Co dzieje się w Trenie IX?

Poeta kwestionuje wartość mądrości wobec cierpienia

O co pyta ojciec w Trenie X?

Gdzie jest jego córka po śmierci

Jak kończy się cykl w Trenie XIX?

Snem, w którym matka pociesza poetę

Jan Kochanowski – „Treny” | Język polski, klasa 1 LO

ogarniam.edu.pl · Język polski · Renesansklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/jan-kochanowski-treny/

Jan Kochanowski – „Treny”

Po śmierci córki poeta odkrywa, że jego dotychczasowe przekonania nie wystarczają, by znieść ból. Treny pokazują żałobę i powolne szukanie nowej równowagi.

1Informacje podstawowe

Tren to gatunek żałobny (gr. thrēnos – „lament”). Treny (1580) to cykl 19 utworów po śmierci córki Urszulki, która zmarła w 1579 r., mając około dwóch i pół roku.
Kochanowski zmienia tradycję: nie opłakuje wielkiego bohatera, tylko małe dziecko. Strata jest ważna przez miłość ojca.

2Obowiązkowe treny IX, X, XI (P)

Tren IX („Kupić by cię, mądrości…”): poeta zwraca się do Mądrości i przyznaje, że nie pomaga mu w bólu. To pęknięcie stoickiego obrazu siebie.
Tren X („Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?”): ojciec pyta, gdzie jest córka po śmierci. Nie dostaje pewnej odpowiedzi.
Tren XI („Fraszka cnota!”, mówi Brutus): rozpacz prowadzi do zwątpienia w sens cnoty i porządek świata.
Razem to kryzys światopoglądowy: zachwiane zostaje zaufanie do mądrości, cnoty i Opatrzności.

Cykl Trenów: od żalu przez kryzys do ukojenia.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest kryzys światopoglądowy w Trenach?

3Cały cykl (R)

Treny I, V, VII, VIII możesz wykorzystać jako obrazy straty: I – lament i tradycja płaczu, V – Urszulka jako młoda oliwka zniszczona przez ogrodnika, VII – pozostawione ubranka, VIII – pustka w domu.
Treny I–XV to lament, bunt i zwątpienie. Treny XVII–XIX to stopniowe ukojenie: w Trenie XVII (Pańska ręka mię dotknęła) poeta przyjmuje cierpienie z pokorą i zwraca się do Boga.
Tren XIX (Sen): poeta we śnie widzi matkę z Urszulką. Matka pociesza go i uczy pogodzenia z losem. Nie chodzi o brak uczuć, ale o życie z bólem.

Zapamiętaj

Treny to cykl 19 utworów: od żalu i kryzysu (IX–XI) do pogodzenia się z losem (XIX).

Uwaga na błąd

Pisanie, że Kochanowski „od razu się pogodził” albo że zwątpienie to jego ostateczny pogląd. Dopiero cały cykl pokazuje drogę od buntu do ukojenia.

✎Ściąga: Jan Kochanowski – „Treny”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Treny to cykl 19 utworów: od żalu i kryzysu (IX–XI) do pogodzenia się z losem (XIX).
Tren to gatunek żałobny (gr. thrēnos – „lament”). Treny (1580) to cykl 19 utworów po śmierci córki Urszulki, która zmarła w 1579 r., mając około dwóch i pół roku.
Tren IX („Kupić by cię, mądrości…”): poeta zwraca się do Mądrości i przyznaje, że nie pomaga mu w bólu. To pęknięcie stoickiego obrazu siebie.
Tren X („Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?”): ojciec pyta, gdzie jest córka po śmierci. Nie dostaje pewnej odpowiedzi.
Tren XI („Fraszka cnota!”, mówi Brutus): rozpacz prowadzi do zwątpienia w sens cnoty i porządek świata.
Tren XIX (Sen): poeta we śnie widzi matkę z Urszulką. Matka pociesza go i uczy pogodzenia z losem. Nie chodzi o brak uczuć, ale o życie z bólem.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Ile utworów liczy cykl Trenów?
1. A9
2. B24
3. C19
4. D50
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 19 – Cykl z 1580 r. ma 19 trenów.
Po czyjej śmierci powstały Treny?
1. AKróla Zygmunta
2. BCórki poety, Urszulki
3. CŻony poety
4. DOjca poety
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Córki poety, Urszulki – To bardzo osobisty cykl ojca.
Co dzieje się w Trenie IX?
1. ASpotyka matkę we śnie
2. BWychwala cnotę
3. COpisuje dom pustki
4. DPoeta kwestionuje wartość mądrości wobec cierpienia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Poeta kwestionuje wartość mądrości wobec cierpienia – Mądrość nie daje mu ukojenia.
O co pyta ojciec w Trenie X?
1. AGdzie jest jego córka po śmierci
2. BJak zostać mądrym
3. CKto wygrał wojnę
4. DJak zbudować dom
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Gdzie jest jego córka po śmierci – Nie dostaje pewnej odpowiedzi.
Co jest istotą kryzysu w Trenie XI?
1. AZwątpienie w wartość cnoty
2. BRadość z odnalezienia córki
3. CZachwyt nad naturą
4. DWdzięczność wobec Boga
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zwątpienie w wartość cnoty – Cnota przestaje wydawać się oparciem.
Jak kończy się cykl w Trenie XIX?
1. AKlątwą na los
2. BPowrotem Urszulki
3. CSnem, w którym matka pociesza poetę
4. DŚmiercią poety
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Snem, w którym matka pociesza poetę – Poeta godzi się z losem.
Który zestaw trenów jest obowiązkowy dla wszystkich?
1. AI, V, VII
2. BWszystkie 19
3. CIX, X, XI
4. DXVII, XVIII, XIX
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: IX, X, XI – Cały cykl i XIX wymagane są tylko na R.
Czym jest kryzys światopoglądowy w Trenach?
1. AZmianą miejsca zamieszkania
2. BZachwianiem przekonań o mądrości, cnocie i porządku świata
3. CBrakiem wiary w pieniądze
4. DNauką stoicyzmu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zachwianiem przekonań o mądrości, cnocie i porządku świata – Poeta traci oparcie w dotychczasowych wartościach.

Cały dział „Renesans”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znaków Komunikacja językowa i funkcje wypowiedzi Błąd językowy a innowacja. Norma językowa Etyka i etykieta wypowiedzi Język w internecie i mody językowe Słownictwo wartościujące Rozprawka i argumentacja Retoryka i erystyka Notatka syntetyzująca, streszczenie i parafraza Dyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczne Źródła, cytat, przypis i bibliografia Esej, felieton, reportaż i interpretacja porównawcza Starożytność – cechy epoki Biblia – wiadomości ogólne Księga Rodzaju Księga Hioba Księga Koheleta Pieśń nad Pieśniami Księga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. Jana Jan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, Tyrtajusz Horacy – wybrane pieśni Filozofia starożytna Platon – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki „Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotyk Renesans – cechy epoki Jan Kochanowski – pieśni i fraszki Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epoki Poezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i Naborowski Jan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzm Jan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzm William Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epoki Ignacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackie Środki stylistyczne Lektury w klasie I: P, R i uzupełniające