ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Stechiometria chemicznaklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/obliczenia-stechiometryczne/

Chemia · Stechiometria chemiczna · kl. 1

Obliczenia stechiometryczne

Równanie reakcji to przepis z dokładnymi proporcjami. Dzięki niemu policzysz, ile czegoś potrzeba albo ile powstanie, i to bez próbowania w laboratorium.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Równanie i prawa

  • Równanie reakcji zapisuje przebieg reakcji wzorami. Współczynniki stechiometryczne (liczby przed wzorami) mówią, ile moli reagentów bierze udział w reakcji.
  • Bilansowanie: liczba atomów każdego pierwiastka po obu stronach musi być taka sama, np. 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃.
  • Prawo zachowania masy: w układzie zamkniętym masa substratów jest równa masie produktów.
  • Prawo stałości składu: stosunek mas pierwiastków w danym związku jest stały. W H₂O m(H) : m(O) = 2 : 16 = 1 : 8.

2Schemat rozwiązywania

1. Równanie ze współczynnikamiC + O₂ → CO₂2. Dane na mole12 g : 12 g/mol = 1 mol C3. Proporcja z równania1 mol C → 1 mol CO₂4. Mole na g lub dm³1 mol CO₂ = 44 g = 22,4 dm³
Cztery kroki: równanie, dane na mole, proporcja z równania, mole na gramy lub dm³.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co wynika z prawa zachowania masy dla reakcji w zamkniętym naczyniu?

3Przykład 1: z masy na masę

  • Dane: 4 g H₂ spala się w tlenie, 2H₂ + O₂ → 2H₂O. Ile gramów wody powstanie? M(H₂) = 2 g/mol, M(H₂O) = 18 g/mol.
  • Wzór: n = m przez M; z równania n(H₂) : n(H₂O) = 2 : 2; m = n · M.
  • Obliczenia: n(H₂) = 4 g przez 2 g/mol = 2 mol, więc n(H₂O) = 2 mol; m(H₂O) = 2 mol · 18 g/mol = 36 g.
  • Odpowiedź: powstaje 36 g wody.

4Przykład 2: z objętości gazu

  • Dane: ile cynku przereaguje z kwasem solnym, żeby powstało 2,24 dm³ H₂ w warunkach normalnych? Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂, M(Zn) = 65 g/mol.
  • Wzór: n = V przez V_m; z równania n(Zn) : n(H₂) = 1 : 1; m = n · M.
  • Obliczenia: n(H₂) = 2,24 dm³ przez 22,4 dm³/mol = 0,1 mol, więc n(Zn) = 0,1 mol; m(Zn) = 0,1 mol · 65 g/mol = 6,5 g.
  • Odpowiedź: potrzeba 6,5 g cynku.
Zapamiętaj

Współczynniki z równania to proporcje molowe, a nie masowe. Najpierw zamień dane na mole, potem licz.

Uwaga na błąd

Porównywanie mas wprost według współczynników (2H₂ : O₂ nie znaczy 2 g : 1 g). Współczynniki dotyczą moli.

Sprawdź, czy rozumiesz

Z 56 g CaO i wody powstaje Ca(OH)₂ (CaO + H₂O → Ca(OH)₂). Ile moli CaO przereagowało (M = 56 g/mol)?

✎Ściąga: Obliczenia stechiometryczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Współczynniki z równania to proporcje molowe, a nie masowe. Najpierw zamień dane na mole, potem licz.
  • Równanie reakcji zapisuje przebieg reakcji wzorami. Współczynniki stechiometryczne (liczby przed wzorami) mówią, ile moli reagentów bierze udział w reakcji.
  • Prawo zachowania masy: w układzie zamkniętym masa substratów jest równa masie produktów.
  • Prawo stałości składu: stosunek mas pierwiastków w danym związku jest stały. W H₂O m(H) : m(O) = 2 : 16 = 1 : 8.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile moli wody powstaje z 2 moli wodoru w reakcji 2H₂ + O₂ → 2H₂O?

