✎Ściąga z działu
Ułamek jako część całości i jako iloraz
- a przez b = a : b – kreska ułamkowa zastępuje znak dzielenia. Mianownik b nie może być zerem.
- Liczbę mieszaną zamieniasz na ułamek niewłaściwy tak: 21 przez 3 = 2 · 3 + 1 przez 3 = 7 przez 3.
- Mianownik (pod kreską) mówi, na ile równych części dzielimy całość. Licznik (nad kreską) – ile tych części bierzemy.
Skracanie, rozszerzanie i porównywanie ułamków
- Skracanie i rozszerzanie nie zmienia wartości ułamka – zmienia tylko jego zapis.
- Skracasz, dzieląc licznik i mianownik przez tę samą liczbę (różną od zera): 18 przez 24 = 18 : 6 przez 24 : 6 = 3 przez 4.
- Ułamek nieskracalny ma licznik i mianownik bez wspólnego dzielnika większego od 1, np. 3 przez 4.
Dodawanie i odejmowanie ułamków zwykłych
- Dodawać i odejmować można tylko ułamki o wspólnym mianowniku – najpierw go znajdź.
Mnożenie ułamków zwykłych
- Ułamek liczby obliczasz, mnożąc tę liczbę przez ułamek: 2 przez 5 z 30 to 2 przez 5 · 30 = 12.
- Mnożysz licznik przez licznik i mianownik przez mianownik: 2 przez 3 · 3 przez 4 = 6 przez 12 = 1 przez 2.
Dzielenie ułamków zwykłych
- Dzielenie przez ułamek to mnożenie przez jego odwrotność: 1 przez 2 : 1 przez 4 = 1 przez 2 · 4 przez 1 = 2.
- Odwrotność liczby to liczba, która pomnożona przez nią daje 1. Zamieniasz miejscami licznik i mianownik.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co oznacza mianownik ułamka?
- ANa ile równych części podzielono całość
- BIle części bierzemy
- CIle wynosi całość
- DO ile części całość jest większa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Na ile równych części podzielono całość – Mianownik to liczba pod kreską, np. w 3 przez 4 to 4.
Które działanie odpowiada ułamkowi 3 przez 4?
- A4 : 3
- B4 − 3
- C3 : 4
- D3 · 4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 3 : 4 – Ułamek a przez b to iloraz a : b.
Jak zapisać 7 przez 3 jako liczbę mieszaną?
- A11 przez 3
- B22 przez 3
- C31 przez 3
- D21 przez 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 21 przez 3 – 7 : 3 = 2 r. 1, więc 7 przez 3 = 21 przez 3.
Jak wygląda 18 przez 24 po skróceniu do postaci nieskracalnej?
- A2 przez 3
- B3 przez 4
- C6 przez 12
- D4 przez 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 3 przez 4 – NWD(18, 24) = 6, a 18 : 6 = 3 i 24 : 6 = 4, więc 18 przez 24 = 3 przez 4.
Jaki licznik ma ułamek 3 przez 4 rozszerzony do mianownika 12?
- A12
- B6
- C3
- D9
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 9 – 12 : 4 = 3, więc licznik to 3 · 3 = 9.
Jaki jest najmniejszy wspólny mianownik ułamków 1 przez 4 i 1 przez 6?
- A10
- B24
- C12
- D6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 12 – NWW(4, 6) = 12.
Ile to 2 przez 7 + 3 przez 7?
- A5 przez 14
- B6 przez 14
- C5 przez 7
- D6 przez 7
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 5 przez 7 – Mianowniki są takie same, więc dodajemy liczniki: 2 + 3 = 5.
Ile to 1 przez 2 + 1 przez 3?
- A5 przez 6
- B2 przez 6
- C2 przez 5
- D1 przez 6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 5 przez 6 – Wspólny mianownik 6: 3 przez 6 + 2 przez 6 = 5 przez 6.
Ile to 21 przez 4 − 3 przez 4?
- A13 przez 4
- B11 przez 4
- C11 przez 2
- D21 przez 2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 11 przez 2 – 21 przez 4 = 15 przez 4, więc 15 przez 4 − 3 przez 4 = 12 przez 4 = 11 przez 2.
Ile to 3 przez 8 · 2?
- A5 przez 8
- B3 przez 4
- C6 przez 16
- D3 przez 16
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 3 przez 4 – 3 · 2 przez 8 = 6 przez 8 = 3 przez 4.
Ile to 2 przez 5 z liczby 30?
- A12
- B6
- C15
- D75
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 12 – 30 : 5 = 6 i 6 · 2 = 12.
2 przez 5 pewnej liczby to 12. Ile wynosi ta liczba?
- A6
- B30
- C24
- D60
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 30 – Jedna piąta to 12 : 2 = 6, więc cała liczba to 6 · 5 = 30.
Ile to 3 przez 4 : 3?
- A1 przez 4
- B3 przez 7
- C4 przez 3
- D9 przez 4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 1 przez 4 – Dzielimy licznik: 3 : 3 = 1, więc 3 przez 4 : 3 = 1 przez 4.
Ile to 1 przez 2 : 1 przez 4?
- A2
- B4
- C1 przez 8
- D1 przez 2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2 – 1 przez 2 : 1 przez 4 = 1 przez 2 · 4 przez 1 = 2.
Która liczba jest odwrotnością 2 przez 3?
- A−2 przez 3
- B1 przez 3
- C3 przez 2
- D2 przez 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 3 przez 2 – 2 przez 3 · 3 przez 2 = 1, więc odwrotność to 3 przez 2.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.