ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 1

Renesans – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 1 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/powtorka/renesans/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Renesans”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Renesans – cechy epoki

  • Renesans to humanizm, antropocentryzm, powrót do antyku oraz harmonia i umiar.
  • Humanizm: człowiek i jego godność są najważniejsze. Humaniści czytali antyk i dbali o edukację (Petrarka, Erazm z Rotterdamu; w Polsce Akademia Krakowska i Kopernik).
  • Antropocentryzm: w centrum jest człowiek, ale to nie znaczy, że bez Boga.

Jan Kochanowski – pieśni i fraszki

  • Pieśni Kochanowskiego łączą horacjanizm, stoicyzm i epikureizm: umiar, spokój i radość życia.
  • Pieśń to poważny, refleksyjny utwór (Pieśni, wydane po śmierci poety w 1586 r.).
  • Pieśń V z Ksiąg wtórych („Wieczna sromota i nienagrodzona…”, nazywana pieśnią o spustoszeniu Podola) to patriotyczny apel o obronę kraju przed Tatarami. Poeta gani szlachtę za brak przezorności: Polak mądr po szkodzie, a może nawet i przed szkodą, i po szkodzie głupi. Tu nie ma już spokoju mędrca, jest wezwanie do czynu.

Jan Kochanowski – „Treny”

  • Treny to cykl 19 utworów: od żalu i kryzysu (IX–XI) do pogodzenia się z losem (XIX).
  • Tren to gatunek żałobny (gr. thrēnos – „lament”). Treny (1580) to cykl 19 utworów po śmierci córki Urszulki, która zmarła w 1579 r., mając około dwóch i pół roku.
  • Tren IX („Kupić by cię, mądrości…”): poeta zwraca się do Mądrości i przyznaje, że nie pomaga mu w bólu. To pęknięcie stoickiego obrazu siebie.

Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”

  • Odprawa posłów greckich to renesansowa tragedia antykizująca o tym, że prywata i brak odpowiedzialności za państwo prowadzą do klęski.
  • Antykizacja: przeniesienie spraw własnego kraju w świat antyku. Troja to w istocie Rzeczpospolita.
  • Prywata: własny interes przed dobrem państwa. Utwór krytykuje ją razem z przekupstwem i lekkomyślnością.

Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”

  • Parenetyka to literatura wzorców osobowych; u Reja wzorem jest poczciwy ziemianin: umiarkowany, pracowity i uczciwy.
  • Mikołaj Rej (1505–1569) z Nagłowic: szlachcic i kalwinista, który pisał po polsku. Znane jest jego hasło o tym, że Polacy nie gęsi i swój język mają.
  • Cnota to trwała wartość moralna widoczna w codziennych czynach.

Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”

  • Rzeczpospolita (res publica) to „rzecz wspólna”; jej siłą są sprawiedliwe prawa jednakowe dla wszystkich.
  • Andrzej Frycz Modrzewski (ok. 1503–1572): pisarz polityczny, humanista, sekretarz królewski.
  • Równość wobec prawa: szlachcic za zabicie chłopa płacił tylko grzywnę (główszczyzna). Modrzewski chciał, żeby kara była taka sama.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Co oznacza antropocentryzm?

    1. ABóg jest w centrum
    2. BCzłowiek jest w centrum zainteresowania
    3. CNatura rządzi człowiekiem
    4. DPaństwo jest najważniejsze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Człowiek jest w centrum zainteresowania – W renesansie człowiek staje w centrum, choć religia nie znika.

  2. Co to jest humanizm renesansowy?

    1. APogarda dla nauki
    2. BKult rycerza
    3. CNauka o chorobach
    4. DPrzekonanie o godności człowieka i zainteresowanie antykiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przekonanie o godności człowieka i zainteresowanie antykiem – Humaniści czytali dawnych autorów i dbali o wykształcenie.

  3. Kiedy Luter ogłosił 95 tez?

    1. AW 1543 r.
    2. BW 1569 r.
    3. CW 1492 r.
    4. DW 1517 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W 1517 r. – To początek reformacji.