    1. A4 mole
    2. B2 mole
    3. C18 moli
    4. D1 mol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 2 mole – Stosunek molowy H₂ : H₂O to 2 : 2, więc 1 : 1.

  2. Ile gramów CO₂ powstaje ze spalenia 12 g węgla (C + O₂ → CO₂)?

    1. A56 g
    2. B12 g
    3. C28 g
    4. D44 g
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 44 g – 12 g C to 1 mol, daje 1 mol CO₂ o masie 44 g.

  3. Wskaż poprawnie zbilansowane równanie.

    1. A4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃
    2. B2Al + 3O₂ → Al₂O₃
    3. C4Al + O₂ → 2Al₂O₃
    4. DAl + O₂ → Al₂O₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃ – Po obu stronach jest 4 Al i 6 O.

  4. Ile dm³ wodoru (w.n.) wydzieli się z 0,2 mola cynku (Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂)?

    1. A2,24 dm³
    2. B22,4 dm³
    3. C8,96 dm³
    4. D4,48 dm³
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 4,48 dm³ – n(H₂) = n(Zn) = 0,2 mol, V = 0,2 · 22,4 = 4,48 dm³.

  5. Prawo stałości składu mówi, że

    1. Amasa substratów jest większa od masy produktów
    2. Bobjętość gazów zawsze wynosi 22,4 dm³
    3. Ckażdy związek ma taką samą masę molową
    4. Dstosunek mas pierwiastków w danym związku jest stały
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: stosunek mas pierwiastków w danym związku jest stały – Np. w wodzie wodór i tlen zawsze występują w stosunku masowym 1 : 8.

  6. Z 56 g CaO i wody powstaje Ca(OH)₂ (CaO + H₂O → Ca(OH)₂). Ile moli CaO przereagowało (M = 56 g/mol)?

    1. A56 moli
    2. B1 mol
    3. C2 mole
    4. D0,5 mola
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1 mol – n = m przez M = 56 g przez 56 g/mol = 1 mol.

  7. Ile gramów tlenu zużyje się na spalenie 1 mola metanu: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O?

    1. A2 g
    2. B64 g
    3. C16 g
    4. D32 g
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 64 g – Z równania 1 mol CH₄ potrzebuje 2 moli O₂, czyli 2 · 32 = 64 g.

  8. Co wynika z prawa zachowania masy dla reakcji w zamkniętym naczyniu?

    1. Amasa substratów jest zawsze większa
    2. Bmasa substratów równa się masie produktów
    3. Cmasa nie ma znaczenia
    4. Dmasa produktów jest zawsze większa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: masa substratów równa się masie produktów – Atomy tylko się przegrupowują, więc masa się nie zmienia.

Cały dział „Stechiometria chemiczna”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHPMetody pracy w laboratoriumProjektowanie doświadczeń i błędy pomiaroweBudowa atomuIzotopy, masa atomowa i promieniotwórczośćKonfiguracja elektronowa atomówOrbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła MadelungaUkład okresowy pierwiastkówBloki energetyczne i okresowość właściwości atomówWiązanie jonoweWiązanie kowalencyjne, wiązania σ i πOddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodoroweWiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipoloweWzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarnośćTeoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczekWiązanie metaliczne i rodzaje kryształówAlotropia węglaMol, masa molowa i objętość molowa gazówWzór empiryczny i rzeczywistyRównanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkachWydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszaninMieszaniny, stężenie procentowe i molowePrzeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworówKoloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniamiSzybkość reakcji, katalizator i energia aktywacjiObliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcjiReakcje odwracalne i równowaga chemicznaStała równowagi i obliczenia stężeń równowagowychEfekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemicznyEntalpia tworzenia i spalania, prawo HessaRoztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalnościDysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabeStała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń OstwaldaOdczyn roztworu, skala pH i wskaźnikiIloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanieReakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowyIloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasadyReakcje utleniania i redukcji – wprowadzenieTlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakterWodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcjeKwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcjeSole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcjePoszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy