ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Wiązania chemiczne i oddziaływania międzycząsteczkoweklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/wiazanie-kowalencyjne-wiazania-i/

Chemia · Wiązania chemiczne i oddziaływania międzycząsteczkowe · kl. 1

Wiązanie kowalencyjne, wiązania σ i π

Gdy dwa niemetale się spotykają, nikt nie oddaje elektronów, tylko się nimi dzielą. Zobacz, jak to rozpoznać i policzyć.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wiązanie kowalencyjne

  • Wiązanie kowalencyjne (atomowe) powstaje, gdy atomy, najczęściej niemetali, uwspólniają pary elektronowe. Może być pojedyncze (1 para), podwójne (2) albo potrójne (3).
  • Niespolaryzowane: elektrony są dzielone po równo, np. H₂, Cl₂, N₂ (ten sam pierwiastek).
  • Spolaryzowane: para jest przesunięta do atomu bardziej elektroujemnego, np. HCl, H₂O. Atom bliżej pary ma częściowy ładunek δ−⁠, drugi δ+.
ΔEN poniżej ok. 0,4kowalencyjne niespolaryzowaneN₂, Cl₂ (0)ΔEN od ok. 0,4 do ok. 1,7kowalencyjne spolaryzowaneHCl (1,0), H₂O (1,2)ΔEN powyżej ok. 1,7jonoweNaCl (2,3)ΔEN rośnieΔEN = |EN₁ − EN₂| (progi są orientacyjne)
Rodzaj wiązania określa różnica elektroujemności ΔEN. Podane progi są orientacyjne.
  • ΔEN = |EN₁ − EN₂|, gdzie EN₁ i EN₂ to elektroujemności (wg Paulinga, bez jednostki) dwóch połączonych atomów.
  • Dane: HCl, EN(Cl) = 3,2, EN(H) = 2,2 (karta wzorów CKE).
  • Obliczenia: ΔEN = 3,2 − 2,2 = 1,0.
  • Odpowiedź: 0,4 < 1,0 < 1,7, więc wiązanie kowalencyjne spolaryzowane, z δ− na Cl.

2Wiązania σ i π

  • Wiązanie σ (sigma) powstaje przez czołowe nakładanie orbitali, wzdłuż osi łączącej jądra. Jest mocniejsze.
  • Wiązanie π (pi) powstaje przez boczne nakładanie orbitali p, nad i pod osią. Jest słabsze i występuje tylko obok σ.
σ – nakładanie czołoweoś wiązaniaπ – nakładanie bocznenad i pod osią wiązania1 wiązanie= zawsze σpodwójne: σ + πpotrójne: σ + 2π
Wiązanie σ (nakładanie czołowe) i π (nakładanie boczne).
Sprawdź, czy rozumiesz

Wiązanie π powstaje przez

3Liczenie σ i π

  • Każde wiązanie między dwoma atomami daje jedno σ. Każda dodatkowa kreska to π. Pojedyncze: 1σ, podwójne: 1σ + 1π, potrójne: 1σ + 2π.
CząsteczkaWzórσπ
CO₂O=C=O22
N₂N≡N12
C₂H₄H₂C=CH₂51
HCNH–C≡N22
Zapamiętaj

Wiązanie wielokrotne ma zawsze jedno σ, a reszta to π.

Uwaga na błąd

Liczenie dwóch wiązań σ w wiązaniu podwójnym albo pomijanie wiązań C–H. W C₂H₄ są cztery C–H i jedno C=C (σ + π), czyli 5σ i 1π.

✎Ściąga: Wiązanie kowalencyjne, wiązania σ i π

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wiązanie wielokrotne ma zawsze jedno σ, a reszta to π.
  • Wiązanie kowalencyjne (atomowe) powstaje, gdy atomy, najczęściej niemetali, uwspólniają pary elektronowe. Może być pojedyncze (1 para), podwójne (2) albo potrójne (3).
  • Niespolaryzowane: elektrony są dzielone po równo, np. H₂, Cl₂, N₂ (ten sam pierwiastek).
  • Spolaryzowane: para jest przesunięta do atomu bardziej elektroujemnego, np. HCl, H₂O. Atom bliżej pary ma częściowy ładunek δ−⁠, drugi δ+.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile wiązań σ i π ma cząsteczka N₂?

