1Pojęcia
- Rasizm: przekonanie o wyższości jednej „rasy” nad innymi (biologia nie dzieli ludzi na lepsze i gorsze rasy). Ksenofobia: lęk i niechęć wobec obcych. Nietolerancja: nieakceptowanie odmienności religijnej, etnicznej, językowej.
- Dyskryminacja to gorsze traktowanie ludzi z powodu pochodzenia, wyznania, języka, płci lub niepełnosprawności. Wykluczenie to jej skutek: ograniczony dostęp do edukacji, pracy, mieszkań i usług.
| Pojęcie | Sedno |
|---|---|
| rasizm | przekonanie o „lepszej rasie” |
| ksenofobia | lęk przed obcymi |
| dyskryminacja | gorsze traktowanie |
| wykluczenie | ograniczony dostęp do dóbr i usług |
2Skutki i przykłady
- Skutki: segregacja, bieda, konflikty, czystki etniczne (wypędzanie grupy z terytorium przemocą), a w skrajnych przypadkach ludobójstwo.
- Apartheid w RPA (1948–1994): prawna segregacja rasowa – osobne dzielnice, szkoły i prawa dla białych i czarnych. Zakończyły go wolne wybory w 1994 r. (prezydentem został Nelson Mandela).
- Ludobójstwo w Rwandzie (1994): w ciągu ok. 100 dni zamordowano ok. 800 tys. ludzi, głównie Tutsi.
- Rohingjowie w Mjanmie: muzułmańska mniejszość pozbawiona obywatelstwa; po fali przemocy w 2017 r. ok. 700 tys. uciekło do Bangladeszu.
Wykluczenie społeczne to
Wykluczenie jest skutkiem dyskryminacji i biedy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Dlaczego problem trwa i co robić
- Uprzedzenia przekazuje się w rodzinie, mediach i polityce. Dyskryminacja utrwala biedę, a bieda i rywalizacja o pracę napędzają kolejne napięcia.
- Narzędzia: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (ONZ, 1948), Międzynarodowa konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej (1965), prawo antydyskryminacyjne, edukacja i kontakt między grupami.
Rasizm to przekonanie, ksenofobia to emocja, dyskryminacja to działanie, a wykluczenie to skutek. Prawo i edukacja to główne narzędzia przeciwdziałania.
Mylenie poglądu z przestępstwem. Nietolerancja bywa postawą, ale dyskryminacja, nawoływanie do nienawiści i przemoc łamią prawo.
✎Ściąga: Rasizm, ksenofobia i wykluczenie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Rasizm to przekonanie, ksenofobia to emocja, dyskryminacja to działanie, a wykluczenie to skutek. Prawo i edukacja to główne narzędzia przeciwdziałania.
- Rasizm: przekonanie o wyższości jednej „rasy” nad innymi (biologia nie dzieli ludzi na lepsze i gorsze rasy). Ksenofobia: lęk i niechęć wobec obcych. Nietolerancja: nieakceptowanie odmienności religijnej, etnicznej, językowej.
- Dyskryminacja to gorsze traktowanie ludzi z powodu pochodzenia, wyznania, języka, płci lub niepełnosprawności. Wykluczenie to jej skutek: ograniczony dostęp do edukacji, pracy, mieszkań i usług.
- Apartheid w RPA (1948–1994): prawna segregacja rasowa – osobne dzielnice, szkoły i prawa dla białych i czarnych. Zakończyły go wolne wybory w 1994 r. (prezydentem został Nelson Mandela).
- Ludobójstwo w Rwandzie (1994): w ciągu ok. 100 dni zamordowano ok. 800 tys. ludzi, głównie Tutsi.
- Rohingjowie w Mjanmie: muzułmańska mniejszość pozbawiona obywatelstwa; po fali przemocy w 2017 r. ok. 700 tys. uciekło do Bangladeszu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ksenofobia to
- Asystem segregacji w RPA
- Blęk i niechęć wobec obcych
- Cprzekonanie o wyższości jednej rasy
- Dprawo antydyskryminacyjne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: lęk i niechęć wobec obcych – Ksenofobia to postawa wobec obcych, a przekonanie o wyższości rasy to rasizm.
Apartheid w RPA trwał w latach
- A1914–1918
- B1948–1994
- C1994–2010
- D1991–2008
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1948–1994 – System prawnej segregacji rasowej zniesiono po wolnych wyborach w 1994 r.
Ludobójstwo w Rwandzie w 1994 r. dotknęło głównie
- AAborygenów
- BKurdów
- CRohingjów
- DTutsi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Tutsi – W ok. 100 dni zamordowano ok. 800 tys. ludzi, głównie Tutsi.
Rohingjowie to prześladowana mniejszość w
- AIndonezji
- BMjanmie
- CRPA
- DRwandzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mjanmie – Po fali przemocy w 2017 r. ok. 700 tys. Rohingjów uciekło do Bangladeszu.
Który dokument ONZ z 1948 r. dotyczy praw człowieka?
- APowszechna Deklaracja Praw Człowieka
- BTraktat z Maastricht
- CAgenda 2030
- DKonwencja genewska o statusie uchodźców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – Konwencja o uchodźcach jest z 1951 r., Maastricht z 1992 r., a Agenda 2030 z 2015 r.
Wykluczenie społeczne to
- Anowy podatek
- Bwspólna praca różnych grup
- Ckażda migracja
- Dograniczony dostęp grupy do edukacji, pracy lub usług
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ograniczony dostęp grupy do edukacji, pracy lub usług – Wykluczenie jest skutkiem dyskryminacji i biedy.
Czystki etniczne to
- Adobrowolna emigracja zarobkowa
- Bruch turystyczny
- Cwypędzanie grupy etnicznej z terytorium przy użyciu przemocy
- Dspis ludności według narodowości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wypędzanie grupy etnicznej z terytorium przy użyciu przemocy – To skrajna forma dyskryminacji i przemocy.
Które działanie najlepiej przeciwdziała dyskryminacji?
- ASegregacja w szkołach
- BCenzura informacji
- CPrawo antydyskryminacyjne i edukacja
- DZakaz nauki języków mniejszości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Prawo antydyskryminacyjne i edukacja – Prawo chroni pokrzywdzonych, a wiedza i kontakt zmniejszają uprzedzenia.
Cały dział „Problemy społeczne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.