  4. Który utwór jest wymaganą pieśnią?

    1. AChcemy sobie być radzi (Pieśń IX z ks. I)
    2. BTren IX
    3. CNa lipę
    4. DHymn do miłości ojczyzny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX z ks. I) – To jedna z dwóch pieśni z wykazu lektur.

  5. O czym jest Pieśń V z ks. II?

    1. AO miłości do córki
    2. BO zdrowiu
    3. CO spustoszeniu Podola i obronie kraju
    4. DO drzewie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: O spustoszeniu Podola i obronie kraju – To patriotyczny apel do szlachty.

  6. Czym jest horacjanizm?

    1. ANurtem religijnym
    2. BNauką o słowie
    3. CKultem Sarmatów
    4. DNawiązywaniem do Horacego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Nawiązywaniem do Horacego – Obejmuje złoty środek i sławę poety.

  7. Ile utworów liczy cykl Trenów?

    1. A9
    2. B24
    3. C19
    4. D50
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 19 – Cykl z 1580 r. ma 19 trenów.

  8. Po czyjej śmierci powstały Treny?

    1. AKróla Zygmunta
    2. BCórki poety, Urszulki
    3. CŻony poety
    4. DOjca poety
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Córki poety, Urszulki – To bardzo osobisty cykl ojca.

  9. Co dzieje się w Trenie IX?

    1. ASpotyka matkę we śnie
    2. BWychwala cnotę
    3. COpisuje dom pustki
    4. DPoeta kwestionuje wartość mądrości wobec cierpienia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Poeta kwestionuje wartość mądrości wobec cierpienia – Mądrość nie daje mu ukojenia.

  10. Kiedy wystawiono Odprawę po raz pierwszy?

    1. A12 stycznia 1578 w Ujazdowie
    2. BW 1500 r. w Krakowie
    3. CW 1584 r. w Czarnolesie
    4. DW 1620 r. w Warszawie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 12 stycznia 1578 w Ujazdowie – Premiera była na weselu Jana Zamoyskiego.

  11. Czym jest Odprawa?

    1. AHymnem
    2. BPierwszą polską komedią
    3. CPierwszą polską tragedią humanistyczną
    4. DEposem rycerskim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Pierwszą polską tragedią humanistyczną – Opiera się na świecie Iliady.

  12. Czego żądają posłowie greccy?

    1. AOddania Troi
    2. BOddania Heleny
    3. CZłota
    4. DSojuszu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Oddania Heleny – Parys porwał Helenę.

  13. Jak rozumiemy słowo „poczciwy” u Reja?

    1. ABiedny
    2. BNaiwny
    3. CPobożny wyłącznie
    4. DUczciwy, porządny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Uczciwy, porządny – To dawne znaczenie słowa.

  14. Z jakiego dzieła pochodzi Żywot człowieka poczciwego?

    1. AZ Trenów
    2. BZe Zwierciadła
    3. CZ Pieśni
    4. DZ Fraszek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ze Zwierciadła – To część większego dzieła z 1568 r.

  15. Jak podzielono „Żywot…”?

    1. ANa rozdziały o wojnach
    2. BNa wiersze
    3. CNa trzy księgi: młodość, dojrzałość, starość
    4. DNa pięć ksiąg
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Na trzy księgi: młodość, dojrzałość, starość – Każda księga to inny etap życia.

  16. W jakim języku powstał traktat?

    1. APo grecku
    2. BPo niemiecku
    3. CPo polsku
    4. DPo łacinie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Po łacinie – Polski przekład wydano później.

  17. Kiedy ukazało się pierwsze wydanie?

    1. AW 1500 r.
    2. BW 1580 r.
    3. CW 1551 r.
    4. DW 1620 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W 1551 r. – Pełne wydanie bazylejskie z 1554 r.

  18. Ile ksiąg ma traktat?

    1. ASiedem
    2. BPięć
    3. CDwanaście
    4. DTrzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Pięć – O obyczajach, prawach, wojnie, Kościele i szkole.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Język polski