✎Ściąga z działu
Woda mineralna i napoje: jony, mineralizacja i twardość
- Skład wody poznasz po jonach z etykiety. Wodorowęglany wapnia i magnezu dają twardość węglanową, którą usuwa gotowanie.
Leki i substancje w organizmie: antacida, węgiel aktywowany, aspiryna
- Antacida zobojętniają HCl w żołądku. Węgiel aktywowany adsorbuje, a nie reaguje. Aspiryna daje fiolet z FeCl₃ dopiero po hydrolizie.
- Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
- NaHCO₃ + HCl → NaCl + CO₂ + H₂O
Chemia w kuchni i w domu: udrażniacz, srebro, ciasto i sery
- W udrażniaczu powstaje H₂, w czyszczeniu srebra H₂S, a w cieście CO₂. Z równań liczysz ilość gazu przez stosunek molowy.
- Udrażniacz do rur zawiera NaOH, często z glinem: 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑. NaOH zmydla tłuszcze i rozkłada białka włosów, a ciepło reakcji i pęcherzyki H₂ przyspieszają ten proces.
- Płyn do szyb to woda, alkohol (np. etanol) lub amoniak i detergent. Alkohol przyspiesza odparowanie, a amoniak i detergent usuwają tłuste zabrudzenia.
Powietrze: smog, kwaśne opady i efekt cieplarniany w zadaniach
- SO₂ daje kwaśne opady, NOₓ i lotne związki organiczne smog fotochemiczny, CO₂ i CH₄ efekt cieplarniany. Zadania z pH rozwiązujesz przez c(H⁺) = 10−pH.
Woda pitna i ścieki: uzdatnianie i oczyszczanie
- Zawiesinę usuwa koagulacja i filtracja, związki organiczne bakterie i węgiel aktywowany, drobnoustroje dezynfekcja, fosforany strącanie.
- Napowietrzanie: tlen utlenia jony żelaza(II) do trudno rozpuszczalnego osadu: 4Fe²⁺ + O₂ + 10H₂O → 4Fe(OH)₃↓ + 8H⁺.
- Koagulacja i sedymentacja: sole glinu lub żelaza(III) tworzą kłaczki wodorotlenku, np. Al³⁺ + 3OH⁻ → Al(OH)₃↓. Kłaczki zbierają zawiesinę i opadają na dno.
Gleba: pomiar kwasowości, sorpcja i wapnowanie
- pH_KCl jest zwykle niższe niż pH_H₂O. Wapnowanie podnosi pH, bo wapno zobojętnia H⁺.
- pH_KCl jest niższe niż pH_H₂O, bo jony K⁺ wypierają z kompleksu sorpcyjnego jony H⁺ (i Al³⁺). W roztworze jest ich więcej.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Powyżej jakiej mineralizacji ogólnej woda jest wysokozmineralizowana?
- A50 mg/dm³
- B500 mg/dm³
- C100 mg/dm³
- D1500 mg/dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1500 mg/dm³ – Progi: do 50 bardzo niska, do 500 niska, 500–1500 średnia, powyżej 1500 wysoka.
Które jony powodują twardość węglanową wody?
- ACa²⁺ i Mg²⁺ z wodorowęglanami
- BNa⁺ i Cl⁻
- CNH₄⁺ i SO₄²⁻
- DK⁺ i NO₃⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ca²⁺ i Mg²⁺ z wodorowęglanami – Wodorowęglany wapnia i magnezu rozkładają się podczas ogrzewania.
Równanie rozkładu wodorowęglanu wapnia przy ogrzewaniu to
- ACaCO₃ → CaO + CO₂
- BCa(HCO₃)₂ → CaCO₃ + CO₂ + H₂O
- CCa(HCO₃)₂ → Ca + 2CO₂ + H₂
- DCa(HCO₃)₂ → CaO + 2CO₂ + H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ca(HCO₃)₂ → CaCO₃ + CO₂ + H₂O – Powstaje osad węglanu i gaz CO₂.
Który zapis przedstawia działanie środka zobojętniającego kwas żołądkowy?
