Które jony powodują twardość węglanową wody?

Ca²⁺ i Mg²⁺ z wodorowęglanami

Który składnik coli zakwasza napój i nadaje kwaśny smak?

H₃PO₄ oraz rozpuszczony CO₂

Woda mineralna i napoje: jony, mineralizacja i twardość

ogarniam.edu.pl · Chemia · Chemia wokół nas i środowiskoklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/chemia/woda-mineralna-i-napoje-jony-mineralizacja-i-twardosc/

Na etykiecie wody mineralnej jest tabelka z jonami. Zobacz, co z niej odczytasz, skąd bierze się kamień w czajniku i co jest w coli, herbacie i mleku.

1Co jest w wodzie mineralnej

Kationy: Ca²⁺, Mg²⁺, Na⁺, K⁺. Aniony: HCO₃⁻, SO₄²⁻, Cl⁻. Etykieta podaje je w mg/dm³.

mineralizacja ogólna	nazwa wody
do 50 mg/dm³	bardzo niskozmineralizowana
do 500 mg/dm³	niskozmineralizowana
500–1500 mg/dm³	średniozmineralizowana
powyżej 1500 mg/dm³	wysokozmineralizowana

2Twardość węglanowa

Wodorowęglany wapnia i magnezu powodują twardość węglanową. Przy ogrzewaniu: Ca(HCO₃)₂ → CaCO₃↓ + CO₂ + H₂O. Osad to kamień kotłowy.
Mg(HCO₃)₂ rozkłada się podobnie. Twardość, która zostaje po gotowaniu (np. od CaSO₄), to twardość niewęglanowa.
Dane: w 1 dm³ wody jest 120 mg Ca²⁺ i 366 mg HCO₃⁻. M(Ca²⁺) = 40 g/mol, M(HCO₃⁻) = 61 g/mol, M(CaCO₃) = 100 g/mol. Szukane: masa osadu CaCO₃ po zagotowaniu.
Wzór: n = m przez M (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol]). Z równania: 1 mol Ca(HCO₃)₂ daje 1 mol CaCO₃.
Obliczenia: n(Ca²⁺) = 0,120 : 40 = 0,0030 mol. n(HCO₃⁻) = 0,366 : 61 = 0,0060 mol, czyli 0,0030 mol Ca(HCO₃)₂. Powstaje 0,0030 mol CaCO₃.
Odpowiedź: z 1 dm³ wody powstanie 0,0030 · 100 = 0,30 g osadu.

Sprawdź, czy rozumiesz

Równanie rozkładu wodorowęglanu wapnia przy ogrzewaniu to

3Napoje

napój	co zawiera	po co
cola	CO₂ (kwas węglowy), kwas fosforowy(V), kofeina, cukier	kwaśny smak, pobudzenie, słodycz
herbata, kawa	kofeina, garbniki	pobudzenie, cierpki smak
mleko	laktoza, kazeina, tłuszcz	cukier mleczny, białko, energia

Zapamiętaj

Skład wody poznasz po jonach z etykiety. Wodorowęglany wapnia i magnezu dają twardość węglanową, którą usuwa gotowanie.

Uwaga na błąd

Woda gazowana jest lekko kwaśna, bo zawiera rozpuszczony CO₂ (H₂CO₃). Woda niegazowana bogata w wodorowęglany jest zwykle słabo zasadowa.

✎Ściąga: Woda mineralna i napoje: jony, mineralizacja i twardość

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Skład wody poznasz po jonach z etykiety. Wodorowęglany wapnia i magnezu dają twardość węglanową, którą usuwa gotowanie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Powyżej jakiej mineralizacji ogólnej woda jest wysokozmineralizowana?
1. A50 mg/dm³
2. B500 mg/dm³
3. C100 mg/dm³
4. D1500 mg/dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1500 mg/dm³ – Progi: do 50 bardzo niska, do 500 niska, 500–1500 średnia, powyżej 1500 wysoka.
Które jony powodują twardość węglanową wody?
1. ACa²⁺ i Mg²⁺ z wodorowęglanami
2. BNa⁺ i Cl⁻
3. CNH₄⁺ i SO₄²⁻
4. DK⁺ i NO₃⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ca²⁺ i Mg²⁺ z wodorowęglanami – Wodorowęglany wapnia i magnezu rozkładają się podczas ogrzewania.
Równanie rozkładu wodorowęglanu wapnia przy ogrzewaniu to
1. ACaCO₃ → CaO + CO₂
2. BCa(HCO₃)₂ → CaCO₃ + CO₂ + H₂O
3. CCa(HCO₃)₂ → Ca + 2CO₂ + H₂
4. DCa(HCO₃)₂ → CaO + 2CO₂ + H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ca(HCO₃)₂ → CaCO₃ + CO₂ + H₂O – Powstaje osad węglanu i gaz CO₂.
Ile gramów CaCO₃ powstanie z 0,0030 mol Ca(HCO₃)₂? (M(CaCO₃) = 100 g/mol)
1. A3,0 g
2. B0,60 g
3. C0,30 g
4. D0,030 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 0,30 g – Stosunek molowy 1 : 1, więc 0,0030 · 100 = 0,30 g.
Który składnik coli zakwasza napój i nadaje kwaśny smak?
1. ACaCO₃
2. BNaOH
3. CNaCl
4. DH₃PO₄ oraz rozpuszczony CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: H₃PO₄ oraz rozpuszczony CO₂ – Kwas fosforowy(V) i kwas węglowy obniżają pH.
Kofeina występuje w
1. Akawie i herbacie
2. Btylko w soku jabłkowym
3. Ctylko w mleku
4. Dtylko w wodzie mineralnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kawie i herbacie – Jest składnikiem pobudzającym obu napojów.
Woda niegazowana z dużą ilością HCO₃⁻ jest zwykle
1. Azawsze obojętna
2. Bsilnie zasadowa
3. Csilnie kwaśna
4. Dsłabo zasadowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: słabo zasadowa – Jon HCO₃⁻ może przyłączać H⁺, więc roztwór jest lekko zasadowy.
Laktoza, kazeina i tłuszcz to składniki
1. Acoli
2. Bwody mineralnej
3. Ckawy
4. Dmleka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mleka – Laktoza to cukier mleczny, kazeina to białko mleka.

Cały dział „Chemia wokół nas i środowisko”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 8 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 4

Aminy: budowa, rzędowość i nazwy Aminy jako zasady: sole, moc zasad i anilina Aminokwasy białkowe: szereg L, reszty i formy w roztworze Peptydy: sekwencje, hydroliza i obliczenia Struktura II- i III-rzędowa białek Denaturacja, wysalanie i koagulacja Próby na białka: dobór odczynników i wnioski Szereg D, wzory Hawortha i anomery glukozy Reakcje glukozy i fruktozy: Tollens, Trommer i woda bromowa Disacharydy: wiązanie O-glikozydowe, maltoza, celobioza i sacharoza Skrobia i celuloza: wiązania, rozgałęzienia i hydroliza Leki i substancje w organizmie: antacida, węgiel aktywowany, aspiryna Chemia w kuchni i w domu: udrażniacz, srebro, ciasto i sery Powietrze: smog, kwaśne opady i efekt cieplarniany w zadaniach Woda pitna i ścieki: uzdatnianie i oczyszczanie Gleba: pomiar kwasowości, sorpcja i wapnowanie Obliczenia: mol, masa i stężenie w zadaniach z biochemii Obliczenia wieloetapowe: wydajność, pH i redoks Ciągi przemian i identyfikacja substancji Jak zapisać odpowiedź na maturze: wzory, ładunki, jednostki i karta wzorów