ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Geografia · powtórka działu · kl. 4

Problemy społeczne – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Geografia · klasa 4 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/4/geografia/powtorka/problemy-spoleczne/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Problemy społeczne”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Eksplozja ludnościowa i starzenie: prognozy i skutki (rozszerzenie)

  • Przyrost naturalny to urodzenia minus zgony na 1000 mieszkańców. Zastępowalność pokoleń: dzietność ok. 2,1.
  • Eksplozja ludnościowa to bardzo szybki wzrost liczby ludności przy wysokiej dzietności i malejącej umieralności. Dotyczy dziś głównie Afryki Subsaharyjskiej: w Nigrze, Czadzie czy Somalii kobieta rodzi średnio ok. 6 dzieci.
  • Starzenie demograficzne to rosnący udział osób w wieku 65+ przy niskiej dzietności i wydłużającym się życiu. Dotyczy Europy, Japonii i Korei Płd. (dzietność 0,75 w 2024 r.).

Migracje przymusowe, uchodźcy i klimat (rozszerzenie)

  • Uchodźca przekroczył granicę, IDP zostaje w swoim kraju. Klimat wzmacnia migracje, ale rzadko jest jedyną przyczyną.
  • Uchodźca (Konwencja genewska z 1951 r.) to osoba, która przebywa poza swoim krajem z uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do grupy społecznej lub poglądów politycznych.
  • Przesiedleniec wewnętrzny (IDP) musiał opuścić dom, ale nie przekroczył granicy państwa – formalnie chroni go własne państwo.

Praca dzieci i praca w krajach niskich kosztów (rozszerzenie)

  • Praca dzieci to przede wszystkim rolnictwo i bieda. Odbiera edukację, a to utrwala ubóstwo w kolejnym pokoleniu.
  • Praca dzieci w rozumieniu ILO to praca dzieci w wieku 5–17 lat, która jest zbyt ciężka lub zbyt długa jak na ich wiek, szkodzi zdrowiu albo odbiera szkołę. Nie jest nią drobna pomoc w domu.

Bezrobocie: stopa, typy i przyczyny na świecie (rozszerzenie)

  • Stopę bezrobocia liczymy względem ludności aktywnej zawodowo (pracujący + bezrobotni), a nie całej ludności.
  • Bezrobotny (definicja ILO, stosowana w badaniu BAEL) to osoba, która nie pracuje, aktywnie szuka pracy i jest gotowa ją podjąć. Ludność aktywna zawodowo to pracujący i bezrobotni razem; uczniowie i emeryci do niej nie należą.
  • Stopa bezrobocia Sb = B przez P + B · 100%, gdzie B – liczba bezrobotnych, P – liczba pracujących, P + B – ludność aktywna zawodowo.

Rasizm, ksenofobia i wykluczenie (rozszerzenie)

  • Rasizm to przekonanie, ksenofobia to emocja, dyskryminacja to działanie, a wykluczenie to skutek. Prawo i edukacja to główne narzędzia przeciwdziałania.
  • Rasizm: przekonanie o wyższości jednej „rasy” nad innymi (biologia nie dzieli ludzi na lepsze i gorsze rasy). Ksenofobia: lęk i niechęć wobec obcych. Nietolerancja: nieakceptowanie odmienności religijnej, etnicznej, językowej.
  • Dyskryminacja to gorsze traktowanie ludzi z powodu pochodzenia, wyznania, języka, płci lub niepełnosprawności. Wykluczenie to jej skutek: ograniczony dostęp do edukacji, pracy, mieszkań i usług.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Przyrost naturalny w promilach obliczamy ze wzoru

    1. Aurodzenia / zgony · 100
    2. B(urodzenia − zgony) / liczba ludności · 1000
    3. C(urodzenia + zgony) / liczba ludności · 1000
    4. D(imigracja − emigracja) / liczba ludności · 1000
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: (urodzenia − zgony) / liczba ludności · 1000 – Wzór obejmuje tylko ruch naturalny; ostatni dystraktor to saldo migracji.

  2. W mieście mieszka 200 tys. osób, urodziło się 2 tys. dzieci, a zmarło 3 tys. osób. Ile wynosi przyrost naturalny?

    1. A−⁠0,5‰
    2. B+5‰
    3. C−⁠5‰
    4. D−⁠50‰
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: −⁠5‰ – (2000 − 3000) / 200 000 · 1000 = −⁠5‰.

  3. Jaka dzietność zapewnia prostą zastępowalność pokoleń?

    1. AOk. 5,0
    2. BOk. 1,0
    3. COk. 2,1
    4. DOk. 3,5
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ok. 2,1 – Przy dzietności ok. 2,1 pokolenie dzieci zastępuje pokolenie rodziców.

  4. Kim jest uchodźca w rozumieniu Konwencji genewskiej?

    1. AOsobą, która z obawy przed prześladowaniem przebywa poza swoim krajem
    2. BOsobą, która po klęsce przeniosła się do innej części kraju
    3. CKażdym, kto zmienia miejsce zamieszkania
    4. DOsobą, która wyjeżdża do pracy za granicę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Osobą, która z obawy przed prześladowaniem przebywa poza swoim krajem – Konwencja z 1951 r. wymaga przekroczenia granicy i obawy przed prześladowaniem.

  5. Kim jest przesiedleniec wewnętrzny (IDP)?

    1. AOsobą, która uciekła za granicę
    2. BStudentem z wymiany
    3. COsobą zmuszoną do opuszczenia domu, ale pozostającą w swoim kraju
    4. DPracownikiem sezonowym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Osobą zmuszoną do opuszczenia domu, ale pozostającą w swoim kraju – IDP nie przekracza granicy państwa.

  6. Które państwo było na koniec 2025 r. największym kryzysem przesiedleń wewnętrznych (UNHCR)?

    1. ASudan
    2. BPolska
    3. CBangladesz
    4. DUkraina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sudan – W Sudanie wewnętrznie przesiedlonych było ok. 9,1 mln osób.

  7. Ile dzieci pracowało na świecie w 2024 r. według ILO i UNICEF?

    1. AOk. 138 mln
    2. BOk. 1,38 mln
    3. COk. 13,8 tys.
    4. DOk. 1,38 mld
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ok. 138 mln – To ok. 8% wszystkich dzieci w wieku 5–17 lat.

  8. W jakim sektorze pracuje najwięcej dzieci?

    1. AW rolnictwie
    2. BW administracji
    3. CW usługach
    4. DW przemyśle
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: W rolnictwie – Rolnictwo to ok. 61% pracujących dzieci.

  9. W którym regionie żyje najwięcej pracujących dzieci?

    1. AW Europie
    2. BW Ameryce Północnej
    3. CW Afryce Subsaharyjskiej
    4. DW Oceanii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W Afryce Subsaharyjskiej – Ok. 87 mln ze 138 mln, czyli prawie dwie trzecie.

  10. Stopa bezrobocia to

    1. Abezrobotni / pracujący · 100%
    2. Bbezrobotni / (pracujący + bezrobotni) · 100%
    3. Cbezrobotni / ludność ogółem · 100%
    4. Dpracujący / ludność ogółem · 100%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: bezrobotni / (pracujący + bezrobotni) · 100% – Mianownikiem jest ludność aktywna zawodowo.

  11. W kraju jest 3 mln bezrobotnych i 27 mln pracujących. Jaka jest stopa bezrobocia?

    1. A11,1%
    2. B10%
    3. C3%
    4. D90%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 10% – 3 / (27 + 3) · 100% = 10%; wynik 11,1% to błąd dzielenia przez samych pracujących.

  12. Kto NIE należy do ludności aktywnej zawodowo?

    1. APracujący nauczyciel
    2. BPracownik sezonowy w czasie zatrudnienia
    3. CBezrobotny, który szuka pracy
    4. DEmeryt, który nie pracuje i nie szuka pracy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Emeryt, który nie pracuje i nie szuka pracy – Aktywni zawodowo to pracujący i bezrobotni szukający pracy.

  13. Ksenofobia to

    1. Asystem segregacji w RPA
    2. Blęk i niechęć wobec obcych
    3. Cprzekonanie o wyższości jednej rasy
    4. Dprawo antydyskryminacyjne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: lęk i niechęć wobec obcych – Ksenofobia to postawa wobec obcych, a przekonanie o wyższości rasy to rasizm.

  14. Apartheid w RPA trwał w latach

    1. A1914–1918
    2. B1948–1994
    3. C1994–2010
    4. D1991–2008
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1948–1994 – System prawnej segregacji rasowej zniesiono po wolnych wyborach w 1994 r.

  15. Ludobójstwo w Rwandzie w 1994 r. dotknęło głównie

    1. AAborygenów
    2. BKurdów
    3. CRohingjów
    4. DTutsi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Tutsi – W ok. 100 dni zamordowano ok. 800 tys. ludzi, głównie Tutsi.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Geografia