ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Stechiometria chemicznaklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/wzor-empiryczny-i-rzeczywisty/

Chemia · Stechiometria chemiczna · kl. 1

Wzór empiryczny i rzeczywisty

Znasz skład procentowy związku, a chcesz wiedzieć, jaki ma wzór? Wystarczy zamienić procenty na mole i znaleźć najprostszy stosunek atomów.

ok. 3 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dwa rodzaje wzorów

  • Wzór empiryczny (najprostszy) podaje najprostszy stosunek liczby atomów w związku. Wzór rzeczywisty podaje faktyczną liczbę atomów w cząsteczce.
  • Przykład: CH₂O to wzór empiryczny, a glukoza C₆H₁₂O₆ ma ten sam stosunek, ale sześć razy więcej atomów.

2Jak znaleźć wzór empiryczny

  • 1) Weź 100 g związku, więc procenty zamieniają się w gramy. 2) Zamień gramy na mole: n = m przez M. 3) Podziel wszystkie liczby moli przez najmniejszą. 4) Jeśli wyjdą ułamki (np. 1,5), pomnóż przez liczbę całkowitą, aby były całkowite.
  • Dane: tlenek żelaza zawiera 70% Fe i 30% O. M(Fe) = 56 g/mol, M(O) = 16 g/mol.
  • Wzór: n = m przez M (w 100 g związku: m(Fe) = 70 g, m(O) = 30 g).
  • Obliczenia: n(Fe) = 70 g przez 56 g/mol = 1,25 mol, n(O) = 30 g przez 16 g/mol = 1,875 mol. Dzielimy przez 1,25: Fe = 1, O = 1,5. Mnożymy przez 2: Fe = 2, O = 3.
  • Odpowiedź: wzór empiryczny to Fe₂O₃.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co zrobisz, gdy po podzieleniu przez najmniejszą liczbę moli wyjdzie 1 : 1,5?

3Od wzoru empirycznego do rzeczywistego

  • Wzór: k = Mrzecz przez Memp, gdzie Mrzecz – masa molowa związku [g/mol], Memp – masa molowa wzoru empirycznego [g/mol]. Liczba k mówi, ile razy mnożysz indeksy.
  • Dane: związek ma 40% C, 6,7% H i 53,3% O, a jego masa molowa to 180 g/mol.
  • Obliczenia: n(C) = 40 g przez 12 g/mol = 3,33 mol, n(H) = 6,7 g przez 1 g/mol = 6,7 mol, n(O) = 53,3 g przez 16 g/mol = 3,33 mol. Dzielimy przez 3,33: C : H : O = 1 : 2 : 1, czyli CH₂O (M = 30 g/mol). k = 180 przez 30 = 6.
  • Odpowiedź: wzór rzeczywisty to C₆H₁₂O₆.
Zapamiętaj

Wzór empiryczny wynika ze składu procentowego. Wzór rzeczywisty wymaga jeszcze masy molowej.

Uwaga na błąd

Dzielenie procentów przez siebie zamiast zamiany na mole. Stosunek atomów liczysz z moli, a nie z mas.

✎Ściąga: Wzór empiryczny i rzeczywisty

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wzór empiryczny wynika ze składu procentowego. Wzór rzeczywisty wymaga jeszcze masy molowej.
  • Wzór empiryczny (najprostszy) podaje najprostszy stosunek liczby atomów w związku. Wzór rzeczywisty podaje faktyczną liczbę atomów w cząsteczce.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Związek zawiera 40% C, 6,7% H i 53,3% O. Jaki jest jego wzór empiryczny?

    1. AC₂H₄O
    2. BC₂H₂O
    3. CCHO
    4. DCH₂O
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: CH₂O – Stosunek moli C : H : O wynosi 3,33 : 6,7 : 3,33, czyli 1 : 2 : 1.

  2. Wzór empiryczny związku to CH₂O, a jego masa molowa wynosi 180 g/mol. Wzór rzeczywisty to

    1. AC₃H₆O₃
    2. BC₆H₁₂O₆
    3. CC₁₂H₂₄O₁₂
    4. DCH₂O
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: C₆H₁₂O₆ – M(CH₂O) = 30 g/mol, k = 180 przez 30 = 6, więc wszystkie indeksy mnożymy przez 6.

  3. Tlenek zawiera 70% Fe i 30% O (masowo). Jego wzór to

    1. AFe₃O₄
    2. BFeO₂
    3. CFeO
    4. DFe₂O₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Fe₂O₃ – n(Fe) : n(O) = 1,25 : 1,875 = 1 : 1,5 = 2 : 3.

  4. Co należy zrobić z masami pierwiastków przed ustaleniem wzoru empirycznego?

    1. Apomnożyć przez 100
    2. Bzsumować
    3. Czamienić je na mole
    4. Dodjąć od masy molowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zamienić je na mole – Stosunek atomów odpowiada stosunkowi liczby moli, a nie mas.

  5. Który wzór jest wzorem empirycznym benzenu C₆H₆?

    1. AC₂H₂
    2. BCH
    3. CC₃H₃
    4. DC₆H₆
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: CH – Najprostszy stosunek atomów C : H to 1 : 1.

  6. Co zrobisz, gdy po podzieleniu przez najmniejszą liczbę moli wyjdzie 1 : 1,5?

    1. Azaokrąglisz do 1 : 2
    2. Bzaokrąglisz do 1 : 1
    3. Cpomnożysz przez 2
    4. Dodrzucisz wynik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: pomnożysz przez 2 – 1 : 1,5 to 2 : 3, bo mnożymy wszystko przez 2.

  7. Do ustalenia wzoru rzeczywistego oprócz wzoru empirycznego potrzebujesz

    1. Amasy molowej związku
    2. Bciśnienia
    3. Ctemperatury topnienia
    4. Dgęstości roztworu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: masy molowej związku – Dzielisz masę molową związku przez masę molową wzoru empirycznego.

  8. Ile wynosi masa molowa wzoru empirycznego CH₂O?

    1. A60 g/mol
    2. B18 g/mol
    3. C30 g/mol
    4. D12 g/mol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 30 g/mol – 12 + 2 · 1 + 16 = 30 g/mol.

Cały dział „Stechiometria chemiczna”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHPMetody pracy w laboratoriumProjektowanie doświadczeń i błędy pomiaroweBudowa atomuIzotopy, masa atomowa i promieniotwórczośćKonfiguracja elektronowa atomówOrbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła MadelungaUkład okresowy pierwiastkówBloki energetyczne i okresowość właściwości atomówWiązanie jonoweWiązanie kowalencyjne, wiązania σ i πOddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodoroweWiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipoloweWzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarnośćTeoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczekWiązanie metaliczne i rodzaje kryształówAlotropia węglaMol, masa molowa i objętość molowa gazówRównanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkachObliczenia stechiometryczneWydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszaninMieszaniny, stężenie procentowe i molowePrzeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworówKoloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniamiSzybkość reakcji, katalizator i energia aktywacjiObliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcjiReakcje odwracalne i równowaga chemicznaStała równowagi i obliczenia stężeń równowagowychEfekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemicznyEntalpia tworzenia i spalania, prawo HessaRoztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalnościDysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabeStała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń OstwaldaOdczyn roztworu, skala pH i wskaźnikiIloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanieReakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowyIloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasadyReakcje utleniania i redukcji – wprowadzenieTlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakterWodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcjeKwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcjeSole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcjePoszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy