1Antacida
- Sok żołądkowy zawiera HCl (pH około 1–2). Przy zgadze pomaga trudno rozpuszczalny wodorotlenek (np. Mg(OH)₂) albo sól słabego kwasu (węglan, wodorowęglan).
- Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
- NaHCO₃ + HCl → NaCl + CO₂ + H₂O
- CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O
| substancja | M [g/mol] | mole HCl na 1 mol | mol HCl na 1 g |
|---|---|---|---|
| Mg(OH)₂ | 58 | 2 | 0,034 |
| CaCO₃ | 100 | 2 | 0,020 |
| NaHCO₃ | 84 | 1 | 0,012 |
- Na gram najwięcej kwasu zobojętnia Mg(OH)₂. Węglany i wodorowęglan wydzielają CO₂ (odbijanie).
2Węgiel aktywowany
- Ma bardzo rozwiniętą powierzchnię, na której adsorbuje (przylegają) cząsteczki. Nie reaguje chemicznie z trucizną. Stosuje się go przy niektórych zatruciach i w filtrach.
Przy zobojętnianiu kwasu węglanem wapnia dodatkowo wydziela się
CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Aspiryna i próba z FeCl₃
- Kwas acetylosalicylowy nie ma wolnej grupy fenolowej, więc z FeCl₃ nie daje fioletu.
- Po hydrolizie powstaje kwas salicylowy z grupą –OH przy pierścieniu: C₉H₈O₄ + H₂O → C₇H₆O₃ + CH₃COOH. Teraz próba z FeCl₃ daje fioletowe zabarwienie.
4Etanol i nikotyna
- O skutku substancji decydują dawka, rozpuszczalność (w wodzie lub w tłuszczach) i droga, którą trafia do organizmu.
- Etanol miesza się z wodą bez ograniczeń, a jego małe cząsteczki łatwo przechodzą przez błony komórkowe. Dlatego szybko trafia z przewodu pokarmowego do krwi i mózgu. Nikotyna to toksyczny alkaloid.
- Jeśli ty albo ktoś bliski ma kłopot z uzależnieniem, pogadaj z rodzicem, pedagogiem lub psychologiem szkolnym. Pomoc znajdziesz też pod numerem Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111.
Antacida zobojętniają HCl w żołądku. Węgiel aktywowany adsorbuje, a nie reaguje. Aspiryna daje fiolet z FeCl₃ dopiero po hydrolizie.
Węgiel aktywowany nie neutralizuje trucizny chemicznie. Tylko ją wiąże na powierzchni, więc nie jest uniwersalnym antidotum.
Dlaczego aspiryna daje wynik ujemny z FeCl₃?
Grupa –OH jest zestryfikowana kwasem octowym.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Leki i substancje w organizmie: antacida, węgiel aktywowany, aspiryna
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Antacida zobojętniają HCl w żołądku. Węgiel aktywowany adsorbuje, a nie reaguje. Aspiryna daje fiolet z FeCl₃ dopiero po hydrolizie.
- Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
- NaHCO₃ + HCl → NaCl + CO₂ + H₂O
- CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O
- Kwas acetylosalicylowy nie ma wolnej grupy fenolowej, więc z FeCl₃ nie daje fioletu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który zapis przedstawia działanie środka zobojętniającego kwas żołądkowy?
- A2Mg + O₂ → 2MgO
- BMgCl₂ + 2NaOH → Mg(OH)₂ + 2NaCl
- CMg + 2HCl → MgCl₂ + H₂
- DMg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O – Wodorotlenek magnezu zobojętnia HCl i powstaje sól oraz woda.
Przy zobojętnianiu kwasu węglanem wapnia dodatkowo wydziela się
- ACO₂
- BH₂
- CCl₂
- DO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: CO₂ – CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O.
Ile moli HCl zobojętnia 0,10 mol CaCO₃?
- A0,10 mol
- B0,20 mol
- C0,40 mol
- D0,050 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0,20 mol – Stosunek molowy CaCO₃ : HCl wynosi 1 : 2.
Który środek zobojętni najwięcej HCl w przeliczeniu na 1 g?
- ANaHCO₃
- BMg(OH)₂
- CNaCl
- DCaCO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mg(OH)₂ – 1 g Mg(OH)₂ to 0,017 mol, który zobojętnia 0,034 mol HCl.
Węgiel aktywowany w zatruciu działa przez
- Azobojętnianie chemiczne
- Brozpuszczanie trucizny
- Cutlenianie trucizny
- Dadsorpcję na powierzchni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: adsorpcję na powierzchni – Rozwinięta powierzchnia wiąże cząsteczki bez reakcji chemicznej.
Z FeCl₃ fioletowo zabarwi się
- Aetanol
- Bglicyna
- Ckwas salicylowy
- Dczysty kwas acetylosalicylowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwas salicylowy – Kwas salicylowy ma wolną grupę fenolową.
Dlaczego aspiryna daje wynik ujemny z FeCl₃?
- AJest zasadą
- BNie ma wolnej grupy fenolowej
- CNie zawiera pierścienia
- DMa grupę aldehydową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Nie ma wolnej grupy fenolowej – Grupa –OH jest zestryfikowana kwasem octowym.
Produktami hydrolizy kwasu acetylosalicylowego są
- Afenol i metanol
- Bglukoza i fruktoza
- Cetanol i CO₂
- Dkwas salicylowy i kwas octowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: kwas salicylowy i kwas octowy – C₉H₈O₄ + H₂O → C₇H₆O₃ + CH₃COOH.
Cały dział „Chemia wokół nas i środowisko”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.