✎Ściąga z działu
Mol, masa molowa i objętość molowa gazów
- Wszystko przeliczasz przez mol: n = m przez M = N przez N_A = V przez V_m (ostatnie tylko dla gazu w warunkach normalnych).
- Mol to jednostka ilości substancji. W 1 molu jest 6,02 · 10²³ cząstek (atomów, cząsteczek lub jonów). Ta liczba to stała Avogadra: N_A = 6,02 · 10²³ mol⁻¹.
- Masa molowa M [g/mol] to masa 1 mola substancji. Liczbowo jest równa masie atomowej lub cząsteczkowej w u.
Wzór empiryczny i rzeczywisty
- Wzór empiryczny wynika ze składu procentowego. Wzór rzeczywisty wymaga jeszcze masy molowej.
- Wzór empiryczny (najprostszy) podaje najprostszy stosunek liczby atomów w związku. Wzór rzeczywisty podaje faktyczną liczbę atomów w cząsteczce.
Równanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkach (rozszerzenie)
- Do wzoru podstawiasz temperaturę w kelwinach, ciśnienie w hPa i objętość w dm³. Stałą R dobierasz do tych jednostek.
- pV = nRT, gdzie p – ciśnienie [hPa], V – objętość [dm³], n – liczba moli [mol], T – temperatura bezwzględna [K], R – stała gazowa.
Obliczenia stechiometryczne
- Współczynniki z równania to proporcje molowe, a nie masowe. Najpierw zamień dane na mole, potem licz.
- Równanie reakcji zapisuje przebieg reakcji wzorami. Współczynniki stechiometryczne (liczby przed wzorami) mówią, ile moli reagentów bierze udział w reakcji.
- Prawo zachowania masy: w układzie zamkniętym masa substratów jest równa masie produktów.
Wydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszanin (rozszerzenie)
- Ilość produktu wyznacza substrat w niedomiarze. Wydajność zawsze porównuje wynik doświadczenia z wartością teoretyczną.
- Wydajność to stosunek tego, co otrzymano, do tego, co wynika z obliczeń: η = mrzecz przez mteor · 100%. Tu η – wydajność [%], mrzecz – masa produktu otrzymanego [g], mteor – masa produktu z obliczeń stechiometrycznych [g]. Zamiast mas możesz użyć moli lub objętości.
Mieszaniny, stężenie procentowe i molowe
- Cp odnosi się do 100 g roztworu (masa), Cm do 1 dm³ roztworu (objętość).
- Mieszanina to co najmniej dwie substancje, które się ze sobą nie połączyły chemicznie. Można je rozdzielić metodami fizycznymi.
Przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworów
- Gęstość to „most” między masą roztworu a jego objętością. Bez d nie przejdziesz między C_p a C_m.
- Mieszanie roztworów: dodajesz osobno masy substancji i masy roztworów. Np. 100 g roztworu 10% i 200 g roztworu 25%: m_s = 10 g + 50 g = 60 g, m_r = 300 g, C_p = 60 g przez 300 g · 100% = 20%.
- Zatężanie to odparowanie wody (m_s bez zmian, m_r maleje) albo dosypanie substancji (rosną m_s i m_r).
Koloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniami (rozszerzenie)
- W zadaniach wieloetapowych licz zawsze moli (lub masy) substancji, a potem dzielisz przez całkowitą objętość (lub masę) roztworu.
- Koagulacja to zlepianie się cząstek koloidu i wytrącanie osadu (np. ścinanie białka po ugotowaniu jajka). Peptyzacja to proces odwrotny.
- Elektroforeza wykorzystuje różną szybkość tej wędrówki do rozdzielania mieszanin takich cząstek.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Ile cząsteczek zawiera 0,1 mola wody?
- A6,02 · 10²³
- B0,1
- C6,02 · 10²²
- D6,02 · 10²⁴
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6,02 · 10²² – N = n · N_A = 0,1 · 6,02 · 10²³ = 6,02 · 10²².
Ile moli stanowi 36 g wody (M = 18 g/mol)?
- A0,5 mola
- B2 mole
- C648 moli
- D18 moli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 mole – n = m przez M = 36 g przez 18 g/mol = 2 mol.
Jaką objętość zajmują w warunkach normalnych 2 mole tlenu?
- A44,8 dm³
- B11,2 dm³
- C22,4 dm³
- D32 dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 44,8 dm³ – V = n · V_m = 2 · 22,4 = 44,8 dm³.
Związek zawiera 40% C, 6,7% H i 53,3% O. Jaki jest jego wzór empiryczny?
- AC₂H₄O
- BC₂H₂O
- CCHO
- DCH₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CH₂O – Stosunek moli C : H : O wynosi 3,33 : 6,7 : 3,33, czyli 1 : 2 : 1.
Wzór empiryczny związku to CH₂O, a jego masa molowa wynosi 180 g/mol. Wzór rzeczywisty to
- AC₃H₆O₃
- BC₆H₁₂O₆
- CC₁₂H₂₄O₁₂
- DCH₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: C₆H₁₂O₆ – M(CH₂O) = 30 g/mol, k = 180 przez 30 = 6, więc wszystkie indeksy mnożymy przez 6.
Tlenek zawiera 70% Fe i 30% O (masowo). Jego wzór to
- AFe₃O₄
- BFeO₂
- CFeO
- DFe₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Fe₂O₃ – n(Fe) : n(O) = 1,25 : 1,875 = 1 : 1,5 = 2 : 3.
Ile moli wody powstaje z 2 moli wodoru w reakcji 2H₂ + O₂ → 2H₂O?
- A4 mole
- B2 mole
- C18 moli
- D1 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 mole – Stosunek molowy H₂ : H₂O to 2 : 2, więc 1 : 1.
Ile gramów CO₂ powstaje ze spalenia 12 g węgla (C + O₂ → CO₂)?
- A56 g
- B12 g
- C28 g
- D44 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 44 g – 12 g C to 1 mol, daje 1 mol CO₂ o masie 44 g.
Wskaż poprawnie zbilansowane równanie.
- A4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃
- B2Al + 3O₂ → Al₂O₃
- C4Al + O₂ → 2Al₂O₃
- DAl + O₂ → Al₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃ – Po obu stronach jest 4 Al i 6 O.
Którą metodą rozdzielisz piasek zmieszany z wodą?
- Afiltracją
- Bchromatografią
- Cekstrakcją
- Ddestylacją frakcyjną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: filtracją – Piasek to ciało stałe w cieczy, więc wystarczy sączek. Destylacja rozdziela ciecze o różnych temperaturach wrzenia.
Ile wynosi C_p roztworu, w którym 20 g soli rozpuszczono w 80 g wody?
- A20%
- B80%
- C25%
- D40%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 20% – m_r = 20 g + 80 g = 100 g, więc C_p = 20 g przez 100 g · 100% = 20%.
Ile moli NaOH (M = 40 g/mol) jest w 4 g tej substancji?
- A0,4 mol
- B10 mol
- C160 mol
- D0,1 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 0,1 mol – n = m przez M = 4 g przez 40 g/mol = 0,1 mol.
Ile wynosi C_m kwasu solnego 36,5% o gęstości 1,18 g/cm³ (M = 36,5 g/mol)?
- A36,5 mol/dm³
- B11,8 mol/dm³
- C118 mol/dm³
- D1,18 mol/dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 11,8 mol/dm³ – C_m = C_p · d · 10 przez M = 36,5 · 1,18 · 10 przez 36,5 = 11,8 mol/dm³.
Ile wynosi C_p roztworu NaOH o C_m = 2 mol/dm³ i d = 1,08 g/cm³?
- Aok. 1,85%
- Bok. 20%
- Cok. 74,1%
- Dok. 7,41%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 7,41% – C_p = C_m · M przez 10 · d = 2 · 40 przez 10,8 ≈ 7,41%.
Co zostaje bez zmian przy rozcieńczaniu roztworu wodą?
- Aobjętość roztworu
- Bmasa roztworu
- Cstężenie
- Dmasa (liczba moli) substancji rozpuszczonej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: masa (liczba moli) substancji rozpuszczonej – Woda zwiększa masę i objętość roztworu, a ilość substancji rozpuszczonej pozostaje ta sama.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.