ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Substancje i ich przemianyklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/chemia/zjawisko-fizyczne-a-reakcja-chemiczna/

Chemia · Substancje i ich przemiany · kl. 7

Zjawisko fizyczne a reakcja chemiczna

Odróżnisz przemianę, w której powstaje nowa substancja, od zmiany tylko stanu lub kształtu, poznasz typy reakcji, ich energię i rolę katalizatora oraz podział substancji na pierwiastki i związki chemiczne.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Zjawisko fizyczne i reakcja chemiczna

  • Zjawisko fizyczne – nie powstaje nowa substancja: topnienie lodu, parowanie wody, rozpuszczanie cukru, gięcie drutu.
  • Reakcja chemiczna – powstaje nowa substancja o innych właściwościach: spalanie drewna, rdzewienie żelaza, kwaśnienie mleka, pieczenie ciasta.
  • Objawy reakcji: zmiana barwy, wydzielanie gazu, powstawanie osadu, wydzielanie lub pochłanianie ciepła, światło, zapach.
  • Substraty – substancje, które reagują; produkty – substancje, które powstają.

2Typy reakcji chemicznych

TypSchematPrzykład
synteza (łączenie)A + B → ABżelazo + siarka → siarczek żelaza(II)
analiza (rozkład)AB → A + Bwoda → wodór + tlen
wymianaAB + C → AC + Btlenek miedzi(II) + węgiel → miedź + tlenek węgla(IV)
Zapamiętaj

Synteza: kilka substratów → jeden produkt. Analiza: jeden substrat → kilka produktów.

Sprawdź, czy rozumiesz

Reakcja „tlenek miedzi(II) + węgiel → miedź + tlenek węgla(IV)” to reakcja

3Energia i szybkość reakcji

  • Reakcja egzoenergetyczna – energia (zwykle ciepło i światło) jest oddawana do otoczenia, np. spalanie węgla, gazu, magnezu.
  • Reakcja endoenergetyczna – energia jest pobierana z otoczenia, np. rozkład wody prądem elektrycznym, rozkład węglanu wapnia w wysokiej temperaturze, fotosynteza (energia światła).
  • Katalizator – substancja, która przyspiesza reakcję, a sama się w niej nie zużywa. Przykład: tlenek manganu(IV) przyspiesza rozkład wody utlenionej na wodę i tlen.

4Pierwiastki i związki chemiczne

  • Pierwiastek chemiczny – substancja prosta, której nie da się rozłożyć metodami chemicznymi na prostsze (tlen, żelazo, siarka).
  • Związek chemiczny – substancja złożona z co najmniej dwóch pierwiastków połączonych chemicznie; ma inne właściwości niż te pierwiastki (woda, tlenek węgla(IV)).
  • Związek można rozłożyć tylko reakcją chemiczną, a mieszaninę – metodami fizycznymi.
Uwaga na błąd

Uznawanie rozpuszczania cukru w wodzie za reakcję chemiczną. Cukier nadal jest cukrem – po odparowaniu wody go odzyskamy, więc to zjawisko fizyczne.

Sprawdź, czy rozumiesz

Która reakcja jest endoenergetyczna?

✎Ściąga: Zjawisko fizyczne a reakcja chemiczna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Synteza: kilka substratów → jeden produkt. Analiza: jeden substrat → kilka produktów.
  • Zjawisko fizyczne – nie powstaje nowa substancja: topnienie lodu, parowanie wody, rozpuszczanie cukru, gięcie drutu.
  • Reakcja chemiczna – powstaje nowa substancja o innych właściwościach: spalanie drewna, rdzewienie żelaza, kwaśnienie mleka, pieczenie ciasta.
  • Objawy reakcji: zmiana barwy, wydzielanie gazu, powstawanie osadu, wydzielanie lub pochłanianie ciepła, światło, zapach.
  • Substraty – substancje, które reagują; produkty – substancje, które powstają.
  • Reakcja egzoenergetyczna – energia (zwykle ciepło i światło) jest oddawana do otoczenia, np. spalanie węgla, gazu, magnezu.
  • Reakcja endoenergetyczna – energia jest pobierana z otoczenia, np. rozkład wody prądem elektrycznym, rozkład węglanu wapnia w wysokiej temperaturze, fotosynteza (energia światła).
  • Katalizator – substancja, która przyspiesza reakcję, a sama się w niej nie zużywa. Przykład: tlenek manganu(IV) przyspiesza rozkład wody utlenionej na wodę i tlen.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która przemiana jest reakcją chemiczną?

    1. Arozpuszczanie soli w wodzie
    2. Brdzewienie żelaza
    3. Ctopnienie lodu
    4. Dskraplanie pary wodnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: rdzewienie żelaza – Rdza to nowa substancja o innych właściwościach niż żelazo.

  2. Które zjawisko jest fizyczne?

    1. Apieczenie chleba
    2. Bparowanie wody
    3. Cspalanie węgla
    4. Dkwaśnienie mleka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: parowanie wody – Para wodna to nadal woda – nie powstaje nowa substancja.

  3. Reakcja „woda → wodór + tlen” to reakcja

    1. Awymiany
    2. Bsyntezy
    3. Cspalania
    4. Danalizy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: analizy – Z jednego substratu powstają dwa produkty, więc to rozkład.

  4. Katalizator to substancja, która

    1. Azatrzymuje każdą reakcję
    2. Bzużywa się jako substrat
    3. Czawsze jest produktem reakcji
    4. Dprzyspiesza reakcję i się w niej nie zużywa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: przyspiesza reakcję i się w niej nie zużywa – Np. tlenek manganu(IV) przyspiesza rozkład wody utlenionej, a po reakcji zostaje niezmieniony.

  5. Który zestaw zawiera wyłącznie związki chemiczne?

    1. Apowietrze, woda
    2. Bżelazo, siarka
    3. Cwoda, tlenek węgla(IV)
    4. Dtlen, woda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: woda, tlenek węgla(IV) – Tlen, żelazo i siarka to pierwiastki, a powietrze – mieszanina.

  6. Która reakcja jest endoenergetyczna?

    1. Aspalanie gazu ziemnego
    2. Bspalanie węgla
    3. Crozkład wody prądem elektrycznym
    4. Dspalanie magnezu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: rozkład wody prądem elektrycznym – Rozkład wody zachodzi tylko wtedy, gdy stale dostarczamy energii elektrycznej.

  7. Który objaw NIE świadczy o reakcji chemicznej?

    1. Apowstanie osadu
    2. Bwydzielanie gazu
    3. Czmiana barwy
    4. Dzmiana kształtu substancji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zmiana kształtu substancji – Zmiana kształtu (np. gięcie drutu) to zjawisko fizyczne.

  8. Reakcja „tlenek miedzi(II) + węgiel → miedź + tlenek węgla(IV)” to reakcja

    1. Asyntezy
    2. Bwymiany
    3. Canalizy
    4. Drozkładu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wymiany – Węgiel „zabiera” tlen z tlenku miedzi(II) – pierwiastki zamieniają się miejscami.

Cały dział „Substancje i ich przemiany”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 7

Substancje i ich właściwościZiarnista budowa materii i stany skupieniaMieszaniny i ich rozdzielaniePierwiastki chemiczne i ich symbolePowietrze i jego składnikiTlenek węgla(IV), wodór i tlenkiReakcje z tlenem: tlenki i rdzewienieBudowa atomuUkład okresowy pierwiastkówWiązania chemiczneWartościowość i wzory sumaryczneRównania reakcji i prawo zachowania masyWoda i roztwory wodneStężenie procentowe roztworu