ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 4

Dziedziczenie cech – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 4 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/4/biologia/powtorka/dziedziczenie-cech/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Dziedziczenie cech”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Krzyżówki i interakcje genów (rozszerzenie)

  • Te stosunki to zmodyfikowane 9:3:3:1 – klasy fenotypowe się łączą.
  • Krzyżówka testowa – osobnik o fenotypie dominującym × homozygota recesywna (aa; dla dwóch genów aabb). Całe potomstwo z cechą dominującą → badany był AA; połowa z cechą recesywną → był Aa. AaBb × aabb przy niezależnym dziedziczeniu daje 1:1:1:1.
  • Allele wielokrotne – gen ma więcej niż dwa allele, a osobnik zawsze tylko dwa. Grupy AB0: IA, IB, i (IA i IB są kodominujące, oba dominują nad i) – 4 fenotypy, 6 genotypów. Układ Rh to osobny gen (D – Rh+, dominuje nad d – Rh−⁠), który dziedziczy się niezależnie od AB0.

Cechy wielogenowe i środowisko (rozszerzenie)

  • Fenotyp = genotyp + środowisko; im więcej genów, tym bardziej ciągła zmienność.
  • Cechy ilościowe (np. wzrost, masa) – wiele genów o małym efekcie, które się sumują. Zmienność ciągła: wartości tworzą płynną skalę, a rozkład w populacji zbliżony do normalnego (dzwon Gaussa).
  • Cechy jakościowe (np. grupa krwi) – kilka wyraźnych klas, zmienność nieciągła.

Sprzężenie i mapa genów (rozszerzenie)

  • Im bliżej siebie leżą geny, tym rzadszy crossing-over między nimi i tym mniej rekombinantów.
  • Układ cis (AB/ab) i trans (Ab/aB) decyduje, które gamety są rodzicielskie. Przy cis rodzicielskie są AB i ab, a rekombinacyjne Ab i aB; przy trans – odwrotnie.
  • Wzór: RF = liczba rekombinantów przez liczba wszystkich potomków·100%

Dziedziczenie pozajądrowe (rozszerzenie)

  • Dziedziczenie pozajądrowe = geny w organellach (mitochondria, plastydy), zwykle po matce.
  • DNA mitochondriów i plastydów (np. chloroplastów) leży w cytoplazmie. Przy zapłodnieniu plemnik wnosi niemal samo jądro, a cytoplazmę z organellami zapewnia komórka jajowa, więc geny pozajądrowe dziedziczą się zwykle w linii żeńskiej.
  • Choroby mitochondrialne u człowieka: matka z mutacją mtDNA przekazuje ją dzieciom (synom i córkom), a chory ojciec zwykle nie przekazuje jej nikomu.

Płeć i rodowody (rozszerzenie)

  • Rodowód: najpierw ustal, czy dominująca czy recesywna, potem czy autosomalna czy sprzężona z płcią; zaznacz genotypy pewne i możliwe.
  • Autosomalne dominujące i recesywne; recesywne i dominujące sprzężone z X; sprzężone z Y (przekazywane z ojca na wszystkich synów).

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Krzyżówka testowa AaBb × aabb przy niezależnym dziedziczeniu daje fenotypy w stosunku:

    1. A3:1
    2. B1:2:1
    3. C9:3:3:1
    4. D1:1:1:1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1:1:1:1 – Heterozygota tworzy cztery typy gamet po 25%, a aabb tylko ab.

  2. Matka ma genotyp IAi Dd, ojciec IBi dd (D – Rh+, d – Rh−⁠). Jakie jest prawdopodobieństwo, że dziecko będzie miało grupę 0 Rh−⁠?

    1. A3 przez 8
    2. B1 przez 16
    3. C1 przez 8
    4. D1 przez 4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1 przez 8 – P(ii) = 1 przez 4, P(dd) = 1 przez 2; geny dziedziczą się niezależnie, więc 1 przez 4 · 1 przez 2 = 1 przez 8.

  3. Ile genotypów i fenotypów ma układ grup krwi AB0?

    1. A3 genotypy i 3 fenotypy
    2. B6 genotypów i 4 fenotypy
    3. C4 genotypy i 6 fenotypów
    4. D8 genotypów i 4 fenotypy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 6 genotypów i 4 fenotypy – Genotypy: IAIA, IAi, IBIB, IBi, IAIB, ii.

  4. Która cecha człowieka jest ilościowa?

    1. AObecność daltonizmu
    2. BGrupa krwi AB0
    3. CWzrost
    4. DCzynnik Rh
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Wzrost – Wzrost zależy od wielu genów i środowiska, a wartości tworzą skalę ciągłą.

  5. Zmienność ciągła cechy ilościowej w populacji ma zwykle rozkład:

    1. Adwie wyraźne klasy
    2. Btrzy klasy 1:2:1
    3. Czbliżony do normalnego (dzwonowy)
    4. Drównomierny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zbliżony do normalnego (dzwonowy) – Wiele drobnych wpływów daje w populacji rozkład dzwonowy.

  6. Które zdanie o wpływie środowiska na fenotyp jest prawdziwe?

    1. ACechy ilościowe nie zależą od środowiska
    2. BKażda zmiana fenotypu zmienia DNA gamet
    3. CGenotyp jednoznacznie wyznacza wzrost człowieka
    4. DZmiana fenotypu wywołana środowiskiem, np. opalenizna, nie jest dziedziczona
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zmiana fenotypu wywołana środowiskiem, np. opalenizna, nie jest dziedziczona – Modyfikacje środowiskowe nie zmieniają DNA komórek rozrodczych, więc nie przechodzą na potomstwo.

  7. Co tworzy grupę sprzężeń?

    1. AGeny kodujące to samo białko
    2. BWszystkie allele jednego genu
    3. CGeny leżące na jednym chromosomie
    4. DGeny na różnych chromosomach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Geny leżące na jednym chromosomie – Geny na jednym chromosomie dziedziczą się razem, o ile nie rozdzieli ich crossing-over.

  8. W krzyżówce testowej genów sprzężonych potomkowie rodzicielscy:

    1. Aprzeważają liczebnie nad rekombinantami
    2. Bw ogóle nie powstają
    3. Cstanowią dokładnie 25%
    4. Dsą rzadsi niż rekombinanty
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przeważają liczebnie nad rekombinantami – Crossing-over zachodzi tylko między częścią gamet, więc układy rodzicielskie są częstsze.

  9. Z krzyżówki testowej uzyskano 1000 potomków, w tym 120 rekombinantów. Jaka jest odległość genów?

    1. A12 cM
    2. B120 cM
    3. C88 cM
    4. D1,2 cM
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 12 cM – RF = 120 przez 1000·100% = 12%, czyli 12 cM.

  10. Dlaczego geny mitochondrialne dziedziczą się zwykle po matce?

    1. ADNA mitochondrialne leży na chromosomie X
    2. BCytoplazmę z organellami zapewnia komórka jajowa
    3. CMitochondria są tylko w komórkach żeńskich
    4. DPlemnik zawiera więcej mitochondriów niż jajo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Cytoplazmę z organellami zapewnia komórka jajowa – Zapłodnienie wnosi głównie jądro plemnika.

  11. Mężczyzna ma chorobę mitochondrialną, jego żona jest zdrowa. Co z dziećmi?

    1. AZwykle wszystkie są zdrowe
    2. BWszystkie córki chore
    3. CWszyscy synowie chorzy
    4. DPołowa dzieci chora
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Zwykle wszystkie są zdrowe – Mitochondria dzieci pochodzą z komórki jajowej matki.

  12. Kobieta ma mutację mtDNA (wszystkie mitochondria zmutowane). Jakie jest ryzyko u jej dziecka?

    1. ATylko synowie
    2. BZero, bo cecha jest recesywna
    3. CTylko córki
    4. DMoże być chore każde dziecko, córka i syn
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Może być chore każde dziecko, córka i syn – Dziecko dostaje mitochondria od matki niezależnie od płci.

  13. Który układ płci jest typowy dla ptaków?

    1. AXX u samicy, XY u samca
    2. BXX/XO
    3. CHaplodiploidalny
    4. DZW u samicy, ZZ u samca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ZW u samicy, ZZ u samca – U ptaków samica jest heterogametyczna (ZW).

  14. Jak powstają trutnie pszczoły miodnej?

    1. AZ niezapłodnionych jaj, są haploidalne
    2. BZ jaj z chromosomami XO
    3. CZ zapłodnionych jaj, są diploidalne
    4. DPod wpływem temperatury
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Z niezapłodnionych jaj, są haploidalne – W haplodiploidalnej determinacji samce są haploidami.

  15. Szarańcza: samiec XO. Ile chromosomów płci ma samiec?

    1. AJeden
    2. BZero
    3. CTrzy
    4. DDwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jeden – Samiec ma tylko jeden chromosom X (O oznacza brak drugiego).

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia