✎Ściąga z działu
Substancje i ich właściwości
- Gęstość: d = m przez V
- Wlewamy kwas do wody, nie odwrotnie; probówkę ogrzewamy wylotem skierowanym od siebie i od innych.
- Piktogramy (czerwone romby) ostrzegają: płomień – łatwopalna, czaszka – toksyczna, krople niszczące dłoń – żrąca, martwe drzewo i ryba – groźna dla środowiska.
Ziarnista budowa materii i stany skupienia
- Dyfuzja – samorzutne mieszanie się substancji wywołane ruchem drobin.
- Zapach perfum po chwili czuć w całym pokoju – drobiny perfum mieszają się z drobinami powietrza.
- Kryształek manganianu(VII) potasu w wodzie: fioletowa barwa sama rozchodzi się po całej zlewce. W ciepłej wodzie dzieje się to szybciej niż w zimnej.
Mieszaniny i ich rozdzielanie
- Metodę dobieramy do różnicy właściwości składników: wielkości ziaren, gęstości, temperatury wrzenia, magnetyzmu, rozpuszczalności.
- Mieszanina jednorodna – składników nie widać gołym okiem ani pod zwykłym mikroskopem: roztwór soli w wodzie, powietrze, stop metali.
- Mieszanina niejednorodna – składniki można rozróżnić: piasek z wodą, woda z olejem, granit, siarka z opiłkami żelaza.
Zjawisko fizyczne a reakcja chemiczna
- Synteza: kilka substratów → jeden produkt. Analiza: jeden substrat → kilka produktów.
- Zjawisko fizyczne – nie powstaje nowa substancja: topnienie lodu, parowanie wody, rozpuszczanie cukru, gięcie drutu.
- Reakcja chemiczna – powstaje nowa substancja o innych właściwościach: spalanie drewna, rdzewienie żelaza, kwaśnienie mleka, pieczenie ciasta.
Pierwiastki chemiczne i ich symbole
- Pierwsza litera symbolu wielka, druga mała: Na, Cl, Fe, Cu.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Jak bezpiecznie sprawdzić zapach substancji w pracowni?
- Apowąchać bezpośrednio znad naczynia
- Bwziąć kroplę na palec
- Cnakierować ręką opary w stronę nosa
- Dogrzać i wdychać opary
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: nakierować ręką opary w stronę nosa – Opary nakierowujemy dłonią, nigdy nie wąchamy znad naczynia.
Która właściwość jest właściwością chemiczną?
- Agęstość
- Bpalność
- Cbarwa
- Dtemperatura wrzenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: palność – Palność opisuje, jak substancja reaguje z tlenem.
Który metal w temperaturze pokojowej jest cieczą?
- Aglin
- Bbrom
- Csód
- Drtęć
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rtęć – Rtęć to jedyny metal ciekły w 20°C; brom też jest cieczą, ale to niemetal.
Dyfuzja to
- Ałączenie się pierwiastków w związek
- Brozdzielanie mieszaniny przez sączek
- Csamorzutne mieszanie się substancji dzięki ruchowi drobin
- Dprzejście ciała stałego w ciecz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: samorzutne mieszanie się substancji dzięki ruchowi drobin – Drobiny same się poruszają, więc substancje mieszają się bez mieszania łyżeczką.
W której wodzie kryształek manganianu(VII) potasu najszybciej zabarwi całą zlewkę?
- Awe wszystkich jednakowo szybko
- Bw gorącej
- Cw zimnej
- Dw lodowatej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w gorącej – W wyższej temperaturze drobiny poruszają się szybciej.
Zmieszano 50 cm³ wody i 50 cm³ alkoholu etylowego. Objętość roztworu jest
- Arówna 50 cm³
- Bdokładnie 100 cm³
- Cwiększa niż 100 cm³
- Dmniejsza niż 100 cm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mniejsza niż 100 cm³ – Drobiny jednej cieczy wnikają w wolne przestrzenie między drobinami drugiej.
Która mieszanina jest jednorodna?
- Awoda z olejem
- Bwoda z piaskiem
- Cgranit
- Droztwór cukru w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: roztwór cukru w wodzie – W roztworze cukru nie widać składników nawet pod mikroskopem.
Jak oddzielić opiłki żelaza od siarki?
- Aodparowaniem
- Bmagnesem
- Cdestylacją
- Dchromatografią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: magnesem – Żelazo jest przyciągane przez magnes, siarka nie.
Którą metodą otrzymuje się wodę destylowaną?
- Adestylacją
- Bsączeniem
- Ckrystalizacją
- Ddekantacją
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: destylacją – Woda odparowuje, a para skrapla się w chłodnicy; zanieczyszczenia zostają w kolbie.
Która przemiana jest reakcją chemiczną?
- Arozpuszczanie soli w wodzie
- Brdzewienie żelaza
- Ctopnienie lodu
- Dskraplanie pary wodnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rdzewienie żelaza – Rdza to nowa substancja o innych właściwościach niż żelazo.
Które zjawisko jest fizyczne?
- Apieczenie chleba
- Bparowanie wody
- Cspalanie węgla
- Dkwaśnienie mleka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: parowanie wody – Para wodna to nadal woda – nie powstaje nowa substancja.
Reakcja „woda → wodór + tlen” to reakcja
- Awymiany
- Bsyntezy
- Cspalania
- Danalizy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: analizy – Z jednego substratu powstają dwa produkty, więc to rozkład.
Jaki symbol ma żelazo?
- AZe
- BŻ
- CFe
- DF
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Fe – Symbol pochodzi od łacińskiej nazwy ferrum; F to fluor.
Symbol K oznacza
- Awapń
- Bkobalt
- Cpotas
- Dkrzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: potas – Od łacińskiej nazwy kalium; krzem to Si, wapń Ca, kobalt Co.
Który zapis symbolu jest poprawny?
- AcU
- Bcu
- CCU
- DCu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Cu – Pierwsza litera symbolu jest wielka, druga mała.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.