    1. A3π
    2. B1σ i 2π
    3. C2σ i 1π
    4. D3σ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1σ i 2π – Wiązanie potrójne to jedno σ i dwa π.

  2. Które wiązanie jest kowalencyjne niespolaryzowane?

    1. ANa–Cl w NaCl
    2. BCl–Cl w Cl₂
    3. CO–H w H₂O
    4. DH–Cl w HCl
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Cl–Cl w Cl₂ – W Cl₂ oba atomy mają taką samą elektroujemność, więc pary elektronowe są dzielone po równo.

  3. Oblicz ΔEN dla wiązania O–H (EN: O – 3,4, H – 2,2). Jaki to rodzaj wiązania?

    1. A1,2: jonowe
    2. B5,6: jonowe
    3. C0,0: kowalencyjne niespolaryzowane
    4. D1,2: kowalencyjne spolaryzowane
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1,2: kowalencyjne spolaryzowane – ΔEN = 3,4 − 2,2 = 1,2, czyli wiązanie spolaryzowane, z δ− na tlenie.

  4. Ile wiązań σ ma cząsteczka CO₂ (O=C=O)?

    1. A4
    2. B3
    3. C2
    4. D1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 2 – Każde wiązanie podwójne to 1σ + 1π, więc w sumie 2σ i 2π.

  5. Wiązanie π powstaje przez

    1. Aczołowe nakładanie orbitali
    2. Bprzekazanie elektronu
    3. Cboczne nakładanie orbitali p
    4. Dprzyciąganie jonów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: boczne nakładanie orbitali p – Orbitale p nakładają się bocznie, nad i pod osią wiązania.

  6. Ile wiązań σ i π ma cząsteczka etenu C₂H₄?

    1. A6σ
    2. B4σ i 2π
    3. C5σ i 1π
    4. D3σ i 3π
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 5σ i 1π – Są cztery wiązania C–H (σ) oraz wiązanie podwójne C=C (σ + π).

  7. Które wiązanie jest silniejsze?

    1. Aσ
    2. Bπ
    3. Czależy od koloru
    4. Doba tak samo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: σ – Czołowe nakładanie orbitali daje większe zagęszczenie elektronów między jądrami.

  8. W cząsteczce HCl para elektronowa jest przesunięta

    1. Ado atomu chloru
    2. Bpara przechodzi całkowicie do wodoru
    3. Cdo atomu wodoru
    4. Djest dokładnie po środku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: do atomu chloru – Chlor jest bardziej elektroujemny, więc przyciąga parę mocniej.

Cały dział „Wiązania chemiczne i oddziaływania międzycząsteczkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHPMetody pracy w laboratoriumProjektowanie doświadczeń i błędy pomiaroweBudowa atomuIzotopy, masa atomowa i promieniotwórczośćKonfiguracja elektronowa atomówOrbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła MadelungaUkład okresowy pierwiastkówBloki energetyczne i okresowość właściwości atomówWiązanie jonoweOddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodoroweWiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipoloweWzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarnośćTeoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczekWiązanie metaliczne i rodzaje kryształówAlotropia węglaMol, masa molowa i objętość molowa gazówWzór empiryczny i rzeczywistyRównanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkachObliczenia stechiometryczneWydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszaninMieszaniny, stężenie procentowe i molowePrzeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworówKoloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniamiSzybkość reakcji, katalizator i energia aktywacjiObliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcjiReakcje odwracalne i równowaga chemicznaStała równowagi i obliczenia stężeń równowagowychEfekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemicznyEntalpia tworzenia i spalania, prawo HessaRoztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalnościDysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabeStała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń OstwaldaOdczyn roztworu, skala pH i wskaźnikiIloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanieReakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowyIloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasadyReakcje utleniania i redukcji – wprowadzenieTlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakterWodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcjeKwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcjeSole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcjePoszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy