ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Chemia · powtórka działu · kl. 1

Wiązania chemiczne i oddziaływania międzycząsteczkowe – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Chemia · klasa 1 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/powtorka/wiazania-chemiczne-i-oddzialywania-miedzyczasteczkowe/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Wiązania chemiczne i oddziaływania międzycząsteczkowe”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Wiązanie jonowe

  • Wiązanie jonowe to przyciąganie jonów + i −⁠. Związek jonowy jako całość jest obojętny.
  • Jon to atom albo grupa atomów o niezerowym ładunku. Kation (+) powstaje po utracie elektronów, anion (−⁠) po ich przyjęciu.
  • Wiązanie jonowe to przyciąganie elektrostatyczne przeciwnie naładowanych jonów. Przekazanie elektronów tłumaczy, skąd są jony, a samym wiązaniem jest przyciąganie ładunków.

Wiązanie kowalencyjne, wiązania σ i π

  • Wiązanie wielokrotne ma zawsze jedno σ, a reszta to π.
  • Wiązanie kowalencyjne (atomowe) powstaje, gdy atomy, najczęściej niemetali, uwspólniają pary elektronowe. Może być pojedyncze (1 para), podwójne (2) albo potrójne (3).
  • Niespolaryzowane: elektrony są dzielone po równo, np. H₂, Cl₂, N₂ (ten sam pierwiastek).

Oddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodorowe

  • Wiązanie wodorowe jest między cząsteczkami (O–H···O), a kowalencyjne O–H wewnątrz cząsteczki.
  • Wiązania chemiczne (np. O–H) trzymają atomy w cząsteczce. Oddziaływania międzycząsteczkowe przyciągają cząsteczki do siebie i są wielokrotnie słabsze.
  • Wiązanie wodorowe to oddziaływanie między atomem wodoru połączonym z F, O lub N a wolną parą elektronową F, O lub N innej cząsteczki. Zapisujemy je kropkami: O–H···O.

Wiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipolowe (rozszerzenie)

  • Wiązanie koordynacyjne różni się od zwykłego tylko pochodzeniem pary elektronowej, a nie właściwościami gotowego wiązania.
  • Energia sieci to energia wydzielana, gdy z jonów gazowych powstaje 1 mol kryształu jonowego. Tyle samo trzeba dostarczyć, żeby sieć rozbić.
  • Dipol to cząsteczka z jednym końcem δ+ i drugim δ−⁠. Sąsiednie dipole ustawiają się przeciwnymi końcami, np. HCl: oddziaływanie dipol–dipol.

Wzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarność

  • Cząsteczka jest polarna, gdy ma spolaryzowane wiązania i momenty dipolowe się nie znoszą.
  • Wzór sumaryczny podaje tylko skład (H₂O). Strukturalny (kreskowy) pokazuje, które atomy są połączone; każda kreska to wspólna para elektronowa. Elektronowy (Lewisa) pokazuje też wolne pary, czyli elektrony, które nie tworzą wiązań.
  • Polarne: H₂O, NH₃, HCl. Niepolarne: CO₂ i CH₄ (mają spolaryzowane wiązania, ale symetryczne ułożenie je znosi) oraz Cl₂, N₂ (wiązania niespolaryzowane).

Teoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczek (rozszerzenie)

  • Policz σ + wolne pary: 2 daje sp (liniowa), 3 daje sp² (trójkąt), 4 daje sp³ (tetraedr). Wolne pary zmieniają kształt cząsteczki na piramidę lub V.
  • Hybrydyzacja to mieszanie orbitali atomowych w równocenne orbitale hybrydowe. Typ wyznaczasz z liczby wiązań σ i wolnych par przy atomie: 2 → sp, 3 → sp², 4 → sp³.

Wiązanie metaliczne i rodzaje kryształów

  • Rodzaj kryształu wyjaśnia właściwości: topnienie (siła wiązań), przewodnictwo (ruchliwe jony lub elektrony), twardość i rozpuszczalność.
  • Przewodnictwo: swobodne elektrony przenoszą prąd i ciepło. Połysk: elektrony odbijają światło. Kowalność i ciągliwość: warstwy zrębów przesuwają się po sobie, a elektrony nadal trzymają kryształ w całości.

Alotropia węgla

  • Budowa wyjaśnia właściwości: w diamencie sztywna sieć wiązań σ w trzech wymiarach, w grafitowej warstwie wiązania są płaskie, a warstwy trzymają słabe oddziaływania.
  • Alotropia to występowanie tego samego pierwiastka w różnych odmianach, które różnią się budową i właściwościami. Przykłady: tlen O₂ i ozon O₃, a także odmiany węgla.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Jaki wzór ma tlenek glinu zbudowany z jonów Al³⁺ i O²⁻?

    1. AAl₃O₂
    2. BAlO
    3. CAl₂O₂
    4. DAl₂O₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Al₂O₃ – 2 · (+3) + 3 · (−⁠2) = 0, więc dwa jony glinu przypadają na trzy jony tlenu.

  2. Czym jest wiązanie jonowe?

    1. Aprzyciąganiem jąder atomowych do chmury elektronów metalu
    2. Bprzyciąganiem elektrostatycznym jonów o przeciwnych ładunkach
    3. Cuwspólnieniem pary elektronowej
    4. Dprzyciąganiem cząsteczek polarnych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przyciąganiem elektrostatycznym jonów o przeciwnych ładunkach – Jony + i − przyciągają się siłami elektrostatycznymi.

  3. Który związek ma wiązania jonowe?

    1. AH₂O
    2. BNaCl
    3. CCH₄
    4. DHCl
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: NaCl – NaCl składa się z jonów Na⁺ i Cl⁻. Pozostałe są kowalencyjne.

  4. Ile wiązań σ i π ma cząsteczka N₂?

    1. A3π
    2. B1σ i 2π
    3. C2σ i 1π
    4. D3σ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1σ i 2π – Wiązanie potrójne to jedno σ i dwa π.

  5. Które wiązanie jest kowalencyjne niespolaryzowane?

    1. ANa–Cl w NaCl
    2. BCl–Cl w Cl₂
    3. CO–H w H₂O
    4. DH–Cl w HCl
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Cl–Cl w Cl₂ – W Cl₂ oba atomy mają taką samą elektroujemność, więc pary elektronowe są dzielone po równo.

  6. Oblicz ΔEN dla wiązania O–H (EN: O – 3,4, H – 2,2). Jaki to rodzaj wiązania?

    1. A1,2: jonowe
    2. B5,6: jonowe
    3. C0,0: kowalencyjne niespolaryzowane
    4. D1,2: kowalencyjne spolaryzowane
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1,2: kowalencyjne spolaryzowane – ΔEN = 3,4 − 2,2 = 1,2, czyli wiązanie spolaryzowane, z δ− na tlenie.

  7. Dlaczego etanol (78°C) wrze wyżej niż eter dimetylowy (−⁠24°C), choć mają ten sam wzór C₂H₆O?

    1. Acząsteczki etanolu tworzą wiązania wodorowe
    2. Betanol ma większą masę cząsteczkową
    3. Ceter ma wiązania jonowe
    4. Detanol ma więcej atomów węgla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: cząsteczki etanolu tworzą wiązania wodorowe – Tylko etanol ma grupę –OH, więc jego cząsteczki łączą się wiązaniami wodorowymi.

  8. Co pęka, gdy woda wrze?

    1. Awiązania O–H w cząsteczkach
    2. Bjądra atomów
    3. Coddziaływania między cząsteczkami H₂O
    4. Dwiązania jonowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: oddziaływania między cząsteczkami H₂O – Para wodna to nadal cząsteczki H₂O. Pokonane zostają tylko oddziaływania międzycząsteczkowe.

  9. W której cząsteczce występują wiązania wodorowe między cząsteczkami?

    1. ANH₃
    2. BCO₂
    3. CH₂
    4. DCH₄
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: NH₃ – W NH₃ wodór jest związany z azotem, a azot ma wolną parę elektronową.

  10. Ile wolnych par elektronowych ma atom tlenu w cząsteczce H₂O?

    1. A2
    2. B0
    3. C3
    4. D1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 2 – Tlen ma 6 elektronów walencyjnych: 2 tworzą wiązania z H, 4 elektrony to dwie wolne pary.

  11. Która cząsteczka jest niepolarna mimo spolaryzowanych wiązań?

    1. ANH₃
    2. BCO₂
    3. CHCl
    4. DH₂O
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: CO₂ – Liniowy CO₂ ma dwa jednakowe dipole skierowane przeciwnie, więc się znoszą.

  12. Ile elektronów walencyjnych uwzględnisz, rysując wzór elektronowy jonu NH₄⁺?

    1. A8
    2. B9
    3. C5
    4. D10
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 8 – 5 + 4 · 1 − 1 = 8 (kation ma o jeden elektron mniej).

  13. Dlaczego metale przewodzą prąd elektryczny?

    1. Amają cząsteczki polarne
    2. Bmają swobodne, zdelokalizowane elektrony
    3. Cmają ruchliwe jony dodatnie
    4. Dmają wiązania kowalencyjne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: mają swobodne, zdelokalizowane elektrony – Elektrony walencyjne należą do całego kryształu i mogą się swobodnie poruszać.

  14. Który kryształ ma najwyższą temperaturę topnienia?

    1. Adiament
    2. Bjod
    3. Csuchy lód (CO₂)
    4. Dlód
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: diament – W diamencie atomy są połączone wiązaniami kowalencyjnymi w całej sieci, a to bardzo mocne wiązania.

  15. Z czego składa się kryształ jodu I₂?

    1. Az jonów
    2. Bz cząsteczek
    3. Cz zrębów atomowych i elektronów
    4. Dz atomów połączonych w całej sieci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: z cząsteczek – Jod tworzy kryształ molekularny, który trzymają słabe oddziaływania międzycząsteczkowe.

  16. Czym są diament i grafit względem siebie?

    1. Aizomerami
    2. Bhomologami
    3. Codmianami alotropowymi węgla
    4. Dizotopami węgla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: odmianami alotropowymi węgla – To ten sam pierwiastek w dwóch odmianach różniących się budową.

  17. Jaką hybrydyzację ma węgiel w diamencie?

    1. Anie ma hybrydyzacji
    2. Bsp
    3. Csp³
    4. Dsp²
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: sp³ – Każdy atom tworzy cztery wiązania σ skierowane do wierzchołków czworościanu.

  18. Dlaczego grafit przewodzi prąd?

    1. Ama jony
    2. Bma wolne pary elektronowe na węglu
    3. Cma swobodne elektrony w warstwach
    4. Dma wiązania jonowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ma swobodne elektrony w warstwach – Czwarty elektron każdego atomu C nie tworzy wiązania σ i porusza się po warstwie.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Chemia