1Środki czystości: udrażniacz i płyn do szyb
- Udrażniacz do rur zawiera NaOH, często z glinem: 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑. NaOH zmydla tłuszcze i rozkłada białka włosów, a ciepło reakcji i pęcherzyki H₂ przyspieszają ten proces.
- Nie mieszaj z kwasami i chroń oczy oraz skórę.
- Dane: 2,7 g Al, M(Al) = 27 g/mol, Vmol = 22,4 dm³/mol (warunki normalne). Szukane: objętość H₂.
- Wzór: n = m przez M, V = n · Vmol (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol], V – objętość gazu [dm³]). Z równania: 2 mol Al dają 3 mol H₂.
- Obliczenia: n(Al) = 2,7 : 27 = 0,10 mol. n(H₂) = 3 przez 2 · 0,10 = 0,15 mol. V = 0,15 · 22,4 = 3,36 dm³.
- Odpowiedź: powstaje 3,36 dm³ wodoru.
- Płyn do szyb to woda, alkohol (np. etanol) lub amoniak i detergent. Alkohol przyspiesza odparowanie, a amoniak i detergent usuwają tłuste zabrudzenia.
2Czyszczenie srebra
- Czarny nalot to Ag₂S. W gorącym roztworze NaHCO₃ z folią aluminiową: 3Ag₂S + 2Al + 6H₂O → 6Ag + 2Al(OH)₃ + 3H₂S. Glin redukuje jony Ag⁺ z Ag₂S do metalicznego srebra. Wietrz pomieszczenie, bo H₂S brzydko pachnie i jest toksyczny.
Podczas czyszczenia srebra folią aluminiową glin
Glin jest aktywniejszy niż srebro i oddaje elektrony.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ciasto, soda i sery
- Ciasto drożdżowe rośnie dzięki CO₂ z fermentacji alkoholowej.
- Proszek do pieczenia lub soda oczyszczona: 2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O (ogrzewanie). Przykład: 8,4 g NaHCO₃ (M = 84 g/mol) to 0,10 mol, więc CO₂ powstaje 0,050 mol, czyli 1,12 dm³ w warunkach normalnych.
- W serach kazeina ścina się przy pH około 4,6 (kwas mlekowy) albo pod wpływem enzymu podpuszczki (chymozyny). Jogurt i kwaśne mleko powstają przez fermentację mlekową.
4Biopolimer PLA (dodatek)
- Polilaktyd to poliester z kwasu mlekowego: n HOCH(CH₃)COOH → [–O–CH(CH₃)–CO–]ₙ + (n − 1) H₂O. Rozkłada się w kompostowniku przemysłowym, a nie w lesie.
W udrażniaczu powstaje H₂, w czyszczeniu srebra H₂S, a w cieście CO₂. Z równań liczysz ilość gazu przez stosunek molowy.
Soda oczyszczona (NaHCO₃) i soda kalcynowana (Na₂CO₃) to dwie różne substancje. Przy obliczeniach sprawdź wzór.
Rozkład sody oczyszczonej przy ogrzewaniu to
Powstają węglan sodu, CO₂ i woda.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Chemia w kuchni i w domu: udrażniacz, srebro, ciasto i sery
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- W udrażniaczu powstaje H₂, w czyszczeniu srebra H₂S, a w cieście CO₂. Z równań liczysz ilość gazu przez stosunek molowy.
- Udrażniacz do rur zawiera NaOH, często z glinem: 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑. NaOH zmydla tłuszcze i rozkłada białka włosów, a ciepło reakcji i pęcherzyki H₂ przyspieszają ten proces.
- Płyn do szyb to woda, alkohol (np. etanol) lub amoniak i detergent. Alkohol przyspiesza odparowanie, a amoniak i detergent usuwają tłuste zabrudzenia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gaz powstający w udrażniaczu z Al i NaOH to
- ACO₂
- BCl₂
- CH₂
- DO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂ – 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂.
Z 0,10 mol Al w reakcji z NaOH i wodą powstaje wodór (n.c.) w objętości
- A3,36 dm³
- B2,24 dm³
- C1,12 dm³
- D6,72 dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 3,36 dm³ – Stosunek Al : H₂ wynosi 2 : 3, więc 0,15 mol · 22,4 = 3,36 dm³.
Czarny nalot na srebrze to
- AAg₂O
- BAgNO₃
- CAgCl
- DAg₂S
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ag₂S – Siarka z powietrza tworzy siarczek srebra.
Podczas czyszczenia srebra folią aluminiową glin
- Aredukuje Ag⁺ do metalicznego srebra
- Bjest produktem ubocznym
- Cnie bierze udziału w reakcji
- Dutlenia Ag do Ag⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: redukuje Ag⁺ do metalicznego srebra – Glin jest aktywniejszy niż srebro i oddaje elektrony.
Rozkład sody oczyszczonej przy ogrzewaniu to
- ANa₂CO₃ → Na₂O + CO₂
- B2NaHCO₃ → 2Na + 2CO₂ + H₂
- CNaHCO₃ → NaOH + CO₂
- D2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O – Powstają węglan sodu, CO₂ i woda.
Z 8,4 g NaHCO₃ (M = 84 g/mol) powstaje CO₂ (n.c.)
- A4,48 dm³
- B1,12 dm³
- C0,56 dm³
- D2,24 dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1,12 dm³ – n = 0,10 mol NaHCO₃, a CO₂ powstaje 0,050 mol: 0,050 · 22,4 = 1,12 dm³.
Kazeina w serze ścina się przy pH około
- A7,0
- B10
- C13
- D4,6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 4,6 – Kwas mlekowy obniża pH do wartości, przy której białko się wytrąca.
Polilaktyd (PLA) to
- Apoliester z kwasu mlekowego
- Bpoliamid z aminokwasów
- Cpolialkohol z glicerolu
- Dpolisacharyd z glukozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: poliester z kwasu mlekowego – Powstaje przez polikondensację grup –OH i –COOH.
Cały dział „Chemia wokół nas i środowisko”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.