ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Renesansklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/mikolaj-rej-zywot-czlowieka-poczciwego/

Język polski · Renesans · kl. 1

Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”

Rej pokazuje, jak wygląda dobre życie na co dzień: praca, umiar i troska o bliskich. Idealny bohater nie robi nic wielkiego, a zasługuje na szacunek.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Autor i dzieło

  • Mikołaj Rej (1505–1569) z Nagłowic: szlachcic i kalwinista, który pisał po polsku. Znane jest jego hasło o tym, że Polacy nie gęsi i swój język mają.
  • Żywot człowieka poczciwego (1568) to część „Zwierciadła”. Pisany prozą, gawędziarsko, z przysłowiami i obrazkami z życia.
  • Trzy księgi pokazują trzy etapy życia: młodość, dojrzałość i starość.

2Wzorzec ziemianina

  • „Poczciwy” znaczy tu uczciwy, dobry, porządny. Nie jest to dzisiejszy naiwny dobroduszek.
  • Wzorem jest szlachcic, który gospodaruje na wsi, żyje zgodnie z porami roku i dba o rodzinę oraz poddanych.
  • Cnoty: umiar, gospodarność, pracowitość, pobożność, życzliwość.
  • Krytyka: zbytku, pijaństwa, obżarstwa, pieniactwa i pogoni za karierą na dworze magnata.
  • Cnota to trwała wartość moralna widoczna w codziennych czynach.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jak podzielono „Żywot…”?

3Parenetyka

  • Utwór jest parenetyczny: pokazuje wzór do naśladowania. Średniowiecze miało rycerza i świętego, Rej pokazuje renesansowego ziemianina.
EpokaWzorzecPrzykład
średniowieczerycerz, święty, władcaRoland, Aleksy, Karol Wielki
renesanspoczciwy ziemianinbohater Reja
Zapamiętaj

Parenetyka to literatura wzorców osobowych; u Reja wzorem jest poczciwy ziemianin: umiarkowany, pracowity i uczciwy.

Uwaga na błąd

Rozumienie „poczciwego” jako „głupiego”. W dawnym znaczeniu to uczciwy i porządny człowiek.

✎Ściąga: Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Parenetyka to literatura wzorców osobowych; u Reja wzorem jest poczciwy ziemianin: umiarkowany, pracowity i uczciwy.
  • Mikołaj Rej (1505–1569) z Nagłowic: szlachcic i kalwinista, który pisał po polsku. Znane jest jego hasło o tym, że Polacy nie gęsi i swój język mają.
  • Cnota to trwała wartość moralna widoczna w codziennych czynach.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jak rozumiemy słowo „poczciwy” u Reja?

    1. ABiedny
    2. BNaiwny
    3. CPobożny wyłącznie
    4. DUczciwy, porządny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Uczciwy, porządny – To dawne znaczenie słowa.

  2. Z jakiego dzieła pochodzi Żywot człowieka poczciwego?

    1. AZ Trenów
    2. BZe Zwierciadła
    3. CZ Pieśni
    4. DZ Fraszek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ze Zwierciadła – To część większego dzieła z 1568 r.

  3. Jak podzielono „Żywot…”?

    1. ANa rozdziały o wojnach
    2. BNa wiersze
    3. CNa trzy księgi: młodość, dojrzałość, starość
    4. DNa pięć ksiąg
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Na trzy księgi: młodość, dojrzałość, starość – Każda księga to inny etap życia.

  4. Jaki wzór osobowy pokazuje Rej?

    1. AŚwiętego
    2. BRycerza
    3. CMnicha
    4. DZiemianina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ziemianina – Szlachcic gospodaruje i żyje umiarkowanie.

  5. Czym jest parenetyka?

    1. ADramatem
    2. BPoezją o miłości
    3. CSatyrą
    4. DLiteraturą pokazującą wzory do naśladowania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Literaturą pokazującą wzory do naśladowania – Przykładem jest Żywot człowieka poczciwego.

  6. Co Rej krytykuje?

    1. APracę na roli
    2. BRodzinę
    3. CWiarę
    4. DZbytek, pijaństwo, pieniactwo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zbytek, pijaństwo, pieniactwo – Ideałem jest umiar.

  7. W jakim języku pisał Rej?

    1. APo niemiecku
    2. BPo łacinie
    3. CPo grecku
    4. DPo polsku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Po polsku – Był jednym z pierwszych wielkich autorów polskojęzycznych.

  8. Jaki status ma Rej w podstawie?

    1. ALektura uzupełniająca (dodatek)
    2. BTylko dla klas II
    3. CWymaganie R
    4. DLektura obowiązkowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Lektura uzupełniająca (dodatek) – Jest to propozycja do wyboru.

Cały dział „Renesans”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające