✎Ściąga z działu
Metale bloków s i p
- Brak reakcji glinu z wodą wynika z warstwy ochronnej, a nie z małej aktywności metalu.
Metale i kwasy
- Metal z E° < 0 wypiera H₂ z HCl i rozcieńczonego H₂SO₄. HNO₃ utlenia metale i daje tlenki azotu, nie wodór.
- Pasywacja to powstanie szczelnej warstwy tlenku, która zatrzymuje reakcję. Zimny stężony HNO₃ pasywuje Al i Fe. Dzięki temu stężony kwas można przewozić w zbiornikach aluminiowych.
Żelazo, miedź i metale przejściowe
- Metaliczna miedź (czerwona) i jej tlenek CuO (czarny) to różne substancje o różnych właściwościach.
Reaktywność metali i kwasy utleniające – produkty i bilans (rozszerzenie)
- Reaktywność metali rośnie wraz ze spadkiem energii jonizacji. Produkt redukcji kwasu zależy od jego stężenia i metalu.
Analiza jakościowa i ciągi przemian (rozszerzenie)
- Dobra identyfikacja: dla każdej możliwej próbki przewidź wynik każdej próby.
Kompleksy oraz Fe, Cr i Mn na różnych stopniach utlenienia (rozszerzenie)
- Zmiana barwy może oznaczać redoks (np. MnO₄⁻ → Mn²⁺), kompleksowanie ([Cu(NH₃)₄]²⁺) albo zmianę równowagi (CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻).
- Kompleks ma atom (jon) centralny i ligandy. W [Cu(NH₃)₄]²⁺ centrum to Cu²⁺, a ligandami są cztery cząsteczki NH₃. Ten kompleks jest szafirowy.
- Fe: Fe²⁺ (jasnozielony) łatwo utlenia się do Fe³⁺ (żółtobrązowy). Cr: Cr(II), Cr(III), Cr(VI). Mn: Mn(II), Mn(IV), Mn(VII).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co powstaje w reakcji sodu z wodą?
- ANaH i O₂
- BNa₂O i H₂
- CNaOH i O₂
- DNaOH i H₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: NaOH i H₂ – 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑.
Który metal reaguje z wodą gwałtowniej?
- Asód
- Bpotas
- Cmagnez
- Dwapń
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: potas – Reaktywność rośnie w dół grupy 1.
W jakich warunkach reaguje magnez z wodą?
- Aw zimnej wodzie, gwałtownie
- Bnie reaguje nigdy
- Ctylko w roztworze zasady
- Dw gorącej wodzie lub z parą wodną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w gorącej wodzie lub z parą wodną – Z zimną wodą reaguje bardzo wolno.
Który metal nie reaguje z rozcieńczonym HCl?
- ACu
- BZn
- CFe
- DMg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Cu – Miedź ma E° = +0,34 V (> 0), więc nie wypiera wodoru z kwasu.
Co powstaje w reakcji Fe z HCl?
- AFeCl₃ i H₂O
- BFeCl₃ i H₂
- CFeCl₂ i H₂
- DFeCl₂ i H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: FeCl₂ i H₂ – Żelazo utlenia się do Fe²⁺, a H⁺ redukuje się do H₂.
Jaki gaz wydziela się z miedzi i stężonego HNO₃?
- AH₂
- BNO
- CNO₂
- DN₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: NO₂ – Cu + 4HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O. NO₂ jest brunatny.
Jaki produkt powstaje w reakcji Fe z HCl?
- AFeCl₃ i H₂
- BFe(OH)₂
- CFeCl₂ i Cl₂
- DFeCl₂ i H₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: FeCl₂ i H₂ – Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑.
Co obserwujesz po włożeniu żelaznego gwoździa do roztworu CuSO₄?
- Ażelazo się rozpuszcza bez zmian koloru
- Bosad miedzi i blednięcie roztworu
- Cniebieski osad Cu(OH)₂
- Dpęcherzyki wodoru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: osad miedzi i blednięcie roztworu – Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu.
Dlaczego Cu nie reaguje z rozcieńczonym HCl?
- Ajest zbyt aktywna
- Bjest niemetalem
- Cstoi za wodorem w szeregu (E° > 0)
- Dtworzy tlenek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: stoi za wodorem w szeregu (E° > 0) – H⁺ nie utleniają miedzi.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.