1Żelazo
- Żelazo jest ferromagnetyczne, koroduje w wilgotnym powietrzu, a w związkach ma zwykle +II i +III.
- Z kwasami nieutleniającymi daje Fe²⁺, nie Fe³⁺: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑. Z siarką: Fe + S → FeS, z chlorem: 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃.
- Spala się w tlenie do tlenku Fe₃O₄ (zendra): 3Fe + 2O₂ → Fe₃O₄. Pasywuje go zimny stężony HNO₃.
- Wypiera miedź z soli: Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu. Na gwoździu osadza się czerwonobrunatna miedź, a niebieski roztwór blednie.
2Miedź
- Dobrze przewodzi prąd, dlatego robi się z niej przewody. Stoi za wodorem (E° > 0), więc nie reaguje z HCl.
- Po ogrzaniu: 2Cu + O₂ → 2CuO (czarny tlenek), Cu + Cl₂ → CuCl₂, 2Cu + S → Cu₂S.
Co obserwujesz po włożeniu żelaznego gwoździa do roztworu CuSO₄?
Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Chrom i mangan
- Chrom (Cr) i mangan (Mn) mają E° < 0 i reagują z kwasami nieutleniającymi: Mn + 2HCl → MnCl₂ + H₂↑, Cr + 2HCl → CrCl₂ + H₂↑ (Cr²⁺ na powietrzu szybko utlenia się do Cr³⁺).
- Z chlorem: 2Cr + 3Cl₂ → 2CrCl₃, Mn + Cl₂ → MnCl₂. Rozgrzany chrom reaguje z tlenem: 4Cr + 3O₂ → 2Cr₂O₃ (zielony). Chrom daje odporne na korozję powłoki i stopy.
- MnO₂ (brunatnoczarny) katalizuje rozkład H₂O₂: 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂↑. Roztwór KMnO₄ jest fioletowy.
4Barwy wodorotlenków
- Cu²⁺ + 2OH⁻ → Cu(OH)₂↓ (niebieski); Fe³⁺ + 3OH⁻ → Fe(OH)₃↓ (brunatny).
Metaliczna miedź (czerwona) i jej tlenek CuO (czarny) to różne substancje o różnych właściwościach.
Zapisanie FeCl₃ jako produktu reakcji żelaza z HCl. Powstaje FeCl₂.
Jaki osad powstaje po dodaniu NaOH do roztworu Cu²⁺?
Cu²⁺ + 2OH⁻ → Cu(OH)₂↓.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Żelazo, miedź i metale przejściowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Metaliczna miedź (czerwona) i jej tlenek CuO (czarny) to różne substancje o różnych właściwościach.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki produkt powstaje w reakcji Fe z HCl?
- AFeCl₃ i H₂
- BFe(OH)₂
- CFeCl₂ i Cl₂
- DFeCl₂ i H₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: FeCl₂ i H₂ – Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑.
Co obserwujesz po włożeniu żelaznego gwoździa do roztworu CuSO₄?
- Ażelazo się rozpuszcza bez zmian koloru
- Bosad miedzi i blednięcie roztworu
- Cniebieski osad Cu(OH)₂
- Dpęcherzyki wodoru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: osad miedzi i blednięcie roztworu – Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu.
Dlaczego Cu nie reaguje z rozcieńczonym HCl?
- Ajest zbyt aktywna
- Bjest niemetalem
- Cstoi za wodorem w szeregu (E° > 0)
- Dtworzy tlenek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: stoi za wodorem w szeregu (E° > 0) – H⁺ nie utleniają miedzi.
Jaki jest produkt ogrzewania miedzi w tlenie?
- ACuSO₄
- BCu(OH)₂
- CCu₂O (czerwony)
- DCuO (czarny)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CuO (czarny) – 2Cu + O₂ → 2CuO.
Jaką rolę pełni MnO₂ w rozkładzie H₂O₂?
- Asubstratu
- Binhibitora
- Ckatalizatora
- Dproduktu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: katalizatora – MnO₂ przyspiesza reakcję i się nie zużywa.
Jaki osad powstaje po dodaniu NaOH do roztworu Cu²⁺?
- Aczarny CuO
- Bbiały Al(OH)₃
- Cbrunatny Fe(OH)₃
- Dniebieski Cu(OH)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: niebieski Cu(OH)₂ – Cu²⁺ + 2OH⁻ → Cu(OH)₂↓.
Jaką barwę ma osad Fe(OH)₃?
- Aniebieską
- Bbiałą
- Czieloną
- Dbrunatną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: brunatną – Wodorotlenek żelaza(III) jest rdzawobrunatny.
Jakie są typowe stopnie utlenienia żelaza?
- A+II i +III
- Btylko +I
- C+I i +V
- D−II i +II
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: +II i +III – Żelazo tworzy związki żelaza(II) i żelaza(III).
Cały dział „Metale i ich związki”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.