Jaką funkcję pełni wakuola?

magazynuje wodę i różne substancje

Dlaczego w komórkach skórki cebuli nie widać chloroplastów?

bo łuski cebuli rosną pod ziemią, bez dostępu światła

bo płyn Lugola rozpuszcza chloroplasty

bo chloroplastów nie da się zobaczyć w mikroskopie optycznym

Budowa komórki – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Biologia · Budowa i czynności organizmówklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/biologia/budowa-komorki/

Budowa komórki

Komórka to podstawowa jednostka budowy i życia – z komórek zbudowane są wszystkie organizmy. Poznaj błonę, cytoplazmę, jądro, mitochondrium, chloroplast i ich funkcje.

1Komórka – podstawowa jednostka życia

Wszystkie organizmy są zbudowane z komórek. Większość komórek jest tak mała, że widać je dopiero pod mikroskopem.
Części komórki, które mają określone zadania, to organelle, np. jądro, chloroplast, mitochondrium.

2Elementy komórki i ich funkcje

Element	Funkcja
błona komórkowa	otacza komórkę; decyduje, co do niej wchodzi i co z niej wychodzi
cytoplazma	półpłynne wnętrze komórki; w niej leżą organelle i zachodzi wiele procesów życiowych
jądro komórkowe	zawiera DNA – informację o cechach organizmu; kieruje pracą komórki
mitochondrium	zachodzi w nim oddychanie tlenowe, które uwalnia energię („elektrownia komórki”)
chloroplast	zawiera zielony chlorofil; zachodzi w nim fotosynteza
wakuola	magazynuje wodę i różne substancje; w komórce roślinnej jest duża
ściana komórkowa	sztywna osłona na zewnątrz błony; chroni komórkę i nadaje jej kształt

Komórka zwierzęca i roślinna – co mają wspólne, a co tylko roślina.

Zapamiętaj

Chloroplast – fotosynteza. Mitochondrium – oddychanie i energia. Jądro – DNA i kierowanie pracą komórki.

Uwaga na błąd

Mylenie ściany komórkowej z błoną komórkową. Błonę ma każda komórka, a ścianę tylko niektóre (np. roślinne) – i leży ona na zewnątrz błony.

Sprawdź, czy rozumiesz

W którym organellum zachodzi oddychanie tlenowe uwalniające energię?

3Co widać pod mikroskopem

Skórka z łuski cebuli – ściany komórkowe ułożone jak cegiełki i jądra. Chloroplastów brak, bo cebula rośnie pod ziemią, bez światła.
Liść moczarki kanadyjskiej – liczne zielone chloroplasty, czasem widać, jak przesuwają się z cytoplazmą.
Nabłonek z wnętrza policzka (zeskrobany łyżeczką) – komórki z jądrem i błoną, bez ściany komórkowej.

✎Ściąga: Budowa komórki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Chloroplast – fotosynteza. Mitochondrium – oddychanie i energia. Jądro – DNA i kierowanie pracą komórki.
Skórka z łuski cebuli – ściany komórkowe ułożone jak cegiełki i jądra. Chloroplastów brak, bo cebula rośnie pod ziemią, bez światła.
Liść moczarki kanadyjskiej – liczne zielone chloroplasty, czasem widać, jak przesuwają się z cytoplazmą.
Nabłonek z wnętrza policzka (zeskrobany łyżeczką) – komórki z jądrem i błoną, bez ściany komórkowej.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Gdzie zachodzi fotosynteza?
1. Aw wakuoli
2. Bw chloroplastach
3. Cw mitochondriach
4. Dw jądrze komórkowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w chloroplastach – Chloroplasty zawierają chlorofil, który pochłania światło.
W którym organellum zachodzi oddychanie tlenowe uwalniające energię?
1. Aw ścianie komórkowej
2. Bw mitochondrium
3. Cw wakuoli
4. Dw chloroplaście
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w mitochondrium – Mitochondria nazywamy „elektrowniami komórki”.
Gdzie w komórce rośliny lub zwierzęcia znajduje się DNA?
1. Aw wakuoli
2. Bw błonie komórkowej
3. Cw ścianie komórkowej
4. Dw jądrze komórkowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w jądrze komórkowym – Jądro przechowuje informację o cechach organizmu.
Który element ma każda komórka?
1. Achloroplasty
2. Bścianę komórkową
3. Cdużą wakuolę
4. Dbłonę komórkową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: błonę komórkową – Błona otacza każdą komórkę; ściany, chloroplastów i dużej wakuoli nie ma np. komórka zwierzęca.
Jaką funkcję pełni wakuola?
1. Amagazynuje wodę i różne substancje
2. Buwalnia energię w oddychaniu
3. Cprowadzi fotosyntezę
4. Dprzechowuje DNA
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: magazynuje wodę i różne substancje – Duża wakuola w komórce roślinnej jest wypełniona wodą z rozpuszczonymi substancjami.
Co nadaje komórce roślinnej stały kształt i ją chroni?
1. Acytoplazma
2. Bmitochondrium
3. Cjądro komórkowe
4. Dściana komórkowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ściana komórkowa – Sztywna ściana leży na zewnątrz błony komórkowej.
Dlaczego w komórkach skórki cebuli nie widać chloroplastów?
1. Abo cebula nie jest rośliną
2. Bbo łuski cebuli rosną pod ziemią, bez dostępu światła
3. Cbo płyn Lugola rozpuszcza chloroplasty
4. Dbo chloroplastów nie da się zobaczyć w mikroskopie optycznym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: bo łuski cebuli rosną pod ziemią, bez dostępu światła – Chloroplasty powstają w częściach rośliny wystawionych na światło.
Jak nazywa się półpłynne wnętrze komórki, w którym leżą organelle?
1. Awakuola
2. Bchlorofil
3. Cściana komórkowa
4. Dcytoplazma
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: cytoplazma – W cytoplazmie zachodzi wiele procesów życiowych komórki.

Cały dział „Budowa i czynności organizmów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki