie