1Koloidy
- W koloidzie cząstki są większe niż w roztworze właściwym, ale tak małe, że nie opadają. Zwykle mają ok. 1–1000 nm (nm to miliardowa część metra; w niektórych podręcznikach podaje się 1–100 nm).
- Rozpraszają światło: wiązka światła jest w nim widoczna jako smuga. To efekt Tyndalla. W roztworze właściwym (np. woda z solą) smugi nie ma.
| Układ | Co w czym | Przykład |
|---|---|---|
| zol | ciało stałe w cieczy | roztwór białka jaja |
| żel | ciecz w ciele stałym (galaretka) | żelatyna, kisiel |
| emulsja | ciecz w cieczy | mleko, majonez |
| piana | gaz w cieczy | bita śmietana |
| aerozol | ciecz lub ciało stałe w gazie | mgła, dym |
- Koagulacja to zlepianie się cząstek koloidu i wytrącanie osadu (np. ścinanie białka po ugotowaniu jajka). Peptyzacja to proces odwrotny.
2Elektroforeza
- Cząstki naładowane (aminokwasy, białka) w polu elektrycznym wędrują do elektrody o przeciwnym znaku: ładunek dodatni do katody, ujemny do anody.
- Elektroforeza wykorzystuje różną szybkość tej wędrówki do rozdzielania mieszanin takich cząstek.
Po czym odróżnisz koloid od roztworu właściwego?
Cząstki koloidu rozpraszają światło, więc widać drogę wiązki; w roztworze właściwym jej nie widać.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zadania ze stężeniami
- Dane: zmieszano 200 cm³ HCl o C_m = 0,5 mol/dm³ i 300 cm³ HCl o C_m = 1,0 mol/dm³ (przyjmij sumę objętości).
- Wzór: n = C_m · V, potem C_m = n₁ + n₂ przez V₁ + V₂.
- Obliczenia: n₁ = 0,5 mol/dm³ · 0,2 dm³ = 0,1 mol; n₂ = 1,0 mol/dm³ · 0,3 dm³ = 0,3 mol; C_m = 0,4 mol przez 0,5 dm³ = 0,8 mol/dm³.
- Odpowiedź: stężenie końcowe wynosi 0,8 mol/dm³.
W zadaniach wieloetapowych licz zawsze moli (lub masy) substancji, a potem dzielisz przez całkowitą objętość (lub masę) roztworu.
Uśrednianie stężeń zwykłą średnią (0,75 mol/dm³ w przykładzie), gdy objętości roztworów są różne.
✎Ściąga: Koloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniami
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- W zadaniach wieloetapowych licz zawsze moli (lub masy) substancji, a potem dzielisz przez całkowitą objętość (lub masę) roztworu.
- Koagulacja to zlepianie się cząstek koloidu i wytrącanie osadu (np. ścinanie białka po ugotowaniu jajka). Peptyzacja to proces odwrotny.
- Elektroforeza wykorzystuje różną szybkość tej wędrówki do rozdzielania mieszanin takich cząstek.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Po czym odróżnisz koloid od roztworu właściwego?
- Apo smudze światła (efekt Tyndalla)
- Bpo temperaturze wrzenia
- Cpo zapachu
- Dpo barwie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: po smudze światła (efekt Tyndalla) – Cząstki koloidu rozpraszają światło, więc widać drogę wiązki; w roztworze właściwym jej nie widać.
Który układ jest emulsją?
- Aroztwór soli
- Bmleko
- Cmgła
- Dbita śmietana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: mleko – Mleko to kropelki tłuszczu w wodzie. Bita śmietana to piana, a mgła to aerozol.
Czym jest koagulacja?
- Azlepianiem cząstek koloidu i ich wytrącaniem
- Brozdziałem w polu elektrycznym
- Crozpuszczaniem osadu
- Dodparowaniem rozpuszczalnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zlepianiem cząstek koloidu i ich wytrącaniem – Ścinanie białka jaja po ugotowaniu to koagulacja.
Do której elektrody wędruje w elektroforezie cząstka naładowana dodatnio?
- Ado anody
- Bzależy od masy, nie od ładunku
- Cdo katody
- Ddo żadnej, stoi w miejscu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do katody – Cząstka dodatnia porusza się do elektrody ujemnej, czyli katody.
Na czym polega elektroforeza?
- Ana rozdziale cieczy według temperatur wrzenia
- Bna filtrowaniu zawiesiny
- Cna odparowywaniu roztworu
- Dna rozdzielaniu naładowanych cząstek w polu elektrycznym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na rozdzielaniu naładowanych cząstek w polu elektrycznym – Różne cząstki wędrują z różną szybkością, więc się rozdzielają.
Zmieszano 200 cm³ HCl 0,5 mol/dm³ i 300 cm³ HCl 1,0 mol/dm³. Jakie jest stężenie końcowe (objętości sumują się)?
- A0,75 mol/dm³
- B0,8 mol/dm³
- C0,4 mol/dm³
- D1,5 mol/dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0,8 mol/dm³ – n = 0,1 + 0,3 = 0,4 mol w 0,5 dm³, więc C_m = 0,8 mol/dm³.
Który wniosek jest błędny?
- Akoloid nie rozprasza światła
- Bcząstki koloidu nie opadają łatwo
- Ccząstki koloidu są większe niż w roztworze właściwym
- Dmgła jest aerozolem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: koloid nie rozprasza światła – Rozpraszanie światła to właśnie cecha koloidów (efekt Tyndalla).
Jak nazywa się proces odwrotny do koagulacji?
- Asedymentacja
- Bkrystalizacja
- Cdekantacja
- Dpeptyzacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: peptyzacja – Peptyzacja to ponowne rozproszenie zlepionych cząstek.
Cały dział „Stechiometria chemiczna”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.