- A2Mg + O₂ → 2MgO
- BMgCl₂ + 2NaOH → Mg(OH)₂ + 2NaCl
- CMg + 2HCl → MgCl₂ + H₂
- DMg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O – Wodorotlenek magnezu zobojętnia HCl i powstaje sól oraz woda.
Przy zobojętnianiu kwasu węglanem wapnia dodatkowo wydziela się
- ACO₂
- BH₂
- CCl₂
- DO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: CO₂ – CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O.
Ile moli HCl zobojętnia 0,10 mol CaCO₃?
- A0,10 mol
- B0,20 mol
- C0,40 mol
- D0,050 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0,20 mol – Stosunek molowy CaCO₃ : HCl wynosi 1 : 2.
Gaz powstający w udrażniaczu z Al i NaOH to
- ACO₂
- BCl₂
- CH₂
- DO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂ – 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂.
Z 0,10 mol Al w reakcji z NaOH i wodą powstaje wodór (n.c.) w objętości
- A3,36 dm³
- B2,24 dm³
- C1,12 dm³
- D6,72 dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 3,36 dm³ – Stosunek Al : H₂ wynosi 2 : 3, więc 0,15 mol · 22,4 = 3,36 dm³.
Czarny nalot na srebrze to
- AAg₂O
- BAgNO₃
- CAgCl
- DAg₂S
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ag₂S – Siarka z powietrza tworzy siarczek srebra.
Naturalny deszcz ma pH około
- A7,0
- B9,0
- C3,0
- D5,6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 5,6 – Rozpuszczony CO₂ lekko zakwasza wodę opadową.
Smog fotochemiczny powstaje głównie z udziałem
- Afreonów
- Btlenków azotu i światła słonecznego
- Cmetanu
- DSO₂ i pyłu węglowego zimą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tlenków azotu i światła słonecznego – NOₓ i lotne związki organiczne tworzą ozon przy słońcu, zwykle latem.
Z 10 kg siarki w spalanym węglu powstaje SO₂ (M(S) = 32, M(SO₂) = 64 g/mol)
- A40 kg
- B10 kg
- C64 kg
- D20 kg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 20 kg – Masa SO₂ jest dwa razy większa od masy S, bo 64 : 32 = 2.
Koagulację w uzdatnianiu wody wywołuje dodatek
- Awęgla aktywowanego
- Bsoli glinu lub żelaza(III)
- CNaCl
- Dchloru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: soli glinu lub żelaza(III) – Powstają kłaczki wodorotlenku, które zbierają zawiesinę.
Napowietrzanie wody głębinowej służy do
- Astrącania fosforanów
- Bzmiękczania wody
- Cdezynfekcji
- Dutlenienia Fe²⁺ do Fe(OH)₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: utlenienia Fe²⁺ do Fe(OH)₃ – Tlen utlenia żelazo(II) do trudno rozpuszczalnego osadu.
Węgiel aktywowany w filtrze
- Azabija bakterie
- Badsorbuje zapachy i związki organiczne
- Czobojętnia kwasy
- Dutlenia Fe²⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: adsorbuje zapachy i związki organiczne – Działa dzięki rozwiniętej powierzchni.
Które pH gleby jest zwykle niższe?
- Aoba są zawsze równe
- Bnie da się porównać
- CpH_KCl
- DpH_H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pH_KCl – Jony K⁺ wypierają H⁺ z kompleksu sorpcyjnego.
Dlaczego w roztworze KCl pH jest niższe niż w wodzie?
- Agleba rozpuszcza się w KCl
- BKCl reaguje z CaCO₃
- CK⁺ wypiera H⁺ z kompleksu sorpcyjnego
- DKCl jest kwasem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: K⁺ wypiera H⁺ z kompleksu sorpcyjnego – W roztworze jest więcej jonów H⁺.
Kompleks sorpcyjny gleby wiąże głównie
- Acząsteczki niepolarne
- Bkationy
- Cgazy szlachetne
- Daniony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kationy – Koloidy gleby mają ładunek ujemny.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.