ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 5

Budowa i czynności organizmów – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 5ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/5/biologia/powtorka/budowa-i-czynnosci-organizmow/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Budowa i czynności organizmów”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Cechy organizmów i poziomy ich budowy

  • Każdy organizm odżywia się, oddycha, wydala, porusza się, reaguje na bodźce, rozmnaża się, rośnie i rozwija.
  • Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
  • Organizm to istota żywa. Każdy organizm jest zbudowany z komórek – najmniejszych żywych jednostek.

Budowa komórki

  • Chloroplast – fotosynteza. Mitochondrium – oddychanie i energia. Jądro – DNA i kierowanie pracą komórki.
  • Skórka z łuski cebuli – ściany komórkowe ułożone jak cegiełki i jądra. Chloroplastów brak, bo cebula rośnie pod ziemią, bez światła.
  • Liść moczarki kanadyjskiej – liczne zielone chloroplasty, czasem widać, jak przesuwają się z cytoplazmą.

Komórki bakterii, roślin, zwierząt i grzybów

  • Bakteria – brak jądra. Roślina – ściana z celulozy, chloroplasty, duża wakuola. Zwierzę – brak ściany. Grzyb – ściana z chityny, brak chloroplastów.
  • Komórki bez jądra (prokariotyczne) mają bakterie. Ich DNA leży swobodnie w cytoplazmie. Nie mają też mitochondriów ani chloroplastów.
  • Komórki z jądrem (eukariotyczne) mają rośliny, zwierzęta i grzyby.

Samożywność i cudzożywność

  • Samożywny – sam wytwarza pokarm. Cudzożywny – korzysta z gotowego pokarmu.
  • Samożywność (autotrofizm) – organizm sam wytwarza pokarm (cukier) z dwutlenku węgla i wody. Najczęściej korzysta z energii światła – to fotosynteza.
  • Cudzożywność (heterotrofizm) – organizm pobiera gotowy pokarm: inne organizmy albo ich szczątki.

Fotosynteza

  • Dwutlenek węgla + woda → glukoza + tlen (potrzebne: światło i chlorofil)
  • Fotosynteza to wytwarzanie cukru (glukozy) z dwutlenku węgla i wody przy użyciu energii światła. Przy okazji powstaje tlen.

Oddychanie tlenowe i fermentacja

  • Glukoza + tlen → dwutlenek węgla + woda + energia
  • Oddychanie komórkowe to uwalnianie tej energii. Zachodzi stale, w dzień i w nocy, u wszystkich organizmów.
  • Fermentacja alkoholowa (drożdże): glukoza → alkohol etylowy + dwutlenek węgla + energia. Pęcherzyki dwutlenku węgla spulchniają ciasto drożdżowe.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Który zapis przedstawia poprawną kolejność poziomów budowy organizmu?

    1. Akomórka → narząd → tkanka → układ narządów → organizm
    2. Borganizm → komórka → tkanka → narząd → układ narządów
    3. Ckomórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
    4. Dtkanka → komórka → narząd → układ narządów → organizm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm – Komórki tworzą tkanki, tkanki – narządy, a narządy – układy narządów.

  2. Co jest najmniejszą żywą jednostką budowy organizmu?

    1. Anarząd
    2. Btkanka
    3. Ckomórka
    4. Dukład narządów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: komórka – Z komórek zbudowane są wszystkie organizmy.

  3. Który organizm jest jednokomórkowy?

    1. Abakteria
    2. Bmniszek lekarski
    3. Cborowik szlachetny
    4. Dżaba trawna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: bakteria – Ciało bakterii to jedna komórka.

  4. Gdzie zachodzi fotosynteza?

    1. Aw wakuoli
    2. Bw chloroplastach
    3. Cw mitochondriach
    4. Dw jądrze komórkowym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: w chloroplastach – Chloroplasty zawierają chlorofil, który pochłania światło.

  5. W którym organellum zachodzi oddychanie tlenowe uwalniające energię?

    1. Aw ścianie komórkowej
    2. Bw mitochondrium
    3. Cw wakuoli
    4. Dw chloroplaście
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: w mitochondrium – Mitochondria nazywamy „elektrowniami komórki”.

  6. Gdzie w komórce rośliny lub zwierzęcia znajduje się DNA?

    1. Aw wakuoli
    2. Bw błonie komórkowej
    3. Cw ścianie komórkowej
    4. Dw jądrze komórkowym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w jądrze komórkowym – Jądro przechowuje informację o cechach organizmu.

  7. Która komórka nie ma jądra komórkowego?

    1. Akomórka grzyba
    2. Bkomórka bakterii
    3. Ckomórka roślinna
    4. Dkomórka zwierzęca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: komórka bakterii – U bakterii DNA leży swobodnie w cytoplazmie.

  8. Z czego zbudowana jest ściana komórkowa grzybów?

    1. Az celulozy
    2. Bze skrobi
    3. Cz chityny
    4. Dgrzyby nie mają ściany komórkowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: z chityny – Chityna buduje ściany komórek grzybów.

  9. Który element występuje w komórce roślinnej, a nie występuje w komórce zwierzęcej?

    1. Amitochondrium
    2. Bjądro komórkowe
    3. Cchloroplast
    4. Dbłona komórkowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: chloroplast – Mitochondria, jądro i błonę mają obie komórki, chloroplasty – tylko roślinna.

  10. Na czym polega samożywność?

    1. Aorganizm żyje kosztem żywiciela
    2. Borganizm rozkłada martwe szczątki
    3. Corganizm zjada inne organizmy
    4. Dorganizm sam wytwarza pokarm z prostych substancji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: organizm sam wytwarza pokarm z prostych substancji – Organizmy samożywne wytwarzają cukry z dwutlenku węgla i wody.

  11. Który organizm jest samożywny?

    1. Apieczarka
    2. Bmniszek lekarski
    3. Csarna
    4. Ddżdżownica
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: mniszek lekarski – Mniszek to roślina – prowadzi fotosyntezę.

  12. Jak odżywiają się grzyby?

    1. Acudzożywnie
    2. Bsamożywnie, dzięki chlorofilowi
    3. Cwyłącznie fotosyntezą
    4. Dnie odżywiają się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: cudzożywnie – Grzyby nie mają chlorofilu, więc pobierają gotowy pokarm.

  13. Jakie substancje są potrzebne roślinie do fotosyntezy?

    1. Aglukoza i dwutlenek węgla
    2. Btlen i glukoza
    3. Ctlen i woda
    4. Ddwutlenek węgla i woda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: dwutlenek węgla i woda – Z dwutlenku węgla i wody powstaje w fotosyntezie glukoza.

  14. Co powstaje w czasie fotosyntezy?

    1. Askrobia i dwutlenek węgla
    2. Btylko woda
    3. Cdwutlenek węgla i woda
    4. Dglukoza i tlen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: glukoza i tlen – Glukoza jest pokarmem rośliny, a tlen trafia do powietrza.

  15. W której części komórki zachodzi fotosynteza?

    1. Aw mitochondrium
    2. Bw wakuoli
    3. Cw jądrze
    4. Dw chloroplaście
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w chloroplaście – Chloroplasty zawierają chlorofil.

  16. W której części komórki zachodzi oddychanie tlenowe?

    1. Aw mitochondriach
    2. Bw wakuoli
    3. Cw ścianie komórkowej
    4. Dw chloroplastach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w mitochondriach – Mitochondria to „elektrownie” komórki.

  17. Co powstaje w oddychaniu tlenowym oprócz energii?

    1. Aglukoza i tlen
    2. Bkwas mlekowy
    3. Calkohol etylowy
    4. Ddwutlenek węgla i woda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: dwutlenek węgla i woda – Glukoza z tlenem daje dwutlenek węgla, wodę i energię.

  18. Który proces uwalnia z glukozy więcej energii?

    1. Awszystkie tyle samo
    2. Bfermentacja mlekowa
    3. Cfermentacja alkoholowa
    4. Doddychanie tlenowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: oddychanie tlenowe – Fermentacja uwalnia z glukozy tylko niewielką część energii.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.